امامزاده یحیی(ع)؛ نگینی درخشان در سمنان

استان سمنان بواسطه قرار گرفتن در بین دو حرم نورانی امام رضا(ع) در مشهد و حرم حضرت معصومه(س) در قم به بین‌الحرمین شهرت دارد. علاوه بر این مردم این استان مردمانی عمیقاً مذهبی و معتقد به آموزه‌های اهل‌بیت(ع) هستند. در ادامه یکی از امامزادگان معصوم(ع) که فرزند بلافصل امام موسی کاظم(ع) است و در شهر سمنان مدفون هستند را معرفی خواهیم کرد.

در مرکز بافت قدیم شهر سمنان و در انتهای بازار جنوبی حضرت و در ضلع جنوب غربی تکیه معروف پهنه، بقعه‌ای با بارگاه رفیع و مجلل به نام حضرت امامزاده یحیی(ع) وجود دارد. بنا به شهادت ابن شهر آشوب در مناقب و صاحب عمدة الطالب و کشف الغمه  و تأیید مرحوم حضرت آیت‌الله علامه حائری مازندرانی که سال‌ها در جوار بقعه سکونت داشته و تحقیقات فراوانی در خصوص این بقعه و سایر بقاع متبرکه سمنان انجام داده است، صاحب بقعه فرزند بلافصل حضرت موسی بن جعفر(ع) امام هفتم شیعیان است که در سال 198 هجری قمری هنگام مسافرت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) از مدینه به مرو جزو همراهان حضرت بود.

حضرت رضا(ع) جهت ارشاد مردم این سامان برادر خود حضرت یحیی را مامور این مهم می‌کند. بعد از شهادت امام رضا(ع) به تحریک مأمون خلیفه عباسی حضرت یحیی(ع) نیز در سمنان به شهادت می‌رسد و در محل کنونی به خاک سپرده می‌شود.

همچنین در روایتی آمده است که حضرت یحیی(ع) فرزند بلافصل حضرت موسی بن جعفر(ع) در سنه 178 ه‍. ق در مدینه منوره دیده به جهان گشود و در پنج سالگی از نعمت وجود پدر محروم شد. ایشان که به شوق دیدار برادر بزرگوارش حضرت رضا(ع) از مدینه به سوی خراسان رهسپار بود در بین راه به این دیار رسیدند.

امامزاده یحیی(ع) که تحت تعقیب مأمورین مأمون عباسی لعنت‌الله علیهم بودند، به منظور محفوظ ماندن از گزند آنان وارد گرمابه (گرمابه حضرت واقع در تکیه پهنه) شدند. درون گرمابه مرد نابینایی را مشغول استحمام دیدند که در جستجوی ظرف آبی بود، حضرت به آن مرد کمک کردند و ظرف آب را به او دادند. مرد نابینا پس از تشکر، از تنگدستی و نابینایی خود شکایت کرد. حضرت بر چشمان آن مرد دستی کشید و در حق او دعا فرمودند. از برکت دعای حضرت، مرد نابینا بینایی خود را بدست آورد و با خوشحالی از گرمابه بیرون دوید. مأمورین مأمون که به شکل کشاورزان لباس پوشیده بودند، از او سبب خوشحالی‌اش را پرسیدند. او که ایشان را نمی‌شناخت پس از شرح ماجرا به آنان گفت: سید بزرگواری داخل گرمابه است. مأمورین با شنیدن این سخن به داخل حمام یورش بردند و با بیل‌هایشان، حضرت را 25 سالگی مظلومانه به شهادت رسانیدند. این واقعه جانگداز در ماه صفر المظفر سال دویست و سه هجری قمری اتفاق افتاده است.

یکی از ممتازترین ویژگی این بقعه نسبت به سایر بقاع متبرکه این است که صاحب بقعه، برادر امام رضا(ع) است.

همچنین در ضلع شمالی حرم حضرت امامزاده یحیی(ع) مرقد مطهر بیش از 270 نفر از شهدای گرانقدر انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی سمنان وجود دارد که زینت و اعتبار خاصی به آستانه بخشیده و امت متدین به دلیل علاقه و اعتقاد قلبی خود و به منظور بهره گرفتن از فیوضات معنوی و فضای روحانی این مکان مقدس فواصل طولانی را پیموده و با اشتیاق فراوان برای عبادت و برآورده شدن حاجات خود به این مکان مقدس روی می‌آورند.

در ایوان بقعه تعدادی از علمای معروف و برجستة سمنان چون آیت‌الله شیخ محمّدعلی عالمی، حجت‌الاسلام حاج شیخ ملا غلامحسین هراتی، آیت‌الله شیخ محمّدرضا فیض سرخه‌ای،آیت‌الله حاج شیخ مهدی شریفی و حجت‌الاسلام حاج سید علی اکبر سیادتی و حجت‌الاسلام حاج شیخ علی اکبر ادب و حاجی شیخ هادی شریفی مدفون هستند.

مشخصات بقعه و بارگاه

بقعه دارای گنبد عظیم و ایوان کاشی‌کاری شده و حرم و صحن است که ارتفاع ایوان آن حدود 5. 12 متر و به شکل زیبایی در سال 1338 کاشی‌کاری شده است. گنبد که قریب ششصد سال پیش ساخته شده در سنه 1348 مرمت و کاشی‌کاری شده و قدمت آن مربوط به قرن هشتم و دوران مغول است.

یادآور می‌شود این بنا به ثبت تاریخی رسیده که بر این اساس قسمت تحتانی ایوان دارای کاشی‌کاری جدیدتری است، شامل چهار طاق‌نمای کاشی‌کاری و یک درب ورودی حرم است که دو طاق‌نما، در سمت غرب و در طرفین درب حرم و دو طاق‌نمای دیگر یکی در ضلع شمالی و دیگری در ضلع جنوبی ایوان برپا شده و دو راهروی شمالی و جنوبی ایوان را به صحن مرتبط می‌سازد.

دو طاق‌نمای طرفین درب حرم طاق‌نمای سمت راست، زیارت‌نامه حضرت یحیی بن موسی(ع) و طاق‌نمای سمت چپ دعای اذن دخول با کاشی‌های لاجوردی رنگ مزین شده است. هم‌چنین بر طاق‌نماهای جنوبی، آیه شریفۀ آیة الکرسی به خطی زیبا نوشته شده است. بالای راهرو ورودی قسمت جنوبی، سورۀ مبارکۀ توحید به چشم می‌خورد. گنبد عظیم بقعه، که بر بالای حرم و بر روی چهار فیل پوش استوار است، پیازی شکل می‌باشد و نمای خارجی آن را کاشی‌های فیروزه‌ای پوشانده است.

مهمترین برنامه‌های این بقعه متبرکه؛ مراسم تحویل سال نو، اقامه نماز جماعت، مشاوره و پاسخگویی به مسائل شرعی، اجرای طرح تربیت حافظان و قاریان، اجرای مراسم دعای کمیل و ندبه به صورت هفتگی، اجرای مراسم شب احیاء و جزءخوانی قرآن در ماه رمضان از برنامه‌ها و مراسم‌هایی است که به مناسبت‌های مختلف در این بقعه متبرکه برگزار می‌شود.

در این بقعه 5 نفر به عنوان هیئت امنا، 4 خادم رسمی و حدود 100 خادم افتخاری خدمت می‌کنند.