توصیه رادیو معارف به بهرهمندی از راهبرد مهربانی در زندگی
برنامه صبحگاهی «مهربان باشیم» از رادیو معارف با تمرکز بر اخلاق، گفتوگوی اجتماعی و مشارکت مردمی تلاش میکند مهربانی را از سطح توصیههای کلی فراتر برده و آن را به راهبردی عملی در زندگی روزمره تبدیل کند.
به گزارش ایکنا، برنامه «مهربان باشیم» بهعنوان یکی از برنامههای صبحگاهی رادیو معارف، تلاش دارد مفهوم مهربانی را نه بهعنوان یک توصیه اخلاقی کلی، بلکه بهمثابه یک راهبرد عملی برای زیست اجتماعی مطرح کند. این برنامه با تکیه بر گفتوگو، گزارشهای مردمی، حضور کارشناسان و ارتباط زنده با مخاطبان، میکوشد مسائل روز جامعه را از دریچه اخلاق، همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی مورد واکاوی قرار دهد و مخاطب را به مشارکت فعال در حل مسائل پیرامونی خود دعوت کند.
«مهربان باشیم» در شرایطی روی آنتن شبکه معارف میرود که جامعه ایرانی با مسائل متنوع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی روبهرو است و نیاز به تقویت سرمایه اجتماعی، گفتوگو و همبستگی بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. پرداختن به این برنامه و بررسی اهداف، رویکردها و پشت صحنه تولید آن، فرصتی است برای فهم اینکه رسانه دینی چگونه میتواند در قالبی ساده، صمیمی و در عین حال عمیق، در زندگی روزمره مردم حضور داشته باشد و اخلاق را از سطح شعار به میدان عمل بیاورد. ایکنا با عوامل این برنامه گفتوگویی انجام داده است که در ادامه با آن همراه میشویم.
مهدی آذری، مدیر گروه جامعه و فرهنگ رادیو معارف، در تشریح فلسفه شکلگیری این برنامه با تأکید بر جایگاه اخلاق در رسانه ملی اظهار کرد: ما در رادیو معارف به این جمعبندی رسیدهایم که اگر اخلاق در رسانه صرفاً در قالب توصیههای کلی و کلیشهای مطرح شود، تأثیرگذاری لازم را نخواهد داشت. برنامه «مهربان باشیم» با همین نگاه طراحی شد تا مهربانی را بهعنوان یک کنش اجتماعی قابل اجرا و ملموس به مخاطب معرفی کند. این برنامه یک پروژه فرهنگی است که هدف آن تقویت همبستگی اجتماعی و افزایش حساسیت اخلاقی در مواجهه با مسائل روز جامعه است.
وی افزود: در «مهربان باشیم» تلاش کردهایم اخلاق را به متن زندگی مردم بیاوریم. بهجای آنکه صرفاً از مهربانی سخن بگوییم، مصادیق آن را در روابط خانوادگی، محیط کار، تعاملات اجتماعی، فضای مجازی و حتی مواجهه با مسائل سیاسی و اقتصادی بررسی میکنیم. ما معتقدیم اخلاق، امری انتزاعی و جدا از واقعیتهای جامعه نیست، بلکه دقیقاً در دل همین چالشها معنا پیدا میکند.
مدیر گروه جامعه و فرهنگ رادیو معارف با اشاره به رویکرد تحلیلی برنامه تصریح کرد: یکی از ویژگیهای «مهربان باشیم» این است که به مسائل روز بیتفاوت نیست. اگر یک رویداد اجتماعی یا فرهنگی در جامعه مطرح میشود، برنامه تلاش میکند با حفظ آرامش و پرهیز از هیجانزدگی، آن را از منظر اخلاقی مورد بررسی قرار دهد و راهکار ارائه کند. ما نمیخواهیم صرفاً به بازتاب مشکلات بپردازیم، بلکه هدف اصلی، یافتن مسیرهایی برای اصلاح و بهبود شرایط است.
آذری در ادامه به ساختار تولید برنامه اشاره کرد و گفت: برای جلوگیری از یکنواختی و روزمرگی، دو تیم تولیدی بهصورت چرخشی مسئولیت تهیه برنامه را بر عهده دارند. روحالله اسماعیلی و محمدجواد محمدی، دو تهیهکننده باسابقه و آشنا با فضای برنامههای معارفی و اجتماعی، این مسئولیت را عهدهدار هستند. این تنوع در نگاه و شیوه اجرا باعث شده است برنامه همواره تازه و پویا باقی بماند و بتواند پاسخگوی سلایق متنوع مخاطبان باشد. درضمن باور داریم اگر مهربانی به یک گفتمان غالب در جامعه تبدیل شود، بسیاری از مشکلات اجتماعی قابل حل خواهد بود. رسانه میتواند در شکلدهی به این گفتمان نقش کلیدی ایفا کند و «مهربان باشیم» تلاشی است در همین مسیر.
مهدی آذری در خاتمه سخنانش با اشاره به نقش رسانه در بازتولید سرمایه اجتماعی تصریح کرد: رسانه اگر نتواند اعتماد عمومی را تقویت کند، حتی دقیقترین محتواها هم بیاثر خواهند بود. ما در «مهربان باشیم» تلاش میکنیم با شنیدن صدای مردم و بازتاب صادقانه دغدغههای آنان، این اعتماد را بازسازی کنیم. مهربانی از نظر ما فقط یک فضیلت فردی نیست، بلکه زیرساخت شکلگیری جامعه سالم و مسئولیتپذیر است. جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفتوگوی اخلاقمحور است. اختلاف نظرها طبیعی است، اما شیوه مواجهه با این اختلافهاست که سرنوشت جامعه را رقم میزند. اگر رسانه بتواند الگوی گفتوگوی محترمانه، شنیدن نظر مخالف و ارائه راهحلهای عقلانی را ترویج کند، عملاً در حال انجام یک مأموریت تمدنی است. «مهربان باشیم» در حد توان خود، چنین مأموریتی را دنبال میکند.
رضا ملایی، گوینده و مجری برنامه «مهربان باشیم»، که صدای وی برای بسیاری از شنوندگان رادیو معارف آشناست نیز در ادامه این گزارش درباره فضای کلی این برنامه صبحگاهی گفت: صبح، زمان حساسی است؛ مخاطب تازه از خواب بیدار شده یا در مسیر کار و زندگی روزمره قرار دارد. ما تلاش میکنیم «مهربان باشیم» شروعی آرام، صمیمی و در عین حال عمیق برای روز مخاطب باشد. هدف این است که شنونده احساس کند رادیو نه یک رسانه دوردست، بلکه عضوی از خانه و زندگی او است.
وی افزود: در پرداختن به مناسبتهای تقویمی، چه مذهبی و چه ملی و فرهنگی، رویکرد ما صرفاً اطلاعرسانی نیست. سعی میکنیم پیام و فلسفه هر مناسبت را استخراج کنیم و آن را به زندگی روزمره مردم پیوند بزنیم. بهعنوان مثال، اگر مناسبت مذهبی خاصی مطرح است، از خود میپرسیم این مناسبت چه تأثیری میتواند بر رفتار اجتماعی ما داشته باشد و چگونه میتوان آن را در روابط انسانی جاری کرد.
ملایی با تأکید بر نقش مخاطب در شکلگیری برنامه گفت: یکی از مهمترین سرمایههای «مهربان باشیم» ارتباط زنده و دوسویه با شنوندگان است. سامانه پیامکی ۳۰۰۰۰۵۵۳ و خط تلفن ۰۲۵۳۲۹۱۰۵۵۱ فقط ابزار ارتباطی نیستند؛ بلکه قلب تپنده برنامه محسوب میشوند. بسیاری از موضوعات برنامه از دل پیامها و تماسهای مردمی شکل میگیرد. شنوندگان دغدغههای خود را مطرح میکنند و ما تلاش میکنیم با کمک کارشناسان، به این دغدغهها پاسخ دهیم.
این گوینده رادیو در ادامه به چالشهای اجرای برنامه زنده اشاره کرد و گفت: زنده بودن برنامه یعنی مواجهه با پیشبینیناپذیری. ممکن است یک تماس تلفنی مسیر بحث را تغییر دهد یا یک پیامک، زاویه نگاه جدیدی به موضوع بدهد. این چالشها البته جذابیت کار را هم بیشتر میکند. ما این ریسک را میپذیریم، چون معتقدیم مخاطب امروز بیش از هر چیز به صداقت، صمیمیت و انعطاف نیاز دارد. «مهربان باشیم» هر روز از شنبه تا پنجشنبه، ساعت ۶:۴۵ صبح پخش میشود و تلاش دارد با زبانی ساده اما اندیشمندانه، اخلاق را به بخشی از زندگی روزانه مخاطبان تبدیل کند.
رضا ملایی با تأکید بر مسئولیت مجری در یک برنامه اخلاقمحور گفت: مجری در چنین برنامهای فقط انتقالدهنده محتوا نیست، بلکه نقش واسطه عاطفی میان مخاطب و پیام را دارد. لحن، انتخاب واژهها و حتی سکوتهای بهجا میتواند پیام مهربانی را تقویت یا تضعیف کند. ما تلاش میکنیم مخاطب احساس کند شنیده میشود، نه اینکه صرفاً مخاطب یک گفتار یکطرفه است. بسیاری از تماسها و پیامها حاوی درد دلهای شخصی، مسائل خانوادگی یا دغدغههای اجتماعی است. اینجا وظیفه ما دوچندان میشود؛ چون یک پاسخ نادرست یا عجولانه میتواند اثر منفی بگذارد. به همین دلیل، همواره تلاش میکنیم با همراهی کارشناسان، پاسخی ارائه دهیم که هم ریشه در معارف دینی داشته باشد و هم با واقعیتهای زندگی امروز همخوانی داشته باشد.
روحالله اسماعیلی، تهیهکننده برنامه، نیز با اشاره به دغدغههای محتوایی تیم تولید اظهار کرد: یکی از چالشهای اصلی ما این است که مفاهیم عمیق دینی و اخلاقی را بدون شعارزدگی و کلیشه، به مخاطب منتقل کنیم. مخاطب امروز هوشمند است و اگر احساس کند با او از موضع بالا یا بهصورت دستوری صحبت میشود، ارتباط خود را قطع میکند. به همین دلیل، در «مهربان باشیم» تلاش کردهایم زبان برنامه، زبان زندگی باشد. استفاده از گزارشهای مردمی، یکی از راهکارهای ما برای ملموس کردن مفاهیم است. وقتی درباره موضوعی مانند صله رحم، همدلی اجتماعی یا مسئولیتپذیری صحبت میکنیم، به سراغ افرادی میرویم که این مفاهیم را در عمل اجرا کردهاند. شنیدن روایتهای واقعی از زبان مردم، تأثیرگذاری بسیار بیشتری نسبت به بیان نظری دارد.
اسماعیلی با تشریح ساختار محتوایی برنامه اظهار کرد: ما سه محور اصلی را بهطور همزمان دنبال میکنیم؛ مناسبتها که چارچوب زمانی برنامه را مشخص میکند، مسائل روز جامعه که نیاز به تحلیل و گفتوگو دارد، و سبک زندگی اسلامی که هدف نهایی ماست. ترکیب این سه محور کمک میکند برنامه هم بهروز باشد و هم ریشهدار.
وی در ادامه به بازخوردهای مردمی اشاره کرد و گفت: یکی از لذتبخشترین لحظات برای تیم تولید، زمانی است که میبینیم یک گزارش یا بحث مطرحشده در برنامه، به تغییر نگرش یا رفتار مخاطب منجر شده است. گاهی شنوندهای تماس میگیرد و میگوید فلان موضوع باعث شد نگاهش به خانواده یا همکارانش تغییر کند. این بازخوردها نشان میدهد رادیو هنوز هم میتواند رسانهای اثرگذار و جریانساز باشد. نگاهی به پیامهای دریافتی برنامه نیز مؤید همین نکته است. بخش قابل توجهی از شنوندگان در پیامهای خود به تأثیر گزارشهای میدانی و گفتوگوهای کارشناسی اشاره کردهاند. یکی از شنوندگان در پیامی نوشته است: «اینکه در برنامه بهجای قضاوت، به دنبال راهکار هستید، برای من بسیار ارزشمند است. گزارش شما درباره مهربانی در محیط کار باعث شد رفتارم با همکارانم را بازنگری کنم.»
اسماعیلی تاکید کرد: برنامه «مهربان باشیم» در مجموع کوشیده است الگویی از یک برنامه صبحگاهی ارائه دهد که در آن، نشاط و آرامش با تفکر و مسئولیت اجتماعی همراه است. این برنامه تلاش میکند نشان دهد مهربانی نه یک احساس زودگذر، بلکه یک انتخاب آگاهانه و مستمر است که میتواند کیفیت زندگی فردی و اجتماعی را ارتقا دهد. در شرایطی که جامعه بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفتوگو، همدلی و بازسازی اعتماد اجتماعی است، چنین برنامههایی میتوانند نقش مهمی در تقویت سرمایه اجتماعی و ترویج اخلاق عمومی ایفا کنند.
روحالله اسماعیلی در خاتمه گزارش به اهمیت طراحی ریتم برنامه اشاره کرد و گفت: برنامه صبحگاهی باید ضرباهنگ زندگی مردم را بشناسد. مخاطب در حال آماده شدن برای کار، رانندگی یا انجام امور روزانه است. اگر ریتم برنامه کند یا یکنواخت باشد، ارتباط قطع میشود. ما سعی کردهایم میان بخشهای گفتگو، گزارش، پیامهای مردمی و آیتمهای کوتاه، توازن ایجاد کنیم تا پیام اخلاقی در دل جذابیت منتقل شود. یکی از اهداف ما این است که شنونده بعد از پایان برنامه، با خود بگوید امروز نکتهای شنیدم که میتوانم آن را در زندگیام اجرا کنم. حتی اگر این تغییر بسیار کوچک باشد، مانند یک لبخند، یک عذرخواهی یا یک تماس با یکی از نزدیکان، برای ما ارزشمند است. «مهربان باشیم» به دنبال تغییرات بزرگ و شعاری نیست، بلکه به اصلاحات تدریجی اما ماندگار باور دارد.
انتهای پیام 
