
به گزارش ایکنا از آذربایجانشرقی، پس از فاجعه کشتار مردم بیدفاع از سوی رژیم پهلوی در ۱۷ شهریور ۵۷، سیر تحولاتی که به سقوط رژیم انجامید شتابی صدچندان گرفت و در ماههای باقیمانده تا بهمن اختلافات درباریان اوج گرفت. اختلاف به امری عادی در بین ارتش تبدیلشده بود و شاه کمکم امید خود را از دسترفته میدید. سفر امام خمینی(ره) به پاریس یک ماه پس از ۱۷ شهریور تحقق یافت و برخلاف پیشبینیها این سفر دست امام را برای هدایت انقلاب باز کرد. فضای پیشآمده در فرانسه باعث شد تا موانع از سر راه ارتباط ایشان با یارانشان برداشته شود. با اوجگيری نهضت اسلامی در سال ۱۳۵۷، انديشه طرح تشكلی بهنام شورای انقلاب در ميان روحانيون معتمد حضرت امام(ره) پديد آمد كه در سفر شهيد مطهری به پاريس، اين طرح با امام در ميان گذارده شد، با موافقت معظم له، اين شورا تشكيل شد و اعضای آن انتخاب شدند.
در آن سالها اکثریت مردم از حزب و جریانهای مختلف به امام خمینی اعتماد کردند، امام در پیام تأسیس شورای انقلاب در کنار حق شرعی خود نیز به همین مطلب اشاره میکند: «به موجب حق شرعی و براساس رأی اعتماد اکثریت قاطع مردم ایران که نسبت به اینجانب ابراز شده است، برای تحقق اهداف اسلامی ملت، شورایی بهنام «شورای انقلاب اسلامی» مرکب از افراد باصلاحیت و مسلمان و متعهد و مورد وثوق موقتاً تعیینشده و شروع بهکار خواهند کرد.»
صدور این پیام، ۲۲ دیماه را به نقطه عطفی برای نهضت اسلامی تبدیل کرد. این نخستینبار بود که رسماً از سوی رهبر کبیر انقلاب، تشکیلات و برنامههای آینده حکومت اسلامی اعلام میشد. اعلام رسمی موجودیت شورای انقلاب از سوی امام خمینی(ره)، رژیم و رسانههای جمعی را به تکاپو انداخت تا از هویت اعضای آن اطلاع پیدا کنند. ولی پنهانکاری درست اعضای شورای انقلاب باعث شد تا نه عوامل رژیم موفق به شناسایی آنان شوند و نه رسانههای جمعی اطلاعی از آن به دست بیاورند. اعضای اين شورا عبارت بودند از حضرات آيات سيدعلی خامنهای، سيدمحمود طالقانی، سيدمحمد بهشتی، مرتضی مطهری، اكبر هاشمی رفسنجانی، سيدعبدالكريم موسی اردبيلی، محمدرضا مهدوی كنی و آقايان یدالله سحابی، مهدی بازرگان و عباس شيبانی و... .
قبل از پیروزی انقلاب بهخاطر مسائل امنیتی، شورای انقلاب کاملاً سری بود و رژیم تا پایان عمرش نتوانست چیزی از آن شناسایی کند، مخفی نگهداشتن اسامی اعضای شورای انقلاب نهتنها موجب مصون ماندن آنان از گزند عوامل رژیم پهلوی گشت، بلکه باعث شد که سران رژیم در تحلیل اوضاع دچار اشتباهی فاحش گردند. با توجه به حضور امام خمینی(ره) در فرانسه، تصور همگان این بود که شورا در خارج تشکیلشده و به فعالیت خواهد پرداخت، این امر دست اعضای شورای انقلاب را در کشور برای تسریع و توسعه اقدامات خود بازتر گذاشت.
علیرغم مخفی بودن اسامی اعضای شورای انقلاب در بدو امر، آنان با تکیه بر اعتبار خود مردم را با اندیشهها و خواستههای امام خمینی(ره) آشنا میساختند و همچنین به مردم براساس افکار و تصمیمات امام، جهت میدادند و از سویی خواستههای مردم را به اطلاع امام خمینی(ره) میرساندند و در مواردی به دستور و یا اذن ایشان، خود مسئول رسیدگی به این خواستهها میشدند. پس از پيروزی انقلاب، اين شورا با مشروعيت حاصله از حمايتهای مردمی، زمام امور را به دست گرفت. از جمله اقدامات شورای انقلاب، میتوان به تصويب اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ملی شدن بانکها، سامان بخشيدن به دادگاههای انقلاب، برگزاری همه پرسی در رابطه با نظام جمهوری اسلامی، بررسی پيشنويس قانون اساسی، تصويب آییننامههای مجلس خبرگان و برگزاری انتخابات رياست جمهوری و مجلس شورای اسلامی اشاره كرد.
از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا ۷ خرداد ۱۳۵۹ که مجلس شورای اسلامی رسماً افتتاح شد، شورای انقلاب رکن قانونگذاری کشور بود. یکی از وظایف شورا در این مقطع انجام وظایف مجلس بود. امام خمینی(ره) در مرقومهای خطاب به بازرگان و در زمان ریاست او در دولت موقت به این وظیفه اشاره دارد؛ «من از شما میخواهم که تا انعقاد مجلس شورای اسلامی که شورای انقلاب بهمنزله آن است، از شورای انقلاب اسلامی و از افراد آن شورا که خدمتگزار به اسلام و به ملت و مورد تائید اینجانب هستند پشتیبانی نمایید»، شورای انقلاب در طی دو سال، نزدیک به دو هزار لایحه را تصویب نمود. آخرین اعضای شورای انقلاب عبارت بودند از آیتالله خامنهای، آیتالله بهشتی، آیتالله موسوی اردبیلی، محمدجواد باهنر، آیتالله هاشمی رفسنجانی، حسن حبیبی، عباس شیبانی، مهندس مهدی بازرگان، مهندس عزتالله سحابی، صادق قطبزاده، مهندس علیاکبر معینفر و ابوالحسن بنیصدر.
مسئولیت شورای انقلاب تا زمان تشكيل مجلس شورای اسلامی به طول انجاميد، با شروع کار مجلس و شورای نگهبان و دیگر نهادها، مسئولیت و ضرورت وجود شورای انقلاب به پایان رسید. لذا در ۱۲ تیر ۱۳۵۹ آیتالله بهشتی اعلام کرد: «مسئولیت شورای انقلاب دو هفته دیگر پایان مییابد.» آخرین جلسه شورای انقلاب در ۲۶ تیر ۱۳۵۹ برگزار شد و حسن ابراهیم حبیبی سخنگوی شورای انقلاب، در آخرین مصاحبه خود پسازاین جلسه اعلام کرد: «امروز با رسمیت یافتن مجلس شورای اسلامی و کامل شدن اعضای شورای نگهبان قانون اساسی، کار شورای انقلاب که تاکنون وظیفه قانونگذاری را بر عهده داشت نیز به پایان رسید.»