نشست مجازی «مهارت حل مسئله» در کرج برگزار شد

به گزارش ایکنا از البرز، به نقل از روابط عمومی جهاددانشگاهی واحد استان البرز، ربابه نوری، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی در این نشست با تعریف مهارت حل مسئله، گفت: مهارت حل مسئله، آموزش نحوه‌ تفکر منظم و گام به گام فرد است. در این مهارت فرد می‌آموزد که چگونه به‌صورت تدریجی، منظم و گام به گام از تفکر خود استفاده کند تا بتواند مشکل زندگی خود را حل کند.

وی افزود: مهم‌ترین مهارتی که یک انسان باید داشته باشد مهارت حل مسئله است و هرچه زندگی سخت‌تر باشد نیاز به حل مسئله بیشتر است. زندگی یعنی چالش با مشکلات و عظمت انسان به این است که چگونه از مشکلات و مسئله‌های خود سالم گذر کند و خودش را رها کند.

استاد دانشگاه خوارزمی بیان کرد: پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی ـ روانی، درمان انتخابی خودکشی، کاهش مشکلات زندگی و به خصوص مشکلات اجتماعی و ارتباطی، حل بحران‌های بین‌المللی، کشوری استانی، محلی، شخصی از کاربرد یادگیری مهارت حل مسئله است.

نوری با طرح سوال «هنگامی که می‌خواهید مشکلی را حل کنید، از کجا شروع می‌کنید» ادامه داد: مراحل حل مسئله به ترتیب عبارتند از پذیرش مشکل، تعریف دقیق مشکل، پیدا کردن راه‌حل‌های و انتخاب راه‌حل‌های مناسب، برنامه‌ریزی و اجرای راه‌حل و ارزیابی فرآیند حل مسئله.

وی با تشریح مرحله اول «پذیرش مشکل» گفت: در این مرحله باید مشکل را پذیرفت و باور کرد که این مشکل بنا به هر دلیلی به‌وجود آمده است و در این مرحله باید از سرزنش‌ کردن خود یا دیگران و جست‌وجوی مقصر، جست‌و‌جوی دلایل به‌وجود آمدن مشکل، فاجعه‌آمیز کردن مسئله خود را رها کرد؛ چراکه همه این موارد برخاسته از خشم ما انسانهاست. باید باور داشت که انسان در زندگی خود همواره با مشکلاتی مواجه خواهد شد و باور بدشانس بودن را رها کرد و به دنبال حل آن بود.

این استاد دانشگاه در ادامه دانشجویان را به فعالیت عملی در این نشست فراخواند و گفت: در مورد ذکر شده مشخص کنید که مشکل مربوط به کدام یک از افراد است؛ مادر، پسر یا دختر؟ به‌عنوان مثال؛ موقعیت: خانمی که می‌گوید مشکل من این است که که پسرم با دختری دوست است که دانشجو است. پسر من تحصیلاتش زیرسیکل است ولی درآمد خوبی دارد و پسر خوبی است. دختر در آینده لیسانس خواهد گرفت و به پسر من نمی‌خورد.

نوری ادامه داد: در این موقعیت اولین گام تشخیص این است که آیا این مشکل من است یا خیر؟ مشکل چه کسی است؟ این تشخیص بسیار مهم است زیرا من هر چه تلاش کنم به نتیجه نخواهم رسید به‌دلیل اینکه مشکل من نبوده در این موقعیت مشکل مربوط به دختری است که قرار است با پسری که تحصیلات سیکل دارد ازدواج کند.

وی با بیان فعالیت عملی دیگری در نشست گفت: مشخص کنید در مورد زیر چه مشکلاتی وجود دارد؟ موقعیت خانمی، شوهرش، معتاد است. او دارای دو فرزند است و در منزل خانواده شوهر زندگی می‌کند. در حال حاضر با کمک‌های مادر خود و خانواده همسر زندگی سختی را می‌گذراند. او بیکار است. سواد اندکی دارد. اخیرا نیز دچار افت خلقی شدید شده است. در یک زندگی ممکن است با انواع مشکلات مواجه بود در فرایند حل مسئله ابتدا مهم‌ترین مشکل را انتخاب می‌کنیم و شاخه های مرتبط به آن را بررسی می‌کنیم.

نوری اظهار کرد: مرحله دوم فرآیند حل مسئله «تعریف دقیق مشکل» است. روشن و واضح ساختن مشکل است. در این مرحله باید مشکلات پیچیده را به مشکلات ریزتر تفکیک کرد. مالکیت مشکل و این‌که مشکل مربوط به کیست را باید مشخص کنیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی گفت: برای هر یک از مشکلات زیر تا آنجا که می‌توانید راه حل‌های متعدد و زیاد پیدا کنید: همسر معتادی که نیاز شدیدی به درآمد برای تأمین فرزندان خود دارد. دانش‌آموزی که فضای کافی برای درس خواندن ندارد. فردی که برای خرید خانه نیاز به پول زیادی دارد.

نوری ادامه داد: در مرحله سوم فرآیند حل مسئله راه‌حل‌های زیاد و متعدد پیدا کنید. استفاده از بارش فکری(تفکر خلاق)، رها کردن سانسور ذهنی در این مرحله صورت می‌گیرد؛ یعنی به دنبال راه‌حل‌های زیاد باشید و هر چه فکر می‌کنید شامل راه‌حل‌های مثبت و منفی را بر روی کاغذ بیاورید؛ چرا که کمیت، کیفیت می‌آفریند. به‌عنوان مثال از یک کیلو سیب ارزان می‌توانید پنج تا سیب سالم پیدا کنید و از پنج کیلو سیب ارزان می‌توانید 25 سیب سالم پیدا کنید؛ در واقع می‌توان گفت کمیت کیفیت می‌آفریند.

عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی گفت: در مرحله چهارم به ارزیابی راه‌حل‌ها می‌پردازیم در این مرحله هر راه‌حل را با استفاده از تفکر نقاد استفاده از تفکر اگر ... آن وقت... ارزیابی می‌کنیم.

نوری ادامه داد: با طرح پرسش‌هایی از قبیل آیا راه‌حل برای من ضرر دارد؟ آیا راه‌حل برای دیگری ضرر دارد؟ آیا راه‌حل برای جامعه ضرر دارد؟ آیا می‌توان به دیگران(والدین) گفت که چنین کاری انجام شده؟ آیا در عمل امکان‌پذیر است؟ بهترین راه‌حل‌ها را انتخاب می‌کنیم و ضمن اولویت‌بندی اولین راه‌حل را انتخاب می‌کنیم. سپس مراحل اجرایی برای اولین راه‌حل را مشخص می‌کنیم.

این استاد دانشگاه بیان کرد: در مرحله پنجم به تدوین برنامه اجرایی راه‌حل می‌پردازیم. «کسب اطلاعات»، «جست‌وجوی منابع کمک‌رسان»، «زمان‌بندی اجرایی»، «تنظیم فعالیت‌ها»، «اقدام به عمل برای اجرای راه‌حل» در این مرحله صورت می‌گیرد.

نوری گفت: در مرحله ششم فرآیند حل مسئله، مؤثر بودن راه‌حل را بررسی می‌کنیم و در صورت مفید نبودن، از راه‌حل دوم استفاده می‌کنیم.

وی در پایان گفت: در صورتی که حل مسئله به نتیجه نرسید احتمال دارد مشکل در طی زمان تغییر کرده باشد و یا مشکل به درستی تعریف نشده باشد؛ در این‌ صورت اجرای مجدد مهارت حل مسئله از ابتدا پیشنهاد می‌شود.