اندیشه دفاعی امام خامنه‌ای؛ از مبانی دفاع نرم تا جهاد کبیر

به گزارش ایکنا از چهارمحال‌وبختیاری، پیش‌همایش «اندیشه دفاعی امام خامنه‌ای» به همت بسیج اساتید چهارمحال‌وبختیاری و با حضور اساتید دانشگاه استان و کشور به‌صورت حضوری و مجازی روز گذشته ۲۴ دی‌ماه در شهرکرد برگزار شد.

در ابتدای این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا عرفان‌نژاد، مدرس حوزه و دانشگاه در استان در تبیین اندیشه دفاعی مقام معظم رهبری در حوزه جنگ نرم، اظهار کرد: از ابتدای شکل‌گیری انقلاب اسلامی، انواع تهدیدات و جنگ‌ها را از سوی جبهه استکبار شاهد بودیم که در بدو امر و سال‌های آغازین شکل‌گیری انقلاب این تقابلات ناظر به حوزه جنگ سخت و خشونت و تسلیحات نظامی بود، به‌تدریج و با تقویت بنیه دفاعی کشور که دفاع سخت جمهوری اسلامی در برابر قدرت سخت دشمن یارای مقابله دارد، جبهه تقابل به سمت جنگ بسیار پیچیده نرم سوق یافته که از اندیشکده‌های گوناگون استکبار تغذیه و مدیریت می‌شود.

اندیشه دفاعی رهبر معظم انقلاب در حوزه جنگ نرم

وی با ذکر اینکه تأکید بر توجه به جنگ نرم در سال‌های اخیر مکرراً از سوی رهبر معظم انقلاب مطرح شده است، ادامه داد: امروز مقاومت و استقامت مبتنی بر اندیشه‌های دفاعی ایشان بهترین مصداق برای جایگاه عینی و مستحکم این اندیشه‌هاست و اینکه جمهوری اسلامی با وجود تلاش استکبار بعد از بیش از چهار دهه همچنان استقامت کرده و به مسیر خود ادامه می‌دهد و مغلوب جنگ سخت و جنگ نرم دشمن نشده است، نشان از اندیشه‌های حکیمانه رهبری دارد لذا موضوع جایگاه ولایت‌فقیه باید برای عموم جامعه و نیز نخبگان تبیین شود چرا که تضعیف این جایگاه در افکار عمومی بخشی از فرآیند جنگ نرم است.

عرفان‌نژاد تأکید کرد: مقام معظم رهبری در سال ۱۴۰۰ در دیدار با اعضای دولت اشاره داشتند که جنگ حق و باطل امروز در قالب جنگ نرم در جریان است و رسانه و فرهنگ نقشی جدی در این خصوص دارند. ابزار رسانه امروز در دنیای حاضر یکی از ابزارها و شئون اصلی حکمرانی است بدان معنا که غفلت از رسانه و فضای مجازی خسارت‌های فراوانی را در پی خواهد داشت. ایشان حجم تحرکات رسانه‌های تبلیغاتی و نرم دشمن را بیشتر و پررنگ‌تر از جنگ امنیتی و اقتصادی می‌دانند.

وی در خصوص جنگ روانی دشمن برای اقناع افکار عمومی، تصریح کرد: بر اساس دیدگاه رهبر معظم انقلاب، اگر دشمن بتواند افکار عمومی را تسخیر کند، در زیر سؤال بردن تمامی دستاوردهای انقلاب اسلامی نیز موفق خواهد شد که متأسفانه علاوه بر جبهه جنگ نرم دشمن، برخی رسانه‌ها و افکار مسموم داخلی مغرض یا جاهل نیز به جریان جنگ روانی و القای ناامیدی کمک می‌کنند.

مدرس حوزه و دانشگاه در استان بیان کرد: همانطور که در جنگ سخت با اتکا به نیروهای مردمی توانستیم بر دشمن غلبه کنیم، از دیدگاه مقام معظم رهبری امروز نیز در جنگ نرم بدون استفاده از ظرفیت تشکل‌ها و نیروهای مردمی دچار مشکل خواهیم شد. دشمن همزمان با جنگ بی‌امان اقتصادی و جنگ امنیتی و نفوذ، جنگ تبلیغاتی را با صرف هزینه‌های هنگفت مدیریت می‌کند که در این راستا رهبر معظم انقلاب از ضعف جنگ تبلیغاتی ما در برابر دشمن گلایه‌مند هستند.

عملیات آفندی به‌جای پدافندی در جبهه جنگ نرم

عرفان‌نژاد در خصوص شیوه جنگ نرم در مقابل دشمن از دیدگاه رهبر معظم انقلاب، تصریح کرد: ایشان معتقد به عملیات آفندی به‌جای پدافندی هستند چرا که نشان دادن عکس‌‌العمل و واکنش صرف در برابر جبهه مقابل کفایت نمی‌کند و باید بستری فراهم شود که دشمن در فضای رسانه‌ای از سوی ما غافلگیر شود نه آنکه منتظر ضربه و تهاجم آنان بمانیم.

رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان شهرکرد با ذکر اینکه جنگ تبلیغاتی صرفاً محدود به حیطه جغرافیایی ایران نمی‌شود، افزود: در اندیشه رهبر معظم انقلاب، جنگ تبلیغاتی به سراسر جبهه مقاومت و بلکه سراسر جهان تسری یافته است. در واقع غربی‌‌ها جهان را دهکده‌ای جهانی می‌دانند که باید تحت سلطه افکار و جهان‌بینی و ایدئولوژی غربی و به‌ویژه آمریکایی قرار گیرد و لذا در نقاط مختلف ‌محور مقاومت اعم از ایران و عراق و سوریه و غیره تلاش استکبار برای تفرقه‌افکنی و گسست و از هم پاشیدگی وجود دارد.

عرفان‌نژاد با بیان اینکه در منظومه فکری مقام معظم رهبری جنگ نرم به‌مراتب دشوارتر از جنگ سخت است، اضافه کرد: ایشان اشاره دارند که دشمن دو عمل اصلی، دو کار و دو استراتژی اصلی را در جنگ نرم دنبال و تلاش برای جلوگیری از تشکل یافتن و وحدت نیروهای انقلاب را با قطع زنجیره تواصی به حق و صبر و تنها ماندن فعالان عرصه جنگ نرم دنبال می‌کند. تواصی به حق که در آیات قرآن کریم به‌عنوان یک اصل مهم مطرح می‌شود بدان معناست که جامعه ولایی و آحاد ولایت‌پذیر با پرهیز از نزاع و اختلاف با یکدیگر متحد شوند و یکدیگر را تقویت کنند.

وی با تأکید بر اینکه دشمن از دروغ‌پراکنی و شایعه‌افکنی در رسانه هیچ ابایی ندارد، ادامه داد: دشمن در جنگ رسانه‌ای علاوه بر برجسته ساختن نقاط ضعف کشور، از مطرح ساختن نقاط مثبت و دستاوردها و پیشرفت‌ها و حقایق پرهیز می‌کند تا افکار عمومی به این نتیجه برسد که در سال‌های انقلاب اسلامی هیچ کاری انجام نشده و پیشرفتی حاصل نشده است.

جایگاه شهید سلیمانی در جنگ نرم

عرفان‌نژاد در تبیین جایگاه شهید حاج قاسم سلیمانی در جنگ نرم و دیدگاه رهبر معظم انقلاب در این خصوص، تصریح کرد: روحیه مقاومت و شجاعت که این شهید والامقام در داخل و خارج به مردم و گروه‌های مقاومت القا می‌کند، از مؤلفه‌های پیروزی در هر جنگی هستند. مقام معظم رهبری پس از شهادت سردار سلیمانی به این نکته نیز اشاره داشتند که تشییع جنازه با شکوه وی و روحیه وحدت و همدلی ایجاد شده در این مراسم در جامعه یک پیروزی در جنگ نرم با جبهه دشمن بود.

این مدرس حوزه و دانشگاه نقش جوانان از دیدگاه رهبری در جنگ نرم را یادآور شد و گفت: جوانان کلید واژه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی است و رهبر معظم انقلاب اشاره دارند که ما اگر در تحریف پیروز شویم در تحریم نیز پیروز می‌شویم و تحریف از مصادیق جنگ تبلیغاتی دشمن علیه جمهوری اسلامی است. دشمن همچنین با ایجاد تحریف در حقایق و مبانی و ارزش‌ها و نیز دستاوردهای انقلاب تلاش می‌کند که از تبدیل شدن ایران به الگوی استقلال و آزادی و عدم وابستگی به استکبار برای دیگر کشورهای جهان جلوگیری کند که قدرت روحی و فکری و معنوی و نیز سواد رسانه، سلاح عمومی در برابر این دسیسه‌ها است.

ابعاد و سازوکار دفاع در اندیشه دفاعی مقام معظم رهبری

در ادامه این نشست تخصصی، مصطفی ملکوتیان، استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران و سردبیر نشریه پژوهش‌های معاصر انقلاب اسلامی، با اشاره به اینکه مقوله دفاع دارای ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و غیره است، اظهار کرد: همچنین خود دفاع بر هر یک از این ابعاد تأثیرگذار است که ابعاد دفاع شامل نظامی‌، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است و می‌توان برای هر یک از ابعاد راهبردها و ساز و کارهایی را ترسیم کرد.

وی با ذکر اینکه بُعد نظامی دفاع بر حفاظت فیزیکی مستقیم از سرزمین و شهروندان توسط نیروها و تسلیحات تأکید دارد، ادامه داد: در اینجا دفاع مقتدرانه و هوشمند باید مورد توجه قرار گیرد که دشمن را مأیوس می‌کند. بُعد نظامی دفاع همچنین کمک می‌کند که راهبردهای نظامی و هسته مرکزی اندیشه دشمن را به‌خوبی بشناسیم.

ملکوتیان با اشاره به دیدگاه مقام معظم رهبری در خصوص رویکرد فرهنگی دفاع، بیان کرد: ایشان قائل هستند که فرهنگ مسئله‌ای اساسی در بقا و دوام جامعه است به‌ویژه اگر جامعه بر اساس ارزش‌های دینی شکل گرفته باشد، انحراف از فرهنگ جامعه را پوچ و میان‌تهی می‌کند که در اینجا مباحثی نظیر مدیریت فضای مجازی و راهبرد مقابله مؤثر با تهاجم فرهنگی و اهمیت امنیت روحی و اخلاقی و نیز آگاهی، شناخت و اعتماد عمومی موضوعیت دارد.

این پژوهشگر و نویسنده با اشاره به اینکه بُعد سیاسی داخلی و خارجی دفاع معطوف بر ثبات و آرامش جامعه است، تصریح کرد: در سایه این ثبات و آرامش، دستیابی به اهداف و آرمان‌ها و پیشرفت داخلی، اعتمادسازی در روابط بین‌الملل، روابط سازنده حاصل می‌شود. در بُعد خارجی مقوله‌هایی چون عزت، قدرت، مصلحت و تعقیب اصل وحدت مسلمانان مورد توجه قرار دارد که می‌تواند در روابط بین‌المللی اعتمادساز باشد.

ملکوتیان با یادآوری نقش اقتصاد در حفظ تعادل و پیشرفت، گفت: امنیت در سرمایه‌گذاری، قطع سلطه اقتصادی بیگانگان، خودباوری اقتصادی، اقتصاد مقاومتی و عدالت اقتصادی از جمله مواردی هستند که در برنامه‌ریزی‌های اقتصادی باید مورد توجه قرار گیرد. در بُعد اجتماعی و فرهنگی دفاع نیز امور باید به‌گونه‌ای مدیریت شود که فرهنگ نفوذناپذیر باشد که در اینجا مبتنی ساختن اصول تربیتی بر مبنای آموزه‌های اسلامی اهمیت می‌یابد. راهبرد بصیرت‌آفرینی با تکیه بر هویت اسلامی ـ ایرانی، راهبرد پیشنهاد شده در این نوع فناوری و تحول در علوم انسانی با تغییر قوانین نیز در ابعاد اجتماعی دفاع مورد بحث قرار می‌گیرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به راهکارها و سازوکارهای دفاع مبتنی بر اندیشه مقام معظم رهبری، گفت: اشراف ایشان بر مبانی فقهی و قرآنی و نیز تجارب کاری در فرماندهی و راهبری سازمان دفاعی نظام و نیز تجربه تحولات منطقه و شناخت بازیگران بین‌المللی باعث شده است که ایشان همواره راهبردها و مواضع کارآمد و سودمندی را اتخاذ کنند.

راهبردهای کارآمد دفاعی؛ از دشمن‌شناسی تا پدافند غیرعامل

ملکوتیان دشمن‌شناسی و دوری از تهدیدات بیگانگان را یکی از راهبردهای کارآمد مقام معظم رهبری در مقوله دفاع برشمرد و توضیح داد: از دیدگاه ایشان، ترس عامل زبونی دشمن و ایستادگی ملت‌ها در برابر ظلم و جور است که طبعاً در این ایستادگی باید خطرات را نیز پذیرفت و تحمل کرد. رهبری دشمن را حتمی و دارای برنامه‌ می‌دانند و معتقدند که در مقابله با دشمن هم باید دارای برنامه بود و هم نقشه‌های آن‌را شناخت.

سردبیر نشریه پژوهش‌های معاصر انقلاب اسلامی توجه به تفکر و اقدام بسیجی و مدیریت جهادی با حضور و نقش‌آفرینی مستمر مردم را راهبرد دیگری از منظومه فکری رهبر معظم انقلاب در حوزه دفاع عنوان کرد و گفت: از دیدگاه ایشان، بسیج یعنی به صحنه آمدن و وارد میدان چالش‌های حیاتی و اساسی شدن است. عرصه حضور بسیج بسیار وسیع‌تر از عرصه نظامی است و حضور در دفاع‌ علم، هنر، سازندگی، سیاست، فرهنگ، کمک به مستضعفان، تولید، فناوری، ورزش و هر کار خیری در تمامی ابعاد را شامل می‌شود. در هر میدانی با روحیه و اخلاص و شجاعت و شهامت و ابتکار بسیجی وارد شویم می‌توانیم کارهای مؤثری را انجام دهیم که این نقش را در صحنه‌های مختلف انقلاب اسلامی شاهد بوده‌ایم.

ملکوتیان بیان کرد: سومین راهبرد مقام معظم رهبری در امر دفاع، دفاع از مسلمانان، مظلومان و مستضعفان جهان است که سرزندگی و بالندگی انقلاب اسلامی در گرو عملی ساختن ارزش‌ها و آرمان‌ها است که دفاع از مظلومان عالم از جمله این ارزش‌ها به‌شمار می‌رود.

وی هوشیاری و هوشمندی نظامی و انتظامی را به‌عنوان یکی دیگر از راهبردهای کارآمد رهبری در امر دفاع دانست و افزود: امروزه همواره لزوم افزایش اقتدار دفاعی و امنیتی به‌منظور بازدارندگی و پاسخگویی مؤثر تهدیدات وجود دارد که در این امر، باید به خلاقیت و نوآوری بهای بسیاری داد. ایشان اشاره دارند که نیروهای مسلح باید روز به روز قدرتمندتر شوند و نوآوری در این خصوص حائز اهمیت است که فقط به معنی نوآوری در ساخت سلاح و تجهیزات نیست بلکه نوآوری در آموزش‌، دستورالعمل‌های رزمی، سازماندهی تشکیلات و شیوه‌های پشتیبانی و غیره را نیز در بر بگیرد.

ملکوتیان با تأکید بر اینکه تولید سلاح متعارف برای دفاع در برابر زورگویی دشمن لازم است، ادامه داد: از دیدگاه رهبری، این امر سبب افزایش قدرت دفاعی و موازنه تهدید می‌شود. بهره‌گیری مؤثر از دیپلماسی دفاعی نیز یکی دیگر از راهبردهای ایشان است که باید مورد توجه قرار گیرد.

این نویسنده و پژوهشگر علوم سیاسی نقش پدافند غیر عامل در اندیشه دفاعی رهبر معظم انقلاب را یادآور شد و گفت: پدافند غیر عامل یکی از کارآمدترین و پایدارترین روش‌های دفاع در برابر تهدیدات است که مشتمل بر تدابیر و اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از تحمیل خسارت به مراکز و تأسیسات حیاتی و حساس است تا از تلفات انسانی نیز پیشگیری شود. وسعت پدافند غیرعامل تمامی زیرساخت‌های حیاتی اعم از پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، بنادر، فرودگاه‌ها، مجتمع‌های بزرگ صنعتی و غیره را با روش‌هایی چون استتار، اختفا، پراکندگی، مقاوم‌سازی و فریب دشمن در بر می‌گیرد که صرفه‌جویی اقتصادی، حفظ مراکز حیاتی و تحمیل هزینه به دشمن با خنثی‌سازی دسیسه‌ها را به‌دنبال دارد.

ملکوتیان با اشاره به تعریف مقام معظم رهبری از پدافند غیر عامل، تصریح کرد: ایشان در این خصوص اشاره دارند که مجموعه اقدامات غیرمسلحانه که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب‌پذیری، تداوم فعالیت‌های ضروری و ارتقای پایداری ملی و تقابل مدیریت بحران در مقابل تهدیدات و اقدامات نظامی دشمن شود، پدافند غیر عامل نام دارد.

وی نقش سرمایه‌های فکری کشور در استحکام درونی نظام را حائز اهمیت دانست و توضیح داد: هیچ مکتبی به اندازه اسلام به اهمیت دانش و آگاهی تأکید نکرده است اما مشاهده می‌کنیم که در عصر معاصر مسلمانان از این مقوله غفلت کرده و غربی‌ها بیشتر بر این موضوع اهمیت داده‌اند که با پیروزی انقلاب اسلامی توجه جدی را به مقوله دانش و آگاهی و خلاقیت شاهد هستیم و مقام معظم رهبری نیز تأکیدات فراوانی در این خصوص دارند.

ملکوتیان بیان کرد: جامعه امن چندین ویژگی دارد که از جمله ملهم از آموزه‌های اسلام، تحت هدایت ولایت فقاهت و عدالت، متکی بر تربیت دین‌مدار آحاد جامعه برای زمینه‌سازی ظهور، قرار داشتن در مسیر عدالت و حق‌طلبی و ظلم‌ستیزی، برخوردار از مشروعیت و مقبولیت، برخورداری از هم‌زیستی و تعامل با جهان، متکی بر تلاش جمعی برای تولید علم و فناوری و قرارگیری در مسیر رشد و پیشرفت همه‌جانبه و در مسیر دائمی دستیابی به اهداف نظام اسلامی است.

تبدیل تهدید به فرصت در اندیشه دفاعی رهبر معظم انقلاب

سهراب صلاحی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع) دیگر سخنران این نشست بود که در تبیین موضوع تبدیل تهدید به فرصت در اندیشه دفاعی رهبر معظم انقلاب، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران باعث شد که آمریکایی‌ها در جنگ‌های مباشرتی و نیابتی خودشان در منطقه شکست بخورند و اگر رهبری قدرتمند و شجاع ما نبود مشخص نیست که امروز نه‌تنها ایران بلکه روسیه نیز از شر داعش در امان نمی‌ماند. همچنان که آمریکایی‌ها قائل بودند ایران باید تبدیل به ۵ کشور شده و روسیه به ۷ کشور تقسیم‌بندی شود.

وی ادامه داد: تهدید آمریکا برای ایران در اشغال عراق حتی از تهدید مغول برای ایران به‌مراتب عظیم‌تر و وسیع‌تر بود چرا که مغول‌ها داعیه فرهنگ را نداشتند اما آمریکایی‌ها قائل به داشتن فرهنگ برتر و استثنا هستند که باید در تمام جهان ساری و جاری شود.

صلاحی با ذکر اینکه آنچه باعث شکست آمریکا در منطقه شد پس از لطف و مدد الهی تدابیر مقام معظم رهبری بود، افزود: این شکست باعث شد که آمریکایی‌ها تسلیم ایران شوند، سابقه‌ای در تاریخ نمی‌توان یافت که رئیس ‌جمهور آمریکا در فاصله دو ماه به رهبر و رئیس‌جمهوری اسلامی نامه بنویسد که در اسفند ۸۷ به رهبر معظم انقلاب نامه نوشت و در اردیبهشت سال بعد نیز به رئیس‌جمهور نامه‌ای ارسال و اعلام کرد که ما فعالیت‌های هسته‌ای شما را می‌پذیریم و اگر مطمئن باشیم که به سمت تولید سلاح هسته‌ای گامی برداشته نمی‌شود، تمام تحریم‌ها برداشته می‌شود که البته فتنه ۸۸ این فرصت را زائل کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع) بیان کرد: جمهوری اسلامی ایران جهانی را که آمریکا تک‌قطب آن بود از پیچ تاریخی سیاست عبور داد، امروزه ایران قدرت بلامنازع استراتژیک‌ترین منطقه جهان یعنی غرب آسیاست. تحول در این منطقه بر خلاف دیگر مناطق استراتژیک جهان، بر تمام دنیا تأثیرگذار است.

صلاحی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران جهان را به سمت نظم نوین جهانی چندجانبه‌گرایانه که مرکب از قطب‌های ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک جهان است، سوق داد. امیدواریم دولت‌های جمهوری اسلامی بتوانند از این ظرفیت بسیار عظیم که جمهوری اسلامی و مقاومت اسلامی در منطقه و در جهان ایجاد کرده است به‌نفع مردم ایران استفاده کنند و بتوانند از حیث اقتصادی نیز این جایگاه را کسب کنند.

تبیین جهاد کبیر در منظومه فکری رهبر انقلاب

احمدرضا بسیج، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان و رئیس بسیج اساتید استان در این نشست با تشریح جهاد کبیر در اندیشه دفاعی رهبر معظم انقلاب، اظهار کرد: جهاد اکبر در دین ناظر بر مبارزه با هوا و هوای نفس است چرا که نفس به تعبیر پیامبر اسلام(ص)، دشمن‌ترین دشمنان بوده و طبعاً جنگ و مقابله با آن دشوارتر است، در مقابل این جهاد، جهاد اصغر قرار دارد که مقابله سخت و فیزیکی با دشمن بیرونی است و به‌مراتب سهل‌تر است. اما گونه سومی از نبرد با دشمن نیز وجود دارد که در حوزه نرم‌افزاری و تبلیغاتی و رسانه‌ای اتفاق می‌افتد و قاعدتاً يک دفاع نرم در قبال چنین جنگی اتفاق می‌افتد و به جهاد کبیر موسوم است.

وی با اشاره به آیه شریفه «فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا» (فرقان/۵۲)، افزود: تفاسیر این آیه بر لزوم جهاد علمی و فرهنگی مؤمنان با دشمن تأکید دارند، پیداست که تلاش نرم دشمن علیه مسلمانان امر تازه‌ای نیست و از صدر اسلام وجود داشته است. آغازگر جنگ نرم در برهه‌ای از تاریخ اسلام کسانی بودند که شعار «حَسْبُنَا کتَابُ اللَّه» را سر می‌دادند و در میان تاریخ با شکل‌های گوناگون ادامه یافته تا امروز که در اوج جنگ نرم دائمی با دشمن قرار داریم.

بسیج بیان کرد: در برابر تلاش دشمن در ساحت‌های گوناگون فرهنگی و علمی و سبک زندگی علیه جامعه ایمانی، آیه قرآن کریم توصیه می‌کند که «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ» (احزاب/۱) یعنی الگوی جامعه اسلامی نباید فرهنگ غیر اسلامی باشد و مؤمنان حق ندارند از فرهنگ و مبنایی بجز فرهنگ اسلام که مبتنی بر خداشناسی و ایثار و فداکاری است، پیروی کنند.

رئیس بسیج اساتید استان در خصوص شاخص‌های انقلابی‌گری از دیدگاه مقام معظم رهبری، بیان کرد: پایبندی به مبانی و ارزش‌های اساسی اسلام، هدف‌گیری آرمان‌های انقلاب، حساسیت در برابر دشمن و عدم تبعیت از او که مصداق جهاد کبیر است، دشمن‌شناسی یعنی آنکه اهداف و آمال دشمن را مورد توجه قرار داده و بشناسیم و در مقابل آن بایستیم. همچنان که عقلانیت و دین نیز به ما آموخته است که احتیاط کرده و همه چیز دشمن را خیر نبینیم.

بسیج با اشاره به تأکیدات مقام معظم رهبری مبنی بر غفلت نکردن در برابر دشمن، تصریح کرد: یکی از نقشه‌های دشمن کند کردن حرکت علمی است و از مصادیق جهاد کبیر، جهاد علمی است، مؤمنان باید در برابر دشمن مجهز به علم باشند. از دیدگاه ایشان نگاه ما باید این باشد که دشمنان از حیث علمی به ما نیاز پیدا کنند و لازمه این کار تلاش و جهاد است. همچنین در برابر تئوری‌سازی و ایسم‌های دشمن باید جهاد کبیر اتفاق بیفتد.

وی با اشاره به مطالبه مقام معظم رهبری مبنی بر جهاد فرهنگی که یکی دیگر از مصادیق جهاد کبیر است، بیان کرد: توصیه قرآن کریم به مؤمنان در فراز «وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ»، توصیه به اقامه ارزش‌های اسلامی در جامعه است و تحقق این امر با تبعیت از کفار و مشرکین منافات دارد. فرهنگ اسلامی و ایرانی انبوهی از معارف و ذخایری غنی از علوم را دارد که به‌جای نگاه محض به دیگران باید توانمندی‌های خود را مورد توجه قرار دهیم.

بسیج در خصوص مبانی جهاد کبیر بیان کرد: جهاد کبیر بر مبنای مقابله دائمی میان حق و باطل و ظرفیت قرآن کریم از اصول اساسی این جهاد است. آتش به اختیار بودن نیز یکی دیگر از مبانی جهاد کبیر است که بارها مورد تأکید مقام معظم رهبری قرار گرفته است و قرآن کریم نیز به آن توصیه دارد. مؤمن وظیفه دارد در هر جا که شکافی در فرهنگ و اقتصاد و دیگر ساحت‌های جامعه اسلامی مشاهده کرد بر حسب توانایی خود آن‌را پر کند و این موضوع نیازمند ابلاغ و دستور نیست.