ایسپا؛ معتبرترین مرکز نظرسنجی کشور / برخورد سیاسی حاکمیت با مدیریت داده‌ها

به گزارش خبرنگار ایکنا، همزمان با هفته پژوهش، مراسم رونمایی از سامانه نظرسنجی ایسپا به همراه سخنرانی درباره موضوع حکمرانی مبتنی بر داده و اطلاعات و رونمایی از کتاب «پیمایش ملی کیفیت زندگی» امروز سه‌شنبه ۲۵ آذرماه با حضور حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس‌جمهور و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری؛ سیدحمیدرضا طیبی، رئیس جهاددانشگاهی و عیسی علیزاده، معاون فرهنگی این نهاد دانشگاهی، در ساختمان مرکزی جهاد برگزار شد.

آشنا درباره موضوع حکمرانی مبتنی بر داده و اطلاعات مباحثی را ارائه و اظهار کرد: جهاددانشگاهی از نهاد‌های اصلی برآمده از انقلاب اسلامی بوده و ایسپا یکی از ثمرات پژوهشی این نهاد انقلابی است و تنها نهادی است که نتایج نظرسنجی‌های خود را منتشر می‌کند، چرا که سایر مؤسسات نمی‌توانند ادعا کنند که نتایج نظرات مردم را منتشر می‌کنند و به همین دلیل مطرح‌ترین و معتبرترین مؤسسه نظرسنجی در کشور است.

آشنا با بیان اینکه دولت‌ها بر مبنای داده‌ها امور را اداره می‌کنند، ادامه داد: در روش‌های عمومی مدیریت از فرایند همکاری برای منابع متنوع یا متضاد صحبت می‌کنیم. حکمرانی کار دشواری است، زیرا افرادی که به دنبال منافع و پیشبرد اهدافی هستند به میدانی برای مسابقه می‌آیند و خروجی آن اداره کشور می‌شود. بر همین اساس، سازوکار اداره عمومی کشور را حکمرانی می‌نامیم.

وی با تأکید بر اینکه داده یکی از بخش‌های مهم شواهد است، افزود: یک‌وقت حکمرانی بر مبنای عقاید و باور‌ها و یک زمان مبتنی بر شواهد است که این شواهد می‌بایست بر مبنای تحقیقات علمی و سایر روش‌های مبتنی بر داده‌های کمی و کیفی باشد و شامل شواهد اقتصادی، مربوط به رفتار و دیدگاه‌های مردم، رفتاری و گفتمانی و ... می‌شود. خودهمه‌گیرپنداری با حکمرانی مبتنی بر داده و اطلاعات همخوانی ندارد.

آشنا با بیان اینکه بسیاری از تصمیمات کشور مبتنی بر مثال و استعاره است، گفت: واقعیت این است که زمین سیاستگذاری پر از عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ... است، اما تصمیم‌گیرندگان و سیاستگذاران با در نظر گرفتن دستور کار خاصی اطلاعات را تهیه می‌کنند و شاهد جمع‌آوری گزینشی و تحلیل‌های سفارشی هستیم.

مشاور رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه داده یکی از پایه‌های شواهد است و این داده‌ها دارایی محسوب می‌شود، اضافه کرد: داده‌ها در حوزه سیاست‌گذاری بر تمامی مراحل سیاستگذاری از شناسایی و تشخیص تا پیش‌بینی آینده و تدوین سیاست اثرگذار است. دولت‌ها هم داده‌سازند و هم داده‌باز، یعنی هم تولید و هم مدیریت داده می‌کنند و تعیین‌کننده هستند که چه کسی، چقدر، چگونه و چه وقت می‌تواند از داده‌ها استفاده کند. مدیریت داده‌ها اعم از تولید داده است. سازمانی مانند صداوسیما داده‌های نظرسنجی‌ را تولید می‌کند و این داده‌ها در اختیار جایی قرار نمی‌گیرد و فقط سالی یک یا دو بار داده‌هایی مبنی بر نظرسنجی‌های مردمی منتشر می‌شود، اما امکان راستی‌آزمایی آن وجود ندارد.

آشنا با اشاره به اینکه حاکمیت در مدیریت داده‌ها سیاسی عمل می‌کند، گفت: داده را دارایی و آن را مال خود می‌دانند. لذا نیازمند تضمین حقوق داده هستیم و باید حقوق داده، که شامل حقوق مالکیت معنوی، حفاظت از داده، دسترسی به داده، حاکمیت بر داده برای پیشبرد مسئولیت‌های دموکراتیک و حق شهروندان بر داده‌های حاوی اطلاعات در مورد نظام حکمرانی است، رعایت شود.

آشنا با پرداختن به برخی مؤلفه‌ها در بحث پیشین، اظهار کرد: قابلیت دسترسی داده‌ها حائز اهمیت است؛ داده‌هایی که تولید می‌شود و دیگران به آنها دسترسی ندارند، داده‌های مدیریتی نیست و اگر این داده‌ها در دسترس نباشد، داده‌هایی نیست که در حکمرانی بتوان از آنها استفاده کرد.

وی با تأکید بر اینکه مؤلفه دوم آزادسازی داده‌های دولتی است، گفت: ایران در رتبه‌بندی داده‌باز (Open Data Index) در سال ۲۰۱۵ رتبه ۱۱۷ و در سال ۲۰۱۶ رتبه ۶۷ را کسب کرد و این به دلیل عوامل مختلف داخلی و بین‌المللی بود. سومین مؤلفه قابلیت اطمینان داده‌هاست و شامل صحت و دقت داده‌ها، مقایسه‌پذیری اطلاعات موجود با اطلاعات قبلی، مقایسه‌پذیری داده‌های موجود با داده‌های بین‌المللی، نبود کمبود و نقص در داده‌ها، شفافیت اطلاعاتی و شفافیت مباحث و گفتگو با عموم در خصوص داده‌های مرتبط با سیاستگذاری می‌شود. مؤلفه دیگر نیز کیفیت نمایش داده‌ها و خوانایی داده‌هاست که شامل قابل فهم بودن داده‌ها و اطلاعات تولید شده و تفسیرپذیری داده‌ها و اطلاعات توسط کاربران می‌شود.

وی همچنین با اشاره به اقدامات دولت در زمینه حکمرانی داده‌محور، اظهار کرد: یکی از مهمترین اقدامات دولت در این زمینه راه‌اندازی و تقویت مرکز ایسپاست. اگر این مرکز فقط ۵ درصد از هر نظرسنجی را برای تحلیل و پژوهش منتشر کند، سودمند خواهد بود. همچنین درباره به‌کارگیری ابزار‌های جمع‌آوری، تحلیل و و ارزیابی داده‌ها و اطلاعات اقداماتی انجام پذیرفته است.

مشاور رئیس‌جمهور درباره چالش‌های پیش ‌روی حکمرانی مبتنی بر داده گفت: در کشور اهمیتی برای کلان‌داده‌ها قائل نیستیم و فرهنگ پایین سازمان‌های کشور در شناخت و درک اهمیت کلان‌داده‌ها، ضعف فرهنگ تصمیم‌گیری داده‌محور و نبود انگیزه در مدیران باعث شده که با روی کار آمدن هر مدیری کار از نو آغاز شود. همچنین فقدان سیاست‌های حاکمیتی در حمایت از توسعه پایدار و مسئله نفوذ به حریم‌های خصوصی از جمله چالش‌های دیگر است.

 

در این مراسم همچنین رئیس جهاددانشگاهی در سخنانی کوتاه اقدامات و فعالیت‌های مرکز ایسپا را ارزنده دانست و اظهار کرد: باید بپذیریم که پیمایش افکار عمومی برای حکمرانی و حکم‌فرمایی ضروری است.

همچنین مهدی رفیعی، رئیس مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا)، تصریح کرد: گردآوری اطلاعات مبحث مهمی است. از سوی دیگر اهمیت سرعت و دقت در گردآوری اطلاعات موجب شد که طی چند سال اخیر کاغذ را در انجام نظرسنجی‌ها حذف کنیم. به این منظور نرم‌افزاری طراحی شد و تبلت‌هایی در اختیار شعب قرار گرفت تا برای انجام پروژه‌های پیمایش افکارسنجی استفاده شود.

فلاح، معاون اجرایی مرکز ایسپا، نیز درباره سامانه نظرسنجی ایسپا گفت: دلیل طراحی و راه‌اندازی آن مشکلاتی بود که در روش‌های سنتی گذشته وجود داشت و نیاز به روش نوین در گردآوری اطلاعات را بیش از پیش افزایش داده بود. این نرم‌افزار سامانه‌ای الکترونیکی است و ویژگی‌های آن شامل نبود محدودیت در طراحی انواع سوالات و پرسشنامه‌هاست. همچنین خروجی مستقیم نتایج نرم‌افزار در این سامانه و امکان تهیه جداول فراوانی از ویژگی‌های دیگر آن است. همچنین تا حد زیادی هزینه‌های مربوط به نظرسنجی‌ها و پیمایش‌ها کاهش می‌یابد و سرعت و چابکی اجرای پیمایش‌ها را افزایش خواهد داد.

 

همچنین، در پایان این مراسم از سامانه نظرسنجی ایسپا و کتاب «پیمایش ملی کیفیت زندگی» رونمایی شد. گزارش تصویری این مراسم را اینجا ببینید.