تأسیس 4 بانک با محتوایی ارزشمندتر از پول توسط جهاددانشگاهی

سیدابراهیم احمدی، عضو هیئت علمی مرکز ملی ذخایر زیستی و ژنتیکی ایران و مدیر کنترل کیفی مرکز ملی ذخایر زیستی و ژنتیکی ایران در گفت‌وگو با ایکنا، از راه‌اندازی و فعالیت چهار بانک سلول‌های انسانی و جانوری، بانک گیاهی، بانک میکروارگانیسم‌ها و بانک DNA از سوی جهاددانشگاهی سخن به میان آورد و اظهار کرد: در ایران تعدادی از وزارتخانه‌‌ها بانک‌های مخصوص به خود را دارند اما مرکز ملی ذخایر زیستی و ژنتیکی ایران وابسته به جهاددانشگاهی مجموعه‌ای از کلکسیون‌ها را دارد که همه گونه‌های زیستی را شامل می‌شود و هیچ‌گونه زیستی نیست که در حیطه کاری ما وجود نداشته باشد.

وی تشریح کرد: وزارت بهداشت بانک سلول‌های خونی دارد، وزارت علوم در زمینه میکروارگانیسم‌ها بانک دارد و وزارت کشاورزی بانک بذر دارد اما بانک جامعی که همه این موارد را کنار هم داشته باشد، مدل جدیدی است که جهاددانشگاهی ایجاد کرده است.

احمدی در پاسخ به این سؤال که مزیت تشکیل بانک به صورت تجمیعی چیست؟ گفت: اولاً باعث هم‌افزایی می‌شود و گروه‌هایی که برای جمع‌آوری نمونه‌های گیاهی اعزام می‌شوند به جمع‌آوری نمونه‌‌های میکروارگانیسم‌ها، نمونه‌های سلولی، نمونه‌‌های قارچ و آب و ... نیز اقدام می‌کنند. با این روش ما می‌توانیم گونه‌های مختلف گیاهی، جانوری، میکروارگانیسم‌هایی که در آب‌های گرم هستند و ... را جمع کنیم. موضوع دیگر همکاری بین‌‌بخشی در فعالیت‌هاست که می‌تواند در شناسایی گونه‌های جدید کمک کند.

این عضو هیئت علمی مرکز ملی ذخایر زیستی و ژنتیکی ایران در خصوص اهداف و دلایل تأسیس مرکز ملی ذخایر ژنتیک، گفت: رئیس انجمن ژنتیک ایران گزارشی را خدمت مقام معظم رهبری ارائه کرده و اعلام کرده بود که کشور نیاز به یک زیست بانک دارد که همه نمونه‌‌های زیستی را بتوان در آن جمع‌آوری و مدیریت کرد. مقام معظم رهبری نیز این گزارش را مطالعه کرده و فرمودند که اگر جهاددانشگاهی متولی این کار شود ما هم کمک‌هایی را برای شروع این کار خواهیم کرد.

وی ادامه داد: در سال 1386 نامه‌ای در این خصوص از دفتر مقام معظم رهبری به جهاددانشگاهی ارسال شد. رئیس جهاددانشگاهی پس از دریافت نامه به واحد علوم پزشکی ایران آمد و پیشنهاد راه‌اندازی این بانک را ارائه کرد که مورد استقبال پژوهشگران و مسئولان جهاددانشگاهی واحد علوم پزشکی ایران قرار گرفت و از آن زمان ما کار را شروع و خوشبختانه توانستیم این مرکز را تأسیس کنیم.

بانک ویروس باید در کشور تأسیس شود

احمدی با یادآوری این موضوع که باید بانک ویروس نیز در کنار چهار بانک دیگر ایجاد می‌شد، گفت: هزینه‌های تأسیس بانک ویروس زیاد است و ایمنی بالایی نیاز دارد و اگر ما منتظر تأمین بودجه می‌ماندیم، زمان زیادی تلف می‌شد؛ به همین دلیل تصمیم گرفتیم چهار بانک را تأسیس کنیم و برای بانک پنجم هم برنامه‌ای را به سازمان برنامه و بودجه فرستادیم که اگر بودجه آن تأمین شود، بانک ویروس‌ها نیز راه‌اندازی می‌شود.

وی در پاسخ به این سؤال که در چه شرایطی به ذخایر این بانک‌ها نیاز داریم؟ گفت: وظیفه ما ارائه نمونه‌های زیستی به محققان و صنعت هست. اگر فردی بخواهد تحقیقی بر روی سلول‌های سرطانی انجام دهد نمی‌تواند و نباید این تحقیق را بر روی افراد مبتلا به سرطان انجام دهد. ما رده‌های سلول‌های سرطانی انسانی و حیوانی را در بانک داریم.

مدیر کنترل کیفی مرکز ملی ذخایر زیستی و ژنتیکی ایران اضافه کرد: برای چنین تحقیقاتی نمونه سلولی نیاز است که باید آن را از خارج تهیه کرد که اکنون به دلیل تحریم این امکان وجود ندارد و اگر هم وجود داشت هزینه‌های گزافی برای تأمین آن باید پرداخت کرد. از سوی دیگر نمونه‌‌های سلولی خارجی با نمونه‌های بومی ما تفاوت دارد به همین خاطر باید داخل کشور بانکی وجود داشته باشد که این نمونه‌ها را ارائه کند.

وی به استاندارد بودن نمونه‌های ارائه شده برای تحقیقات پزشکی و غیر پزشکی اشاره و اظهار کرد: ما نمونه‌های زیستی، رده سلولی، بذر و ... را به شکل استاندارد در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهیم.