دینداری واقعی اثر مثبت بر سلامت روان دارد

یکی از مواردی که در سلامت روانی نقش مهمی ایفا می‌کند، بهره‌مندی از عزت‌نفس است. شخصی که از عزت نفس بالا برخوردار است خود را مثبت ارزیابی کرده و برخورد مناسبی نسبت به خود و دیگران دارد، بنابراین احساس عزت‌ نفس موجب ارتقای سلامت روانی فرد می‌شود. عواملی بر عزت نفس و سلامت روانی فرد تأثیر می‌گذارند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به معنویات و باورهای مذهبی اشاره کرد. روزه یکی از واجبات شرعی اسلام است که در ادیان دیگر نیز به اشکال مختلف مورد توجه قرار گرفته است. از دیدگاه اسلام، روزه باعث ارتقای سلامت جسمی و روانی فرد می‌شود و خداوند در آیه 184 سوره بقره در این باره می‌فرماید: «وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ؛ و اگر بدانيد روزه گرفتن براى شما بهتر است».

افزایش خویشتنداری در فرد روزه‌دار

همایون قسمتی، یکی از روانشناسان و اساتید دانشگاه‌های استان کردستان، در مورد تأثیرات روحی و روانی روزه اظهار کرد: روزه به معنای پرهیز از خوردن، آشامیدن و همچنین تمام محرماتی است که باعث ابطال روزه می‌شود که تهمت، غیبت، دروغگویی، آلودگی نگاه و ... از آن جمله است؛ لذا فرد در این ماه تشویق می‌شود که از لحاظ جسمی و روانی موقعیت‌های سختی مانند تشنگی و گرسنگی را تجربه کند که سبب افزایش احساس تسلط فرد بر خود شده و در نتیجه خویشتن‌داری فرد روزه‌دار را افزایش می‌دهد.

وی افزود: رعایت آموزه‌های مذهبی در زمینه ارتباطات بین فردی و بخشش و اطعام نیازمندان ممکن است باعث افزایش کارایی فرد شود که به طور مستقیم با بهبود عزت نفس رابطه مستقیم دارد.

قسمتی به آیه 28 سوره رعد «الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» اشاره کرد و گفت: بنا بر آیات قرآن کریم یاد خدا موجب آرامش دل‌ها می‌شود و  کسی که اعتقاد دارد همواره خدا با اوست و به او کمک می‌کند، احساس امنیت و آرامش داشته و این خود باعث بهبود بسیاری از اختلالات روحی و روانی در فرد می‌شود.

پاکیزگی روح و نزدیکی به خدا

وی با اشاره به اینکه پاکیزگی روح و نزدیکی به خدا از دیگر آثار روحی و روانی روزه است، تصریح کرد: پس از آنکه انسان روزه‏‌دار، مهار نفس را در دست گرفت و غریزه‌‏های گوناگون خود را تعدیل و اداره کرد زمینه را برای انجام واجبات و ترک محرمات آماده می‏‌کند. برای چنین انسانی از هر لحاظ، شرایط برای توبه و بازگشت به سوی خداوند فراهم است و با یک توبه حقیقی و پشیمانی واقعی، می‌‏تواند خانه دل و آیینه غبار گرفته عقل را پاک و مصفا کند تا از یک روح پاک و روان سالم بهره‏‌مند شود. ‏

این استاد دانشگاه بیان کرد: با پررنگ‌تر شدن اصول معنوی در ماه رمضان، بسیاری از مسائل روحی بیماران از جمله وسواس، افسردگی و پرخاشگری کاهش چشمگیری می‌یابد. همانطور که دینداری واقعی اثر مثبتی بر سلامتی روان دارد، ایمان قلبی تأثیر معجزه آسایی بر سلامت روان انسان دارد، تظاهر به دینداری نه تنها اثرات مفید بر سلامتی روان ندارد بلکه خطر مشکلات روانی از جمله اضطراب، روان پریشی، افسردگی و خود شیفتگی را نیز افزایش می‌دهد.

قسمتی بیان کرد: ماه مبارک رمضان با توجه به اثرات روزه‌داری در تقویت ایمان قلبی، می‌تواند فرصتی برای بهبود سلامت روانی روزه‌داران واقعی باشد.

رمضان؛ تمرین انسانیت و بردباری

وی افزود: فضای معنوی و روحانی در این ماه بستر مناسبی برای فاصله گرفتن از بدی‌هاست، چرا که وقتی یک انسان ساعت‌ها در این هوای گرم و طاقت‌فرسا گرسنگی و تشنگی را به خاطر رضای خدا بر خود هموار می‌کند، دیگر تمایلی به ویرانی ارزش‌های اخلاقی خود ندارد. آرامش روزه‌داران، تقویت صبر در آنان، به حداقل رسیدن رویکردهای خصمانه در فرد و کاهش جرم و جنایت از اثرات مثبت روزه و روزه‌داری در ماه مبارک مضان بر فرد است.

قسمتی در پایان با اشاره به اینکه رمضان تمرین انسانیت و بردباری است نه تمرین گرسنگی، یادآور شد: در ماه مبارک رمضان برای رسیدن به خودسازی درونی و نزدیکی به خداوند متعال باید عمیق‌تر نگاه کنیم.