عید فطر تعبیر شادی توفیق در اطاعت از پروردگار

سید علی السید قاسم، رئیس مرکز گفت‌وگوی ادیان و فرهنگ‌ها در لبنان و عضو کمیسیون بین‌المللی پاپی مسیحی و اسلامی و نمایندگی جامعه شریف شیعیان در واتیکان یادداشتی را به زبان عربی به مناسبت حلول عید سعید فطر در اختیار خبرگزاری ایکنا قرار داد که ترجمه فارسی آن تقدیم می‌شود:

«به نام خداوند بخشنده و مهربان

سپاس خدای را که پروردگار جهانیان است. خداوندا تو را برای نعمت اسلام و ایمان که به ما عطا کردی سپاسگزاریم. خداوندا از اینکه به ما توفیق روزه‌داری در ماه رمضان و عبادت در این ماه را عطا کردی، سپاسگزاریم. از تو می‌خواهیم توفیق طاعت و دوری از معصیت و شناخت آنچه را حرام شمرده‌ای، به ما عطا کنی و ظهور آقایمان، حضرت مهدی صاحب الزمان(عج) را نزدیک بفرما.

خداوند متعال در آیه 58 سوره یونس می‌فرماید: «قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِکَ فَلْیَفْرَحُوا هُوَ خَیْرٌ مِمَّا یَجْمَعُونَ: بگو به فضل و رحمت‏ خداست که [مؤمنان] باید شاد شوند و این از هر چه گرد مى‌آورند بهتر است» و در آیه 4 و 5 سوره روم نیز می‌فرماید: «لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَیَوْمَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ یَنْصُرُ مَنْ یَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِیزُ الرَّحِیمُ: [فرجام] کار در گذشته و آینده از آن خداست و در آن روز است که مؤمنان از یارى خدا شاد مى‏‌گردند و هر که را بخواهد یارى مى‌‏کند و اوست‏ شکست‏‌ناپذیر مهربان».

لذت و شادمانی که روز عید سعید فطر در دل مؤمنان قرار می‌دهد، سلوکی مهذب، اندیشه‌ای هوشیارانه، خواسته‌ای مهم و هدفی مطلوب است. همه مردم به دنبال شادی دل و رفع غم و اندوه خود هستند. مرکز شادی در قلب و میدان آن در رفتار و جلوه آن در لباس، زینت و گفتار خوب است. رسالت شادی هم احساس نیک داشتن و وجدان لبریز و تأثیر آن، خوشبختی بی‌کرانی است که همه آثار و باقیمانده غم و اندوه را از بین می‌برد.

شادی محدود به روزهایی مشخص یا مدتی معین نیست، بلکه مسلمان در طول سال و همه عمر خود در دنیا و آخرت در شادی بسر می‌برد. علل شادی در هر لحظه از زندگی ما و انگیزه‌های آن در همه امور ما وجود دارد. ما شاد می‌شویم چون جلوه‌های طاعت پروردگار از روزه‌داری، عبادت، نماز، تلاوت قرآن و استغفار را به‌جا آوردیم. زبان‌ها به ذکر و دعا مشغولند. چشم‌ها از سر خشوع اشک می‌ریزند و دل‌ها شکسته‌اند و ما از لطف و توفیق الهی عمیقاً خوشحالیم. از اینکه خدا و معرفت، محبت، کلام و رسول او را داریم خوشحالیم.

خداوند متعال در آیه 36 سوره رعد می‌فرماید: «وَالَّذِینَ آتَیْنَاهُمُ الْکِتَابَ یَفْرَحُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ: و آنان که ما بر آنها کتاب فرستادیم (یعنی مؤمنان اهل کتاب و مسلمانان) به این (کتاب با عظمت قرآن) که بر تو نازل شد بسیار خوشوقتند»، بنابراین هیچ نعمتی بالاتر از شادی از رضایت خداوند از انسان وجود ندارد و بی‌نظیر است.

مسلمانان پس از یک ماه عبادت و روزه‌داری به لطف و رحمت الهی شاد می‌شوند. آری شاد می‌شوند زیرا خداوند به آن‌ها نعمت اسلام را داده و قلبشان را با نور ایمان طهارت داده و زبانشان را با تلاوت قرآن معطر کرده است و این بیان قول حق تعالی است که می‌فرماید: «قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِکَ فَلْیَفْرَحُوا هُوَ خَیْرٌ مِمَّا یَجْمَعُونَ» (بگو که باید منحصرا به فضل و رحمت خدا شادمان شوند (و به نزول قرآن مسرور باشند) که آن بهتر و مفیدتر از ثروتی است که می‌اندوزند». مادامی که دل با ایمان و قرآن زنده است، شادی در آن است و هر چه ایمان بیشتر باشد دل شادتر می‌شود.

 مسلمانان از الطاف و نعمت‌های ظاهری و باطنی خداوندی که از هر طرف آن‌ها را احاطه و زندگی ما را پر کرده است، خوشحال می‌شوند، خداوندی که به ما خیر عطا کرده و بدی‌ها را از ما دفع کرده و به ما نعمت سلامتی و تندرستی، فرزندان و امنیت داده است.

روزی که بگذرد و گناهی در آن نکنیم روز شادی است. به فرموده امیرالمؤمنین علی(ع) عید فطر فقط ضیافتی است برای کسانی که خداوند متعال روزه آنها و عبادت آنها را پذیرفته است و «هر روزی که در آن معصیت خدا نشود و گناهی انجام نگیرد آن روز عید است».

از جمله مظاهر ابراز شادی در عید سعید فطر، به دست آوردن توفیق توبه است که لذتی شگفت دارد و لذتی ایمانی که با لذت‌های دروغین معصیت قابل قیاس نیست. هنگامی که خود را در حال به جا آوردن نمازهای پنج‌گانه در برابر خانه خدا می‌بینید، خوشحال می‌شوید و بلکه شادی شما بیشتر و بیشتر می‌شود، وقتی بخشی از شب را به نماز مشغول می‌شوید و اشک از گونه‌هایتان سرازیر می‌شود.

شادی با یاد خدا شکوفا می‌شود و اوج می‌گیرد، زیرا ذکر، نگرانی و اضطراب را از بین می‌برد و شادی و سرور می‌آورد و دل و چهره را نورانی می‌کند. خداوند متعال در آیه 28 سوره رعد می‌فرماید: «الَّذِینَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»(آنها که به خدا ایمان آورده و دلهاشان به یاد خدا آرام می‌گیرد، آگاه شوید که تنها یاد خدا آرام‌بخش دل‌هاست).

از چیزهایی که شادی به ارمغان می‌آورد، این است که انسان از خود و پروردگارش راضی است و به روز و حال خود و همچنین، به فردا و آینده خود اطمینان خاطر دارد و به خدا و دیدار آخرت یقین دارد.

شادی با زدودن دلایل اضطراب و اندوه و کسب دلایل سرور و شادی و فراموشی سختی‌های گذشته ادامه دارد، پس مسلمان نگران فقر و ترس از آینده زندگی خود نیست؛ همه امور در دستان خداوند توانا و حکیم است و این اطمینان خاطر و شادی به ارمغان می‌آورد و غصه و نگرانی را رفع می‌کند، زیرا خداوند متعال در آیه 3 سوره طلاق می‌فرماید: «وَمَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ: و هر که بر خدا توکل کند خدا او را کفایت خواهد کرد».

و اما کسى که غضبناک و شاکی است، نه طعم لذت، سرور و شادی را می‌چشد و نه از شادی به هیچ وجه شادمان می‌شود و زندگی‌اش سخت است. شادی با طلب علم و گسترش آن حاصل می‌شود.

رسول خدا(ص) فرموده است: «نضَّر اللهُ امرأً سمِع منا شیئًا فبلَّغَه کما سمِعَه»(خداوند متعال اخلاق کسی را که چیزی از ما بشنود و آن را همان گونه که شنیده به دیگران برساند، خوب و نیک بگرداند).

طراوت همان لذت و زیبایی است که چهره از آثار ایمان و شادی باطنی برخوردار می‌شود. اگر می‌خواهی شادی تو پایدار و ماندگار باشد، برای پاک کردن اشک‌های یتیم تلاش و شادی را به طفل فقیر هدیه کن و لبخندی بر لبان محرومان بکار.

وقتی که با اضطراب وداع کنی، شاد می‌شوی، آن گاه که دلت را از کینه و حسد پاک کنی و  باطن و نیتت را آراسته کنی، شادی در روحت اثری واقعی می‌گذارد و همچنین هنگامی که با افراد با چهره‌ای بشاش روبه‌رو می‌شوید، معذرت می‌خواهید، از آسیب و آزار و اذیت دوری می‌کنید و با کسانی که ارتباط با شما را قطع کرده‌اند رابطه برقرار می‌کنید و کسانی را که به شما ظلم کرده‌اند عفو می‌کنید. خداوند متعال در آیه 199 سوره اعراف می‌فرماید: «خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِینَ: گذشت پيشه كن و به [كار] پسنديده فرمان ده و از نادانان رخ برتاب».

روایت شده است که پیامبر(ص) فرمودند: «حال مسلمان تعجب برانگیز است که همه کارهایش خیر و خوبی است و این امتیاز تنها برای مؤمن است که اگر چیزی که مایه شادی و سود است برای او پیش آید، شکر می‌کند و خیر او در آن است و اگر ضرر برای او پیش آید، صبر می‌کند و خیر او در آن است».

به راستی که برخی از عارفان با شادی با مصیبت روبه‌رو می‌شوند، زیرا بلا و گرفتاری موجب محو بدی‌ها و بالا بردن درجات می‌شود.

خوشحالیم که پیروزی اسلام نزدیک و جلوه‌های آن هویدا شده است. تعداد مسلمانان قابل شمارش نیست و گسترش اسلام هم حد و مرزی ندارد و هر چه سختی‌ها بیشتر می‌شود، سحر نزدیکتر و بشارت نزدیک می‌شود. خداوند متعال در آیه 110 سوره یوسف می‌فرماید: «حَتَّى إِذَا اسْتَیْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ کُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا: تا هنگامى که فرستادگان [ما] نومید شدند و [مردم] پنداشتند که به آنان واقعاً دروغ گفته شده، یارى ما به آنان رسید».