چرا برنامه‌های تلویزیونی رنگ و بوی رمضانی ندارد

حجت‌الاسلام و‌المسلمین علی آتش‌زر، کارشناس رسانه، در گفت‌وگو با ایکنا، درباره ویژگی‌های آثار مناسبتی سیما اظهار کرد: سال‌هاست تلویزیون درباره سریال‌های مناسبتی رویکرد آیینی دارد و طبیعتاً همانگونه که مردم در ایام ماه مبارک احوال متفاوتی با سایر ایام سال دارند، برنامه‌های سیما نیز باید چنین باشد، هرچند در این مسیر دچار فراز و فرودهایی نیز بوده است. این امر مختص تلویزیون ایران نیست و دیگر کشور‌های اسلامی نیز در ایام ماه مبارک شاهد تغییر سبک برنامه‌ها هستند.

این مدرس حوزه بیان کرد: همه تولیدات مناسبتی نباید به صورت مستقیم به امور دینی بپردازند بلکه برخی از آثار نمایشی در قالب تاریخی یا معاصر باید به موضوعات دینی و قرآنی بپردازند. برای مثال آثاری هستند که زندگی شخصیت‌های مذهبی یا ائمه در آن‌ها روایت می‌شود، ولی این انتظار که تمام آثار دینی الزاماً باید چنین روشی را پیش گیرند صحیح نیست، زیرا آنچه اهمیت دارد نگاهی توحیدی است که نویسنده یا کارگردان به اثرش دارد و اگر این نگاه وجود نداشته باشد، باز هم آن مجموعه کارکرد دینی نخواهد داشت.

وی متذکر شد: همچنین انتظارات مردم از تولیدات مناسبتی سیما اهمیت دارد. تماشاگران انتظار دارند در ایامی چون ماه مبارک آثاری را در سیما مشاهده کنند که نگاهی مستقیم به موضوعات دینی دارند و این درخواست نباید مورد نکوهش قرار گیرد، زیرا فضای حاکم در این ایام چنین امری را طلب می‌کند. گواه این امر را می‌توان در مساجد به خوبی مشاهده کرد. در این روز‌ها اقشار مختلف پای منبر‌ها نشسته و به سخنان علما گوش فرامی‌دهند. این امر در مورد رسانه ملی هم صدق می‌کند. مجموعه‌هایی چون «صاحبدلان»، «اغما» و «او یک فرشته بود» و... آثاری بودند که نگاهشان به مقوله دین مستقیم بود و به واسطه کیفیت مطلوبشان در جذب تماشاگر موفق شدند.

 

این کارشناس رسانه با بیان این‌که سیما در سال‌های اخیر روندی نامطلوبی را در پرداختن به موضوعات دینی در تولیدات ماه رمضان داشته است، تصریح کرد: چند سالی است که سیما دیگر اتفاقات درخشان گذشته را در تولیدات ماه رمضانی تکرار نمی‌کند. مثلاً در سالی که سریال «اغما» و «میوه ممنوعه» از تلویزیون پخش شد جلساتی را در قم با حضور کارشناسان دینی، هنری و مدیران سیما برگزار کردیم که از تلویزیون هم چندین بار پخش شد، اما نمی‌دانم چه اتفاقی رخ داد که بعد از دوره آقای ضرغامی تولیدات مناسبتی سیما افت کیفی فاحشی پیدا کرده است و تا آنجا پیش رفت که دیگر برای این ایام سریال ساخته نمی‌شود، بلکه از میان آثاری که آماده پخش‌اند، تولیداتی انتخاب می‌شوند تا در این این ایام روی آنتن روند.

 

بیشتر بخوانید: 

 

رویکرد دغدغه‌مند «سرباز» به درونیات انسان

وی درباره آثار مناسبتی امسال تصریح کرد: سریال «سرباز» به نظرم با ماجرا‌های معمول تولیدات تلویزیونی تفاوت دارد، چون درباره موضوع آن تأمل شده است؛ اتفاقی که عموماً در آثار تلویزیونی شاهدش نیستم. در این سریال به دغدغه‌ها و روحیات افراد پرداخته شده است و از پرداختن به ماجرا‌های بیرونی پرهیز می‌کند و به درونیات می‌پردازد. البته این مجموعه به صورت مستقیم به آموزه‌های دینی نمی‌پردازد، اما همین که در میان تولیدات مثلثی تلویزیون چنین اثری روی آنتن رفته، شایسته نظر است.

آتش‌زر اضافه کرد: این‌که سریالی طنز در ایام ماه مبارک روی آنتن رود رویکردی رایج در تلویزیون است. به همین جهت سریال «زیرخاکی» از شبکه یک سیما پخش می‌شود، اما زمانی که برای پخش این مجموعه انتخاب شده مطلوب نیست، چون با توجه به داستان فیلم که به قبل از انقلاب مربوط است بهتر بود مجموعه در ایام دهه فجر پخش می‌شد، اما همانگونه که گفتم، دیگر برای این ایام اثری تولید نمی‌شود. بنابراین مدیران سیما از میان آثار آماده یک اثر را به ناچار برای پخش انتخاب می‌کنند. «زیر خاکی» در قیاس با آثار طنز تلویزیونی کیفیت بهتری دارد، اما بد‌سلیقگی در زمان پخش این اثر را نمی‌توان نادیده گرفت. 

 

وی با بیان این‌که سریال‌هایی چون «بچه مهندس» و «پدر و پسری» ربطی به ماه رمضان ندارد، تأکید کرد: دو مجموعه دیگر که از شبکه دو و پنج روی آنتن می‌رود به لحاظ مضمونی هیچ ارتباطی با ماه رمضان ندارد. این مسئله فارغ از کیفیت نا‌مطلوب این دو اثر است. در چنین شرایطی باید پرسید که چرا در رسانه ملی یک مجموعه نمایشی با محوریت ماه رمضان تولید نمی‌شود.

این کارشناس رسانه در پایان تأکید کرد: ضعف حاکم بر تولیدات نمایشی سیما بخشی از عملکرد نامطلوب تلویزیون در ماه مبارک است، چون در میان آثار غیرنمایشی هم چندان اتفاق چشم‌گیری را شاهد نیستیم. برای مثال اثری که بتواند همچون «ماه عسل» جریان‌سازی کند در کنداکتور برنامه‌ها وجود ندارد. امیدوارم در سال آینده سیاست‌گذاری‌های رسانه ملی تغییر کند و شاهد وضعیت بهتری در برنامه‌‌‌‌‌سازی‌ها باشیم.

 

گفت‌و‌گو از داوود کنشلو