بررسی جلسات معارف قرآنی حضرت زینب(س)

حجت‌الاسلام محمد کاکاوند، مدرس حوزه علمیه در شهرستان ملایر، در گفت‌وگو با ایکنا از همدان، با اشاره به اینکه نام حضرت زینب(س) مانند نام امام حسن(ع) و امام حسین(ع) از سوی خداوند انتخاب شده است، اظهار کرد: زینب از دو واژه زین و اَب تشکیل شده که به مفهوم زینت پدر است. نوع بیان علمی و رفتارهای ایشان آینه تمام‌نمای زینت پدر بوده است.

وی با تأکید بر اینکه حضرت زینب(س) زمان هفت معصوم اعم از حضرت رسول(ص)، حضرت علی(ع)، حضرت زهرا(س)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، امام سجاد(ع) و امام محمد باقر(ع) را درک کرده است، افزود: ایشان پای معارف این معصومین بوده و زمان نزول سوره‌های دهر و انسان را نیز درک کرده بنابراین بخشی از علوم را از این معصومین فرا گرفته است.

کاکاوند در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه یکی از ویژگی‌های حضرت زینب(س) برگزاری جلسات قرآن توسط ایشان بوده است، تصریح کرد: برگزاری جلسات قرآن توسط ایشان را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد، دوره اول زمان قبل از امامت ظاهری حضرت علی(ع) در مدینه بوده که در طول این مدت ایشان معارف قرآنی را بیان و آیات وحی را برای مردم تفسیر می‌کرد.

وی ادامه داد: پس از اینکه حضرت علی(ع) حکومت را در دست گرفت و از مدینه به کوفه منتقل شد، شهره حضرت زینب(س) نیز در بین زنان مسلمان پیچید که دختر امیرالمؤمنین(ع) مفسر بزرگ و عالم است بنابراین وقتی امیر در کوفه ساکن شدند زنان کوفه به صورت خودجوش آمدند و از ایشان درخواست برگزاری جلسات علمی معارف قرآن را کردند. برای همین دوره دوم برگزاری این جلسات در کوفه بود و قطعاً اگر زنان کوفه نیز این درخواست را نداشتند حضرت زینب(س) این نیاز را احساس می‌کرد.

کاکاوند یادآور شد: در دومین دوره جلسات قرآن حضرت زینب(س) نیازسنجی کرده و بر اساس شرایط زمان و مکان به بیان مباحث فقهی و احکام و تفسیر قرآن می‌پرداخت.

این مدرس حوزه علمیه در ملایر ادامه داد: دوره سوم برگزاری جلسات قرآن توسط ایشان به زمان پس از شهادت امام علی(ع) برمی‌گردد که ایشان دوباره به مدینه منتقل و در آنجا ساکن می‌شوند که از سال ۴۱ تا ۶۱ هجری را شامل می‌شود. ایشان در این بیست سال نیز مباحث قرآنی را مطرح می‌کنند اما بیشتر به مباحث فقهی و احکام بر اساس آیات قرآن می‌پردازند. به دلیل همین سابقه درخشان حضرت زینب کبری(س) است که امام سجاد(ع) خطاب به ایشان می‌فرمایند: انتِ به حمد الله عالمه به غیر معلمه.

وی گفت: جلسات ایشان اختصاص به تفسیر موضوعی قرآن داشت که بر اساس نیاز آن زمان بوده که البته بیان احکام فقهی، مباحث اعتقادی، اثبات امامت و ولایت و جانشینی پیامبر از دیگر مباحثی بوده که ایشان در جلسات تفسیر قرآن به آن می‌پرداختند.

این مدرس حوزه علمیه با بیان اینکه حضرت زینب(س) الگویی برای همه بشریت است، افزود: یکی از صفات ایشان که می‌تواند به عنوان الگو مطرح شود عالمه بودن است. شناخت معارف دینی و قرآنی از ویژگی‌های بارز ایشان بود که قطعاً اگر کسی بخواهد حضرت زینب(س) را برای خودش الگو قرار دهد باید شناخت کاملی از ایشان داشته و این شناخت علمی و کامل را می‌توان از کلام اهل بیت(ع) دریافت کرد.

وی یادآور شد: نوع نگاه و پاسخ‌هایی که ایشان به وقایع تاریخی پس از عاشورا داشتند و احتجاج‌های علمی و قرآنی ایشان با مخالفان و دشمنانش الگویی تمام عیار است که اگر شخصی با معرفت کامل این الگو را مد نظر قرار دهد هیچ‌گاه به خطا نخواهد رفت.

این مدرس حوزه علمیه در بخش دیگری از سخنانش به آسیب‌های جلسات قرآن فعلی اشاره کرد و گفت: این جلسات اغلب حول محور صوت و لحن قاریان مشهور است و معارف قرآنی آن‌طورکه باید معرفی نمی‌شود، در این جلسات می‌توان به نظرات علمی علمای شیعه و سنی در این جلسات پرداخت.

وی یادآور شد: در جلسات قرآن ما به مباحث اخلاقی و احکامی آیات قرآن کمتر پرداخته می‌شود. یکی از مباحث مهم و حساس امروز مبحث مهدویت و فرقه‌های نوظهور است که قابلیت روشنگری و تبیین در جلسات قرآن دارد که باید از انحرافات جلوگیری شود.