حیاتی که خدا و رسول(ص) انسان را به آن فرا میخوانند
یک استاد حوزه درباره نگاه قرآن به حیات و مرگ گفت: قرآن کریم بیآنکه جعل اصطلاح و واژگان جدیدی خلق کند، تلاش میکند با بیان ابعاد جدیدی از حیات به این مفهوم عمیق ببخشد و همچنین با بیان ابعاد دیگری از ممات این مفهوم را در ذهن انسانها دقیقتر از آنچه که هست نشان دهد.
به گزارش ایکنا از خوزستان، حجتالاسلام رضا حیدری، استاد حوزه روز گذشته 20 مهرماه در نشستهای قرآنی دارالعلم آیتالله بهبهانی که به مناسبت دهه پایانی ماه صفر در این حوزه علمیه برگزار میشود، درباره انواع حیات و ممات در قرآن کریم گفت: در فرهنگ اسلام، نگاه قرآن به حیات و ممات با نگاهی که در میان عموم مردم از ابتدا تا امروز ممکن است وجود داشته باشد، متفاوت است. قرآن کریم بیآنکه جعل اصطلاح کند و واژگان جدیدی خلق کند، تلاش میکند با بیان ابعاد جدیدی از حیات به این مفهوم عمق ببخشد و همچنین با بیان ابعاد دیگری از ممات این مفهوم را در ذهن انسانها دقیقتر از آنچه که هست نشان دهد.
وی ادامه داد: خداوند در آیه 24 سوره انفال میفرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ» ای کسانی که ایمان آوردهاید خدا و رسول را اجابت کنید وقتی شما را به سمت آنچه به شما حیات میبخشد، فرا میخوانند. خدا و رسول(ص) انسان را به سمت چه حیاتی فرا میخوانند؟ آیا حقیقتاً مخاطبان خدا و رسول(ص) حیات ندارند؟ اگر مردگان هستند چگونه مخاطب قرآن هستند؟ و اگر حیات دارند، پس معنای حیاتی که خدا و رسول به آن دعوت میکنند و انسان باید با اختیار آن را اجابت کند، چیست؟ در اینجا قرآن کریم به خوبی این نکته را مطرح میکند و میخواهد نگاه ما را به مقوله حیات تعمیق و توسعه ببخشد.
حیدری در توضیح این مطلب با بیان اینکه همه انسانها در یک حیات با هم مشترکند و آن حیات دنیوی آنها است، گفت: این حیات مادی بین انسان و حیوان مشترک است و از آن به حیات حیوانی تعبیر میکنند. در این حیات دستگاه شنوایی، بینایی، هاضمه، جریان خون، نبض و ... کار میکنند. اینها از ویژگیهای حیات دنیوی است که انسان و حیوان در آنها مشترک هستند. انسان این حیات را با اختیار خود به دست نیاورده است، اما قرآن کریم حیات دیگری را میخواهد معرفی کند که انسان با اختیار خود باید وارد آن شود.
این استاد حوزه ادامه داد: آن حیات دیگر به میزان علم انسان به حقایق و به میزان ایمان و عمل او بستگی دارد. حیاتی که خدا و رسول(ص) ما را به آن میخوانند، که از آن به عنوان حیات طیبه تعبیر میکنیم، یک حیات پلکانی و درجه درجه است. همه در این حیات با هم شریک نیستند. آیه 97 سوره نحل میفرماید: «مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً» هر زن و مردی که ایمان داشته باشند و عمل صالح انجام دهند، همانا او را زنده نگه داریم و به حیات طیبه میرسانیم. پس این حیات با حیات ظاهری انسانها تفاوت دارد. خدا و رسول(ص) انسانها را دعوت میکنند که قبل از اینکه دیر شود برای رسیدن به حیات الهی تلاش کنید. شاعران در وصف این حیات سرودههایی دارند:
مرده بودم، زنده شدم، گریه بدم، خنده شدم / دولت عشق آمد و من دولت پاینده شدم
هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق / ثبت است بر جریده عالم دوام ما
وی ادامه داد: این حیات برخلاف حیات مادی که کوتاهمدت و مقطعی است، استمراری و پاینده است. البته همه انسانها در عالم برزخ به حیات خود ادامه میدهند، همه انسانها در قیامت محشور میشوند و به این معنا حیات دارند، اما حیات طیبه یک حیات خاصی است که قرآن کریم این حیات را در مراتب مختلف آن برای اولیاء خدا و مؤمنین ذکر میکند.
حیدری افزود: مثلاً خداوند در آیه 154 سوره مبارکه بقره فرمود: «وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَكِنْ لَا تَشْعُرُونَ» مبادا به کسانی که در راه خدا کشته میشوند میت بگویید؛ بلکه آنها زندگانند، شما درک نمیکنید. یعنی مصادیقی از این حیات وجود دارد که درک ما از آن عاجز است. قرآن کریم مشخصاتی از آن را در آیات 168 تا 170 سوره آلعمران بیان میکند.
این استاد حوزه با بیان اینکه در قرآن کریم مراتب مختلفی برای این حیات ذکر شده است، گفت: یکی از این مصادیق، پذیرش ندای پیامبر(ص) در موضوع غدیر یعنی ولایت امیرالمؤمنین(ع) معرفی شده است. پذیرش هر حقی و حقیقتی نشانه پذیرش این حیات است و در مقابل نپذیرفتن حق و حقیقت و دعوت خدا و رسول(ص) و اجابت نکردن دعوت پیامبر(ص) باعث میشود انسان در همین دنیا از نگاه قرآن مرده باشد، یعنی انسانی که ظاهراً حیات دارد، از نظر قرآن مرده است.
این پژوهشگر دینی گفت: خداوند در آیه 80 سوره نمل فرمود: «إِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ» یا رسولالله تو نمیتوانی کلامت را در گوش مرده فرو کنی و با کسی که ناشنواست سخن بگویی. قطعاً منظور از این مرده و کَر، همان معنایی که میشناسیم نیست؛ بلکه معنایی دیگر دارد چون در ادامه میفرماید: «مُدْبِرِينَ» اینها نمیخواهند بپذیرند. قرآن این معنا را به شکلهای مختلف بیان میکند که مصداق آن این شعر است:
بر سیاه دل چه سود خواندن وعظ
نرود میخ آهنین در سنگ
این استاد حوزه گفت: این گروه یعنی کسانی که دعوت انبیاء را نمیپذیرند و سخن حق را نمیشنوند و به زندگی حیوانی مشغول هستند و حاضر نیستند از اینها فراتر بروند، قرآن آنها را مردگان خطاب میکند.
هر آن کسی که در این حلقه نیست زنده به عشق
بر او نمرده به فتوای من نماز کنید
کسانی که ایمان وارد قلبشان نشده است همین الان هم مرده هستند. در زیارت اربعین درباره امام حسین(ع) میخوانیم: «فَأَعْذَرَ فِی الدُّعَاءِ وَ مَنَحَ النُّصْحَ وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبَادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَيْرَةِ الضَّلَالَةِ» حسین(ع) تمام تلاش خود را در دعوت مردم به کار گرفت، اتمام حجت کرد. کسانی که دعوت امام را نپذیرفتند مردگان هستند. کسانی مثل زهیر، مثل حر که دعوت امام حسین(ع) را اجابت میکنند، ظاهراً در محرم سال 61 به تیغ کین کشته شدند اما قرآن میفرماید اینها حیات دارند و گروه مقابل به ظاهر زنده هستند و پایکوبی کردند اما واقعاً مردگانی بیش نیستند.
گفتنی است، این نشستها تا پایان ماه صفر همه روزه ساعت 6:30 در دارالعلم آیتالله بهبهانی برگزار میشود و حجتالاسلام رضا حیدری در این نشستها به بیان درسهایی از آیات قرآن کریم در موضوعات معرفتی و اخلاقی میپردازد.
انتهای پیام
