دیپلماسی هنر ایجاد و تقویت ارتباط است

به گزارش ایکنا از آذربایجان‌شرقی، محسن پاک آیین، سفیر اسبق ایران در جمهوری آذربایجان، روز گذشته، 10 آذرماه، در همایش نقش دانشگاه‌های شمال‌ غرب کشور در دیپلماسی علم و فناوری ایران در دانشگاه تبریز، با بیان اینکه در سال‌های پس از فروپاشی شوروی، ایران در همسایگی قفقاز جنوبی، تهدیدها و فرصت‌های جدیدی را تجربه کرد، گفت: یکی از این محورها همکاری‌های دانشگاهی در چارچوب دیپلماسی علمی بود که می‌توانست پشتوانه روابط خارجی ایران در قفقاز باشد.

وی افزود: فرضیه بحث امروز این است که با توجه به ظرفیت‌های مناسب و قابل توجه دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ایران، دیپلماسی علمی ایران چرا به نحو مؤثر شکل نگرفته و برای ایجاد تحول در این عرصه چه باید کرد.

پاک آیین در ادامه با بیان اینکه دیپلماسی، هنر ایجاد و تقویت ارتباط است و علم هم هدف این ارتباط را روشن می‌سازد، اظهار کرد: دانشگاه‌ها و دانشمندان می‌توانند از راه‌های گوناگون وارد فرآیند دیپلماسی علمی شوند.

وی افزود: دیپلماسی علمی باید به دو نوع فعالیت در عرصه روابط خارجی توجه کند، یکی علم در دیپلماسی که این علم می‌تواند عامل مشورت برای تدوین سیاست خارجی باشد و دیگر اینکه دیپلماسی برای علم که در این راستا نیز دیپلماسی می‌تواند در خدمت علم باشد.

سفیر پیشین ایران در آذربایجان در بخش دیگر سخنان خود با اشاره به ویژگی‌ها و نقش مهم قفقاز در منطقه گفت: قفقاز حلقه اتصال اروپا و آسیا، واقع شدن در قلب اوراسیا، حلقه ارتباط اسلام و مسیحیت، چهار راهی میان شرق و غرب و شمال و جنوب، همجواری با حوزه دریای خزر، آسیای مرکزی، همسایگی با خاورمیانه یا غرب آسیا، وجود قدرت‌هایی مانند روسیه، ایران و ترکیه و وجود سه قوم مهم ارمنی، آذری و گرجی و ... است.

وی در ادامه توسعه دیپلماسی علمی را برای توسعه دیگر دیپلماسی‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ضروری بیان کرد و افزود: به هر میزان که روابط ایران با کشورهای حوزه قفقاز خوب باشد، همکاری‌های علمی بیشتر و بهتری شکل می‌گیرد.

به گفته وی همکاری‌های علمی با همسایگان می‌تواند زمینه‌ساز تربیت نسلی از تحصیل کردگان و نخبگان در کشورهای همسایه باشد که موجب تقویت ارتباطات فرهنگی و فکری یک کشور و تحقق منافع آن در بلند مدت می‌شود که تبادل دانشجو، استاد در همین چارچوب معنی می‌دهد.

پاک آیین افزود: همکارهای علمی ایران و جمهوری آذربایجان با وجود ظرفیت‌های مناسب و نیاز هر دو کشور به گسترش این نوع همکاری‌ها هرگز از رونق و ثبات کافی برخوردار نشد.

سفیر اسبق ایران در آذربایجان در ادامه با بیان اینکه دیپلماسی علمی تابع دیپلماسی سیاسی است، تصریح کرد: در میان کشورهای قفقاز، ایران روابط خوب و باثباتی با ارمنستان دارد و زیربنای همه فعالیت‌ها و روابط ایران و ارمنستان فرهنگ است.

به گفته وی در حال حاضر روابط دو کشور ایران و ارمنستان خوب است و هیچ مانعی برای همکاری‌های علمی دو کشور وجود ندارد.

وی افزود: ارمنستان 28 دانشگاه خصوصی و 5 دانشگاه خارجی دارد، آماری که حاکی از سرانه بالای دانشگاه‌های ارمنستان به نسبت جمعیت و جغرافیای این کشور است.

پاک آیین در بخش دیگر سخنان خود به نقش کشور گرجستان در توسعه روابط همکاری‌های مشترک دو کشور اشاره کرد و گفت: با توجه به اشتراکات تاریخی و فرهنگی میان دو کشور ایران و گرجستان همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده و طی سال‌های اخیر در زمینه‌های مختلف ارتقا و گسترش یافته است.

به گفته وی یکی از مباحثی که همواره مورد توجه خاص ایران‌شناسان گرجی بوده تحقیقات در زمینه ادبیات فارسی و روابط ایران با گرجستان است، چنانچه گفته شد شاهکارهای متقدم ادب فارسی به زبان گرجی ترجمه شده و مقایسه روایات گرجی با متون فارسی و تعیین مختصصات سبکی ترجمه‌های گرجی و اهمیت آنها برای بررسی اصل متون فارسی توجه دانشمندان را به خود جلب می‌کند.

سفیر اسبق ایران در آذربایجان در ادامه نقش دانشگاه‌های استان آذربایجان‌شرقی و به خصوص دانشگاه تبریز را برای توسعه دیپلماسی علمی با کشورهای حوزه قفقاز را تعیین کننده بیان کرد و افزود: با تقویت اعتماد متقابل، با پشتوانه روابط سیاسی، ارتباط با سفارت‌ها، استفاده از ظرفیت سرکنسول‌ها، تعامل، ارسال پیام و رفت و آمد می‌توان به توسعه دیپلماسی شتاب بیشتری بخشید.

وی در پایان اظهار کرد: با امضا و انعقاد تفاهم‌نامه‌ها، عملیاتی کردن تفاهم‌نامه‌های امضا شده، ایجاد انجمن‌های مشترک علمی، تبادل استاد و دانشجو، تأسیس معاونت بین‌الملل، رعایت منافع مشترک و استفاده از ظرفیت مرزهای زمینی می‌توان بر توسعه همکاری‌های مشترک کمک زیادی کرد.