شام غریبان کشاورزانی که طبیعت بر آنها سخت گرفت + فیلم

بیش از پنج سال پیاپی است که خشکسالی و سرمازدگی بر پیکره کشاورزی می‌تازد و زندگی را بر قشر زحمت‌کش کشاورز سخت و سخت‌تر کرده است و این پدیده تنها در استان یزد خسارت بیش از پنج هزار میلیارد تومانی را به کشاورزان وارد کرد و فاجعه‌ای را برای این قشر به بار آورد.

در نوروز امسال، کشاورزان به دنبال پیدا کردن راهکاری برای جلوگیری از سرمازدگی محصولاتشان بودند، در این ایام تصاویری از روشن کردن آتش در باغات شهرستان خاتم به منظور پیشگیری از سرما در فضای مجازی منتشر شد که نشان از تلاش کشاورزان برای نگهداری از محصولات که با فروش آن می‌توانند در طول سال گذران زندگی داشته باشند، می‌داد، اقدامات آنها هر چند تا حدودی از سرمازدگی کاست اما خسارت‌هایی از این پدیده نشان می‌داد که نا امیدی را بر چهره خسته آنها به جای گذاشت.

شاید وقتی افراد تصاویر آتش‌زدن و دود کردن پوست پسته، بادام، کاه و ... را می‌دیدند، آن را یک تصویر سورئال تصور کردند اما افرادی که با این حرفه سر و کار دارند از عمق وجود آن را شام غریبان کشاورزانی می‌دانند که طبیعت بر آنها سخت گرفته و خشکسالی رمق درختانشان را کشیده و سرمای بی‌سابقه نیز تا رمق آنها و درختانشان را نگرفت، رها نکرد. هیچ کسی باور نمی‌کند از سر ناچاری و مبارزه با طبیعت این مشعل‌ها را افروخته‌اند آتش‌ها، آتش اضطراب و نگرانی و این، آتش درد زندگی است.

خسارت‌های بسیار ناشی از سرمازدگی در استان یزد مسئولان مربوطه را بر آن داشت تا در نشست خبری به تشریح اقدامات و هشدارهای لازم و همچنین راهکارهایی برای جلوگیری از خسارت سرمازدگی به اطلاع کشاورزان برسانند، نشستی که شاید با تجربه سرمازدگی نزدیک به و یا بیش از پنج سال، باید زودتر برگزار می‌شد تا بارقه‌های امید را در دل کشاورزان چنین به ناامیدی بدل نسازد.

رضا برهانی، مدیرکل هواشناسی استان یزد در این نشست از اطلاع‌رسانی گسترده‌ای برای مقابله با سرمازدگی خبر داد و گفت: پیش بینی سرمازدگی در نیمه دوم اسفندماه اطلاع‌رسانی و سه هشدار در قالب یک هشدار زرد و دو هشدار نارنجی سه روز قبل از شروع سرمازدگی به کشاورزان داده شد.

مدیرکل هواشناسی استان یزد با اشاره به اینکه موج اول سرمازدگی اخیر استان از نوع تشعشی و موج دوم ترکیبی از سرمازدگی همرفتی و تشعشعی بود گفت: در هر دو مورد اطلاعات دمایی مناطق مختلف استان به صورت مستمر از طریق 33 ایستگاه خودکار هواشناسی، 13 ایستگاه خودکار جهادکشاورزی و 9 دماسنج‌ دستی توزیع شده دریافت و اطلاع‌رسانی شد.

وی با اشاره به ارسال بیش از 15 هزار  پیامک مقابله با سرمازدگی برای کشاورزان گفت: هرچند به‌طور گسترده قبل از وقوع، اطلاع‌رسانی شد، اما متأسفانه سرمازدگی در برخی باغات به وقوع پیوست.

برهانی با بیان اینکه مطالعات اخیر بیانگر نزدیک‌تر شدن فصل خشک به فصل سرد سال طی 20 سال آینده است، نسبت به تواتر پدیده‌های حدی در اثر تغییرات اقلیمی حاکم و بروز موج‌های سرمایی یا گرمایی در زمان‌های نامتعارف هشدار داد و افزود: در این زمینه توسعه ایستگاه‌ها و شبکه‌ خودکار هواشناسی و استفاده از روش‌های نوین جلوگیری از سرمازدگی و بروز این پدیده‌ها ضرورت دارد.

عباس حاجی‌حسینی، معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی یزد نیز در این نشست مقابله با سرمازدگی را نیازمند برنامه‌ریزی کوتاه مدت و بلند مدت دانست که متأسفانه در خصوص اقدامات بلندمدت در کشور دچار ضعف هستیم.

وی ادامه داد: استان یزد دارای ۱۱۰ هزار هکتار اراضی زراعی و باغی است که سهم اراضی زراعی حدود ۳۰ هزار هکتار و مابقی یعنی ۸۰ هزار هکتار را اراضی باغی تشکیل می‌دهد. از مجموع ۸۰ هزار هکتار اراضی باغی استان، سهم محصول پسته ۶۰ هزار هکتار است که در بازه زمانی ۱۵ اسفندماه تا اواخر فروردین از حساسیت بالایی در برابر سرمازدگی برخوردار است و متأسفانه غالباً طی همین مدت نیز دچار این مشکل می‌شود.

حاجی‌حسینی از سرمازدگی ۵۴ هزار هکتار از باغات مناطقی مانند هرات و مروست و بخش‌هایی از تفت و ابرکوه در استان به میزان ۱۰ تا ۷۰ درصد در یک‌ماه اخیر خبر داد و بیان کرد: متأسفانه خسارت براورده شده در اثر سرمازدگی اخیر استان بالغ بر پنج هزار میلیارد تومان گزارش شده است.

وی یکی از راهکارهای مناسب برای مقابله با خسارت ناشی از سرمازدگی را بیمه کردن باغات خواند و گفت: تنها نیمی از باغات پسته استان در برابر خسارت ناشی از حوادث بیمه هستند و مابقی اقدامی در این باره صورت نداده‌اند که موکداً توصیه می‌کنیم دراین باره اقدام کنند.

محمدعلی ملک‌زاده، مدیرکل مدیریت بحران استان یزد نیز گفت: بیش از ۱۰۰ رصدگر در سرمازدگی اخیر در مناطق مختلف استان طی ساعات شبانگاهی وقوع سرمازدگی فعالیت داشتند و داده‌های مربوطه را به صورت لحظه‌ای پیمایش و برای اطلاع‌رسانی به موقع به کشاورزان گزارش می‌دادند.

وی با بیان این که مسئولان استان با جدیت پیگیر مطالبه خسارت وارده به این بخش هستند، در عین حال خواستار مشارکت کشاورزان برای پیشگیری از بروز سرمازدگی محصولاتشان و اقدام آنها نسبت به بیمه کشاورزی مزارع و باغات خودشان شد.

ملک‌زاده تنها را جبران خسارت را بیمه کشاورزان دانست و گفت: در حال تلاش هستیم اقدامات لازم در حوزه پیشگیری را ترویج داده و در کنار آن در زمینه تسهیلات نیز اقداماتی انجام شود تا بخشی از خسارت این زحمتکشان جبران شود. 

وی از کشاورزان خواست پیشگیری را مهم ترین اصل در سرمازدگی بدانند و اصول فنی در احداث باغات، تجهیز باغات به دستگاه‌های کنترل سرما و بیمه محصولات را مدنظر داشته باشند. 

مرحله اول ورود جبهه هوای سرد به استان یزد طی سه روز و در روزهای 26 الی 28 بود و مرحله دوم به مدت چهار روز و از 6 الی 10 فروردین ماه امسال اتفاق افتاد. هر چند مسئولان بیمه را راهی برای جبران خسارت سرمازدگی می‌دانند اما کشاورزانی هستند که یا توان مالی پرداخت هزینه‌های بیمه را ندارند و یا دریافتی خسارت از سوی بیمه را ناچیز می‌دانند که کفاف خسارت‌های ناشی از سرمازدگی را نمی‌دهد. 

به گفته مسئولان جهادکشاورزی استان یزد اکنون 50 درصد محصولات پسته، 25 درصد محصولات بادام، 30 درصد باغات انار، 30 درصد باغات گردو، و مابقی محصولات به میزان 5 درصد بیمه هستند.