مروری بر مواسات و همدلی حضرت خدیجه(س) در 1400 سال پیش

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدصادق گلزاده، استاد حوزه و دانشگاه، در گفت‌وگو با ایکنا، به بررسی جنبه‌های ممتاز الگویی حضرت خدیجه(س) پرداخت و اظهار کرد: شخصیت جامع‌الاطراف حضرت خدیجه کبری(س) معرف ممتازی از نیمه بشریت است. اگر مجموعه بشریت را زنان و مردان بدانیم، یکی از ممتازترین الگوهای نیمه زنان، حضرت خدیجه کبری(س) هستند.

وی با اشاره به شخصیت معنوی این بانوی بزرگ اسلام، بیان کرد: حضرت خدیجه(س) از چنان شخصیت ممتازی برخوردار هستند که خداوند بر ایشان سلام می‌رساند. «رسول خدا(ص) فرمودند: شبی که در معراج بودم، به هنگام بازگشت جبرئیل نزد من آمد. به جبرئیل گفتم: ای جبرئیل! آیا حاجتی داری؟ پاسخ داد: حاجت من این است که از طرف خدا و من به خدیجه(س) سلام برسانی. چون رسول خدا(ص) پیغام جبرئیل را به خدیجه رسانید، خدیجه پاسخ داد: همانا خدا سلام است و سلام(سلامتی) از اوست و سلام به سوی اوست و بر جبرئیل سلام باد.» این جواب متعالی، اوج اعتقاد و باورمندی حضرت خدیجه کبری(س) را در قامت یک شخصیت ممتاز بشری نشان می‌دهد.

این استاد حوزه و دانشگاه در تبیین شخصیت معنوی آن حضرت به روایتی دیگر اشاره و اظهار کرد: «روزی رسول خدا(ص) وارد خانه شدند، ديدند حضرت خديجه(س) با كسى سخن می‌گويد، فرمودند: با چه كسى تكلم می‌كنى، عرض كرد: با اين فرزند كه در شكم من است و انيس تنهايى و مونس دوره‏ وحشت و شب‌هاى تاريک من است.» در این روایت یک وجه از سخن گفتن مربوط به شخصیت حضرت زهرا(س) است، اما حضرت خدیجه(س) نیز در مرتبه‌ای بالا از کمال و ظرفیت و از قابلیتی در عبودیت و بندگی برخوردار است که می‌تواند با فرزندی که در بطن خود دارد به گفت‌وگو بپردازد، اما این جنبه مهم کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین گلزاده یکی از ابعاد شخصیت اجتماعی حضرت خدیجه(س) را عدالت‌خواهی دانست و تصریح کرد: با وجود دارا بودن حجم وسیعی از ثروت و فعالیت افراد متعددی زیر بیرق فعالیت‌های اقتصادی ایشان، اما در تاریخ حتی یک مورد بی‌عدالتی و حق‌کشی از ایشان گزارش نشده است.

وی به شرایط شروع کرونا در کشور و شکل‌گیری رزمایش‌های مواسات، همدلی و کمک مؤمنانه در سطح کشور اشاره و بیان کرد: حضرت خدیجه(س) که از ثروتمندترین افراد زمان خود بودند، تمام اموال خود را در راه ترویج اسلام و کمک به نیازمندان بخشیدند. مواسات مبحثی دینی و تاریخی است و حضرت خدیجه(س) نمونه بارز این امر و کارگشایی در امور مسلمانان معرفی شده و این مهم دارای ابعاد وسیعی در زندگی ایشان است.

گلزاده بر ضرورت الگوگیری مسئولان در زمان تحریم از مدیریت حضرت خدیجه(س) در جریان شعب‌ابی‌طالب تأکید و تصریح کرد: خدیجه(س) بیرون از شعب و به اشکال علمی و اقتصادی تحریم دشمن را می‌شکست. تجارت تاریخی خدیجه کبری(س) می‌تواند حجتی برای مسئولان در مواجهه با تحریم‌های دشمنان باشد.

این جامعه‌شناس دین حضور حضرت خدیجه(س) در بستر اجتماع و انجام فعالیت‌های گسترده اجتماعی و اقتصادی را الگوی ممتازی برای اینکه یک زن بتواند در اجتماع نقش‌آفرینی کند، دانست و اظهار کرد: وفاداری پیامبر(ص) و خدیجه(س) از دیگر نکات زندگی این بانوی بزرگوار است. خدیجه دوشادوش پیامبر(ص) ناملایمات و سختی‌ها را سپری کرد و نه تنها به لحاظ مادی بلکه همچون کوهی استوار حمایت روحی و روانی از پیامبر اسلام(ص) می‌کردند. حضرت خدیجه در اوج دارندگی از حیث اقتصادی، همسر پیغمبر اکرم(ص) شد و تمام اموال خود را در راه اهداف اسلام مصرف کرد و در اوج تحریم، فقر و تنگدستی یار و یاور پیامبر(ص) بود. یک آدم سرمایه‌دار نمی‌تواند خود را با فقر تطبیق دهد اما روح بلند حضرت خدیجه(س) باعث می‌شد، پس از تقدیم تمام اموالش، همواره یار و یاور پیامبر اکرم(ص) باشد. این همان الگوی مورد نیاز زنان و مردان امروز در طی ناملایمات مسیر زندگی است. همین امر نیز سبب علاقه وافر حضرت محمد(ص) به خدیجه کبری شده بود، به طوری که وقتی زنان بعد از وفات خدیجه نزد پیامبر(ص) می‌آمدند تا نقش خدیجه را بعد از وفاتش کوچک جلوه دهند، ایشان می‌فرمودند:‌ الخدیجه و ما ادراک الخدیجه. همچنین در بسياری از اوقات، اگر گوسفندی را سر می‌‌بريدند، قطعه قطعه می‌كردند و آنها را برای دوستان خديجه نیز می‌فرستادند.

وی تربیت بانویی همچون حضرت فاطمه الزهرا(س) را برگ زرین دیگری از کارنامه مجاهدت‌های حضرت خدیجه(س) خواند و گفت:‌ هیچ نکته منفی‌ای از زندگی ایشان در تاریخ گزارش نشده و شخصیت ایشان همواره به عنوان فردی که خداوند به ایشان سلام می‌دهد مورد تکریم پیامبر اکرم(ص) بوده است.

این جامعه‌شناس دینی بر ضرورت بهره‌مندی از سبک زندگی این بانوی مسلمان و ایجاد الگوهای به‌روز تأکید و تصریح کرد:‌ مفردات زندگی حضرت خدیجه(س)، رویدادها و اتفاقاتی که جلوه‌های زندگی ایشان را به نمایش می‌کشد باید از دل تاریخ احصا و به عنوان سبک زندگی اجرا شود. سیره‌نویسی از دوران غربت، تحریم، مادری، همسری و ... حضرت خدیجه باید در دستور کار قرار گیرد و سپس به صورت بومی بازآفرینی شود.

معاون فرهنگی اسبق مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی گفت:‌ شایسته است مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، دفتر تبلیغات اسلامی، حوزه علمیه قم، مجمع تقریب مذاهب اسلامی، حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، تحقیقات درخور توجهی را در مورد سیره حضرت خدیجه(س) انجام دهند تا جلوه‌های ممتاز و برجسته زندگی ایشان وارد کتاب‌های درسی دانش‌آموزان و دانشجویان شود. هنرمندان نیز می‌توانند با بهره‌گیری از ظرفیت قصه، داستان، هنر و ... برای طبقات سنی، جنسی و صنفی به تولید محتوا بپردازند.