بیشفعالی مهارت ارتباطی کودکان را سلب میکند
روانشناس لرستانی با اشاره به اختلالات ناشی از بیشفعالی کودکان، گفت: این موضوع مانع تمرکز کودکان و همچنین باعث جلوگیری از مهارتهای ارتباطی آنان میشود
رضا عباسیراد، روانشناس در گفتوگو با ایکنا از لرستان، با اشاره به اینکه بیشفعالی نوعی اختلال شایع است که حدود 8 تا 10 درصد کودکان را مبتلا میکند، گفت: این بیماری در پسران شایعتر از دختران است و هنوز دلیل اصلی آن مشخص نشده و ویژگیهای اولیه بیشفعالی از سالهای اولیه رشد یعنی قبل از ورود به مدرسه شروع میشود.
وی با ذکر این مطلب که براساس اعتقاد متخصصان حوزه روانشناسی کودک، بیشفعالی اختلالی است که میتواند از سوی اطرافیان کودک مهار شود، ادامه داد: کودکانی که بهدلیل بیشفعالی و شطینت زیاد والدین خود را کلافه و خسته میکنند و باعث میشوند پدر و مادر نارحت شوند با کنترل و رفتار صحیح اطرافیان قابل کنترل و تربیت هستند این در حالیاست که بیشفعالی دارای ویژگیهای بارزی است که شامل پُرتحرکی، کمبود توجه و تمرکز، بروز اعمال ناگهانی و غیرقابل پیشبینی میشود.
عباسیراد با اشاره به اینکه سه نوع اختلال در کودکان بیشفعال داریم، اضافه کرد: در نوع اول کودک فقط در توجه و تمرکز مشکل دارد، در نوع دوم فقط پرتحرکی دیده میشود و در نوع سوم کودک هم پرتحرک است و هم مشکل توجه و تمرکز دارد که این اختلال در کودکان دبستانی و در پسرها سه تا پنج برابر شایعتر از دختران است و بیشتر در پسران اول خانواده مشاهده میشود.
وی با اشاره به نوع دیگر اختلالات ناشی از بیشفعالی، گفت: نوع سوم این اختلال معمولاً از سه سالگی به بعد تشخیص داده میشود، کودکان مبتلا در دوره شیرخواری اکثراً پُرتحرک هستند و دستها و پاهای خود را زیاد حرکت میدهند، کمخواب و کمغذا بوده و زیاد گریه میکنند.
بیصبری کودکان بیشفعال
این روانشناس با اشاره به اینکه کودک بیشفعال غالباً با دستهایش بازی میکند و در جایش تکان میخورد، تصریح کرد: کودک معمولاً کلاس را ترک میکند، غالباً میدود یا میپرد، اغلب بازی یا فعالیتهایش پُر سر و صداست، بهنظر میرسد کودک همیشه در حال حرکت است، زیاد صحبت میکند، از توجه به جزئیات ناتوان است، اغلب قادر به پیگیری دستورات یا اتمام کارها نیست، گفتوگو و مکالمه بزرگترها را پی در پی قطع میکند، پیش از اتمام جمله سؤالکننده پاسخ میدهد، بیصبری و بیتحملی شدید دارد طوریکه هر آنچه طلب کرد، باید در همان لحظه آنرا دریافت کند، مدام در حال حرکت و جُنبوجوش بودن، بیصبری و نداشتن تحمل برای ایستادن در صف و رعایت نوبت، عصبی و حساس بودن و مرتب پایین و بالا پریدن، هل دادن بقیه کودکان، برهم زدن بازی بقیه، انجام تکلیفهای مدرسه بدون توجه و دقت، قاپیدن وسایل و اسباببازیهای کودکان دیگر، نداشتن مهارتهای لازم در برقراری ارتباطهای اجتماعی با دیگران، گم کردن وسایل شخصی و از این شاخه به آن شاخه پریدن از جمله نشانههای کودکان بیشفعال است.
وی با اشاره به اینکه برخی از این کودکان بهصورت واضح فعالیت زیادی دارند و برخی نیز توانایی تمرکز ندارند اما بیشتر آنها هر دو مشکل را با هم دارند، افزود: این کودکان مغز ماشین فِراری را دارند اما با ترمز دوچرخه، ذهن آنها در حال مسابقه است اما نمیتوانند در زمان لازم سرعت را کم کنند.
عباسیراد با اشاره به اینکه تشخیص بیشفعالی با یک آزمون خاص امکانپذیر نیست، اضافه کرد: مجموعهای از این علائم باید حداقل در مدت شش ماه مورد بررسی قرار بگیرد، کودک این موارد را معمولاً قبل از هفت سالگی نشان میدهد، همچنین کودکی که دارای این نشانههاست با رفتارهایش اطرافیان خود را در محیطهای مختلفی مانند مدرسه یا خانه دچار مشکل میکند و حتی با گروه دوستان و همسالان خود نیز به راحتی کنار نمیآید.
این روانشناس لرستانی با اشاره به اینکه در مقابل این دسته از پدر و مادرها، والدینی هستند که نمیخواهند مشکل کودک خود را بپذیرند و معمولاً با بهانه آوردن از هشدارهای معلمان و سایر اطرافیان طفره میروند، گفت: این افراد از درمان این اختلال واهمه دارند و گمان میکنند داروهایی که توسط پزشک تجویز میشود برای فرزندشان عوارض دارد، این در حالی است که اگر این کودکان در زمان مناسب درمان نشوند نمیتوانند در امور آموزشی و فعالیتهای اجتماعی خود موفق عمل کنند و ممکن است برای خود و اطرافیان مشکلآفرین باشند.
وی با اشاره به تفاوتهای دختران و پسران بیشفعال، تصریح کرد: پسران سه برابر دختران در معرض این اختلال هستند و بهطور معمول اختلال دختران ۵ سال بعد از پسران تشخیص داده میشود؛ چراکه دختران بینظم و ساکت کمتر به چشم میآیند حتی اگر اختلالشان به اندازه پسران باشد، بیتوجهی و نادیده گرفتن موضوعات از علایم اختلال در دختران مبتلا به بیشفعالی است و در پسران به جای آن انجام و بروز حرکات و رفتارهای متفاوت و غیرمنطقی بدون انگیزه قبلی و برنامه عاری از فکر انتظار میرود.
عباسیراد با ذکر این مطلب که در دوران دبستان دخترانی با اختلال بیشفعالی، کودکانی کمدقت یا بیدقت هستند، همچنین در آموختن مهارتهای آموزشی و حل مسائل ضعیف هستند، گفت: دختران بیشفعال به جزئیات و موضوعات محیط اطراف خود توجه ندارند و با تمام کردن کارها مشکل دارند اما آنها معمولاً پرخاشگر نیستند، دختران قرار نیست کیف مدرسهشان را در زمین بازی جا بگذارند یا دفتر مشقشان کثیف باشد.
این روانشناس لرستانی با اشاره به اینکه هیچ آزمایشی وجود ندارد که با انجام آن بتوان گفت کودک دچار بیشفعالی است، افزود: اما اغلب پزشکان با تاریخچه خانوادگی، جزئیات پرسشهایی که انجام میدهند و بررسی رفتار کودکان و میزان اهمیت آن براساس سن و سال او سعی میکنند تشخیص صحیح را داشته باشند، با صحبت کردن با کودک، والدین و معلمان و اگر لازم باشد مادربزرگ و پدربزرگ و اقوام، پزشکان میتوانند تعیین کنند علایم با توجه به سن کودک متناسب است یا مشکل جدی وجود دارد، آنها باید عواملی مانند عصبانیت، اختلال یادگیری، افسردگی، طلاق یا بیماری یکی از اعضای خانواده را نیز در نظر بگیرند.
بیشفعالی ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است
وی با اشاره به اینکه علت به وجود آمدن بیشفعالی احتمالاً ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است، اضافه کرد: احتمالاً این کودکان در بخشهای مربوط به توجه و تمرکز در مغز دچار نقص جزئی هستند، از عواملی که میتوانند در بروز این اختلال مؤثر باشند سیگار کشیدن و یا مصرف الکل در دوران بارداری توسط مادر است، حتی استنشاق تحمیلی دود سیگار توسط مادر باردار، باعث اختلال در رفتار کودک میشود و استرس مادر نیز با این موضوع ارتباط دارد.
این روانشناس لرستانی با اشاره به اینکه در صورت بیتوجهی به کودکان بیشفعال و معالجه نشدن آنها احتمال اینکه این افراد در آینده به افسردگی مبتلا شوند و یا در نوجوانی رفتارهای ضد اجتماعی و گاه بزهکارانه داشته باشند زیاد است، تصریح کرد: بنابراین به والدین توصیه میشود که حتماً در دوران کودکی برای معالجه فرزند خود اقدام کنند.
وی با ذکر این مطلب که این بیماری در دوران مدرسه بیشتر مشکلآفرین میشود، زیرا کودک تمرکز کافی برای گوش دادن به درس ندارد و مدام برای بیرون رفتن از کلاس اجازه میخواهد، این بچهها نمیتوانند آرام روی صندلی بنشینند، معمولاً پُرحرف هستند و مدام سر کلاس با دوستان خود حرف میزنند و این موضوع باعث میشود از لحاظ تحصیلی با مشکل مواجه باشند، افزود: بنابراین والدین باید به رفتار کودکان خود دقت داشته و تنها در صورتی که مجموعهای از این نشانهها را در مدت طولانی مشاهده کردند با یک متخصص مشورت کنند.
عباسیراد با اشاره به عوارض و خطرات بیشفعالی اضافه کرد: بیشفعالی میتواند زندگی را برای کودکان سخت کند، کودکانی که بیشفعالی دارند معمولاً در مدرسه و کلاس با دیگر کودکان مشاجره و درگیری دارند، صدمات و اتفاقات دیگری نسبت به سایر کودکان برای آنها پیش میآید، عزت نفس پایینی دارند، با تعامل و برقراری ارتباط با همسالان و بزرگسالان مشکل دارند، خطر معتاد و یا الکلی شدن و یا سایر رفتارهای بزهکارانه در آنها بیشتر است.
این روانشناس با اشاره به اینکه بیشفعالی باعث ابتلا به بیماریهای دیگر نمیشود، گفت: اما کودکان بیشفعال بیشتر از سایر کودکان در خطر ابتلا به مشکلاتی مانند ناتوانی در یادگیری، اضطراب، افسردگی، اختلال دو قطبی، سندرم تورت، دزدی، دعوا و خراب کردن اموال دیگران و مخالفت و گستاخی با بزرگترها هستند.
وی با اشاره به اینکه درمان سریعی برای بیشفعالی وجود ندارد اما علایم آن قابل شناسایی و کنترل است، افزود: بهتر است والدین برای کمک کردن به خود و کودکشان در مورد این اختلال اطلاعات بیشتری کسب کنند، همچنین برنامه تربیتی ویژهای را متناسب با نیازهای فرزند خود طرحریزی کنند.
عباسیراد با ذکر این مطلب که درست است که کنار آمدن با کودکان بیشفعال کار سادهای نیست اما والدین باید بدانند که این افراد ذاتاً بد نیستند اما بدون مصرف دارو و رفتار درمانی نمیتوانند رفتار خود را کنترل کنند، گفت: در این مورد خانواده، معلم و مدرسه باید با یکدیگر همکاری داشته باشند، والدین باید از تنبیه بدنی کودک خود جداً خودداری کنند و با او با محبت رفتار کنند، دارو درمانی نیز در صورت تجویز پزشک کمک بسیاری به این دسته از کودکان میکند.
انتهای پیام
