نسخه البرز برای حفظ آرامش بازار در روزهای جنگ

محمد انصاری مدیرکل صنعت، معدن و تجارت البرز در گفت‌وگو با ایکنا از البرز با اشاره به مدیریت بازار در روزهای جنگ اظهار کرد: شرایط ایجادشده در روزهای ابتدایی جنگ، بازار را با مجموعه‌ای از مسائل همزمان مواجه کرد و مدیریت این وضعیت نیازمند آن بود که علاوه بر تأمین واقعی کالا، فضای روانی جامعه نیز مدیریت شود، چراکه در شرایط بحرانی، افزایش نگرانی مردم می‌تواند با ایجاد تقاضای ناگهانی و خرید بیش از نیاز، فشار مضاعفی بر شبکه تأمین و توزیع وارد کند.

 

وی افزود: قطع اینترنت و دشواری دسترسی به برخی خدمات بانکی، اختلال در شبکه حمل‌ونقل، نگرانی درباره روند ترخیص کالا و انتقال محموله‌ها از بنادر و همچنین افزایش خریدهای احتیاطی شهروندان، از جمله عواملی بود که در روزهای نخست می‌توانست روند معمول بازار را تحت‌تأثیر قرار دهد، اما با رصد مستمر بازار و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول تلاش شد این عوامل به کمبود پایدار در بازار منجر نشود.

 

انصاری ادامه داد: در این دوره، حفظ وفور کالا و ایجاد آرامش در بازار به‌عنوان دو هدف همزمان دنبال شد، زیرا صرف وجود کالا در انبارها زمانی می‌تواند به آرامش بازار منجر شود که فرآیند انتقال، توزیع و عرضه آن نیز بدون وقفه انجام شود؛ به همین دلیل در کنار تقویت ذخایر، سرعت جابه‌جایی کالا از مراکز پشتیبان به فروشگاه‌ها نیز مورد توجه قرار گرفت.

 

 

مدیرکل صمت البرز با اشاره به تأثیر رفتارهای هیجانی بر بازار گفت: در روزهای ابتدایی جنگ، در برخی فروشگاه‌ها قفسه بعضی کالاها برای مدت کوتاهی خلوت می‌شد و همین مسئله می‌توانست این تصور را ایجاد کند که ذخایر کالا در استان کاهش یافته است، در حالی‌که در بسیاری از موارد، کالا در انبارهای پشتیبان موجود بود یا محموله‌های جدید در مسیر انتقال به فروشگاه‌ها قرار داشت.

 

این مسئول توضیح داد: برای پیشگیری از شکل‌گیری این برداشت و همچنین جلوگیری از افزایش خریدهای غیرضروری، زنجیره تأمین با سرعت بیشتری فعال شد و انتقال کالا از انبارها به مراکز عرضه شتاب گرفت. 

 

به گفته وی، یکی از نکات مهم در این مرحله این بود که میان موجودی واقعی کالا و موجودی قابل مشاهده در قفسه فروشگاه تفاوت وجود داشت و لازم بود این فاصله زمانی تا حد امکان کاهش پیدا کند.

 

انصاری ادامه داد: در شرایط عادی، خرید روزانه مردم براساس نیاز واقعی انجام می‌شود، اما در شرایط بحرانی ممکن است بخشی از جامعه به‌دلیل نگرانی از آینده، اقدام به خرید بیشتر از نیاز کند و همین مسئله باعث شود موجودی فروشگاه‌ها با سرعت بیشتری کاهش پیدا کند. بنابراین، مدیریت تقاضا در کنار تقویت عرضه، یکی از ضرورت‌های مدیریت بازار در روزهای نخست بحران بود.

 

وی درباره اعمال محدودیت موقت برای خرید برخی اقلام گفت: در روزهای آغازین جنگ، برای جلوگیری از خالی شدن ناگهانی قفسه‌ها و فراهم شدن امکان دسترسی تعداد بیشتری از شهروندان به کالاهای ضروری، در مورد برخی اقلام محدودیت‌های موقتی اعمال شد.

 

مدیرکل صمت البرز افزود: در مورد روغن، برای نمونه، خرید یک تا دو عدد برای هر مشتری در نظر گرفته شد تا از خرید بیش از نیاز جلوگیری شود و کالا به شکل عادلانه‌تری میان مصرف‌کنندگان توزیع شود. این محدودیت‌ها با ورود محموله‌های جدید و افزایش موجودی، استمرار پیدا نکرد و پس از بهبود شرایط عرضه، برطرف شد.

 

وی گفت: این تصمیم به معنای کمبود کالا یا توقف عرضه نبود، بلکه اقدامی موقت برای مدیریت تقاضا و جلوگیری از ایجاد فشار ناگهانی بر شبکه توزیع بود؛ زیرا در شرایطی که تقاضا به‌صورت غیرعادی افزایش پیدا می‌کند، حتی یک وقفه کوتاه در انتقال کالا می‌تواند ظاهر بازار را متفاوت از وضعیت واقعی ذخایر نشان دهد.

 

انصاری با اشاره به سیاست ذخیره‌سازی کالاهای اساسی در استان اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که در مدیریت بازار مورد تأکید قرار گرفت، حفظ موجودی انبارهای پشتیبان فروشگاه‌های زنجیره‌ای بود و به این فروشگاه‌ها ابلاغ شد که در هیچ شرایطی انبارهای خود را خالی نکنند.

 

وی افزود: وجود ذخایر پشتیبان به این معناست که اگر در هر مقطع به‌دلیل افزایش تقاضا یا بروز اختلال در حمل‌ونقل، موجودی یک فروشگاه کاهش پیدا کند، امکان جبران سریع آن وجود داشته باشد و وقفه در عرضه به کمبود عمومی تبدیل نشود.

 

این مسئول توضیح داد: در صورتی که در بخشی از شبکه توزیع کسری ایجاد می‌شد، امکان تأمین آن از طریق شرکت‌های پخش ملی و منابع کشوری پیش‌بینی شده بود و همین موضوع یکی از پشتوانه‌های مهم برای حفظ ثبات بازار محسوب می‌شد.

 

مدیرکل صنعت، معدن و تجارت البرز گفت: ارزیابی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد در حال حاضر نیز موجودی انبارهای استان در شرایط مطلوبی قرار دارد و فرآیند تأمین کالاهای اساسی نیز با توجه به شرایط موجود دنبال می‌شود.

 

 

انصاری یکی دیگر از نقاط قوت استان در مدیریت بازار را ظرفیت بالای تولید داخلی دانست و گفت: البرز به‌دلیل برخورداری از صنایع متعدد غذایی و واحدهای تولیدی فعال، در حوزه تأمین برخی اقلام اساسی ظرفیت قابل توجهی دارد و در جریان بحران نیز از این ظرفیت استفاده شد.

 

وی افزود: البرز در حوزه تولید ماکارونی، کنسرو، آب معدنی و نان صنعتی از قطب‌های اصلی کشور محسوب می‌شود و ظرفیت تولید برخی محصولات در استان فراتر از نیاز مصرفی جمعیت البرز است؛ بنابراین می‌توان از توان تولیدی استان علاوه بر تأمین نیاز داخلی، برای کمک به مناطق همجوار نیز استفاده کرد.

 

انصاری ادامه داد: در حوزه آرد و نان نیز چهار کارخانه بزرگ آرد و واحدهای تولید نان در استان به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت کردند و تلاش شد روند تولید و عرضه بدون وقفه ادامه داشته باشد.

 

وی گفت: در مقاطعی از بحران، علاوه بر تأمین نیاز مردم استان، نان و برخی اقلام غذایی تولیدشده در البرز به استان‌های همجوار و مناطق نیازمند نیز ارسال شد که این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت استان در پشتیبانی از شبکه تأمین فراتر از مرزهای خود است.

 

مدیرکل صمت البرز اظهار کرد: یکی از درس‌های مهم شرایط بحرانی این است که ظرفیت تولید داخل باید به‌عنوان بخشی از زیرساخت مدیریت بازار مورد توجه قرار گیرد، زیرا هرچه سهم تولید داخلی در تأمین کالاهای پرمصرف بیشتر باشد، امکان واکنش سریع‌تر در زمان بروز اختلال در مسیرهای انتقال و واردات نیز افزایش پیدا می‌کند.

 

این مسئول افزود: وجود واحدهای تولیدی نزدیک به مراکز مصرف این امکان را فراهم می‌کند که بخشی از نیاز بازار از مسیرهای کوتاه‌تر تأمین شود و فشار واردشده به شبکه حمل‌ونقل یا مسیرهای طولانی تأمین کالا، اثر کمتری بر مصرف‌کننده نهایی داشته باشد.

 

انصاری در ادامه از تغییر آرایش نظارت بر بازار در دوران بحران خبر داد و گفت: برای اینکه پایش بازار با سرعت و دقت بیشتری انجام شود، کلانشهر کرج به ۲۵ منطقه نظارتی تقسیم شد و برای هر منطقه یک بازرس ارشد مسئولیت مستقیم نظارت بر بازار و رسیدگی به شکایت‌های مردمی را بر عهده گرفت.

 

وی اظهار کرد: هدف از این تقسیم‌بندی، افزایش حضور میدانی و کاهش فاصله میان مشاهده یک مشکل در بازار و رسیدگی به آن بود. در شرایط عادی نیز نظارت بر بازار اهمیت دارد، اما در شرایط بحرانی سرعت رسیدگی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا هرگونه تخلف یا اختلال در عرضه کالاهای پرمصرف می‌تواند در مدت کوتاهی بازتاب اجتماعی پیدا کند.

 

این مسئول تصریح کرد: در این دوره تلاش شد بازرسی‌ها از حالت واکنشی خارج شود و حضور نیروهای نظارتی در مناطق مختلف بازار به گونه‌ای باشد که امکان شناسایی سریع مسائل و پیگیری شکایت‌های مردم فراهم شود.

 

دبیر کارگروه تنظیم بازار استان البرز گفت: مدیریت شرایط بحرانی نیازمند هماهنگی مستمر میان دستگاه‌های مختلف بود و در این مدت استانداری، معاونت اقتصادی، دستگاه‌های نظارتی، اصناف، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و مجموعه‌های مرتبط با حوزه سلامت در فرآیند مدیریت بازار نقش داشتند.

 

وی افزود: تأمین کالا فرآیندی زنجیره‌ای است و از مرحله تولید یا ورود کالا تا حمل، انبارش، توزیع و عرضه را شامل می‌شود؛ بنابراین اگر یکی از این حلقه‌ها با اختلال مواجه شود، بخش‌های دیگر نیز تحت‌تأثیر قرار خواهند گرفت و به همین دلیل هماهنگی میان دستگاه‌ها در شرایط بحران اهمیت ویژه‌ای دارد.

 

انصاری ادامه داد: در حوزه دارو نیز با همکاری وزارت بهداشت تلاش شد اقلام مورد نیاز به موقع تأمین و عرضه شود تا در کنار مسائل مربوط به کالاهای اساسی، نیازهای حوزه سلامت نیز با مشکل مواجه نشود.

 

مدیرکل صنعت، معدن و تجارت البرز با تأکید بر نقش رسانه‌ها در مدیریت فضای روانی بازار اظهار کرد: در شرایطی که نگرانی عمومی افزایش پیدا می‌کند، اطلاع‌رسانی دقیق می‌تواند از شکل‌گیری بسیاری از برداشت‌های نادرست جلوگیری کند.

 

وی افزود: حضور میدانی رسانه‌ها در مراکز توزیع و انعکاس وضعیت واقعی انبارها و فروشگاه‌ها کمک کرد مردم تصویر دقیق‌تری از شرایط بازار داشته باشند و میان شایعات و واقعیت تفاوت قائل شوند.

 

انصاری گفت: تجربه این بحران نشان داد که پنهان‌کاری یا ارائه نکردن اطلاعات کافی در حوزه اقتصاد می‌تواند زمینه را برای شکل‌گیری شایعات فراهم کند و حتی یک مشکل محدود را به نگرانی گسترده تبدیل کند.

 

 

وی ادامه داد: مردم باید بدانند چه مشکلاتی وجود دارد، چه اقداماتی برای رفع آن‌ها در حال انجام است و چه محدودیت‌هایی ممکن است در مقاطع مختلف ایجاد شود. اطلاع‌رسانی شفاف به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست، بلکه به معنای توضیح دقیق شرایط و ارائه تصویر واقعی از اقدامات انجام‌شده است.

 

مدیرکل صنعت، معدن و تجارت البرز افزود: صداقت در گفتار، سرعت در اطلاع‌رسانی و حضور میدانی رسانه‌ها می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت کند و زمانی که مردم به اطلاعات رسمی و دقیق دسترسی داشته باشند، احتمال شکل‌گیری رفتارهای هیجانی نیز کاهش پیدا می‌کند.

 

انصاری در پایان اظهار کرد: تجربه مدیریت بازار در دوران جنگ نشان داد که تاب‌آوری اقتصادی تنها با افزایش ذخایر کالا به دست نمی‌آید و مجموعه‌ای از عوامل باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. ذخیره‌سازی مناسب، فعال بودن شبکه توزیع، حفظ ظرفیت تولید، نظارت مستمر بر بازار، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و اطلاع‌رسانی شفاف، مجموعه‌ای از اقداماتی است که در کنار یکدیگر می‌تواند امکان مدیریت بهتر بازار در شرایط بحرانی را فراهم کند.