«ایران در پناه قرآن»؛ روایت بازدیدکنندگان از نوزدهمین نمایشگاه قرآن در مشهد + فیلم
نوزدهمین نمایشگاه بینالمللی قرآن و عترت خراسانرضوی در حالی بهکار خود ادامه میدهد که روایت بازدیدکنندگان، تصویری دوگانه از این رویداد فرهنگی ارائه میکند؛ از رضایت نسبت به تنوع برنامهها، تقویت همکاری میان مؤسسات و تمرکز بر بخش کودک تا مطالبه برای نوآوری بیشتر، حضور پررنگتر چهرههای شاخص قرآنی و توجه جدیتر به نوجوانان، دانشجویان و عرضه محصولات فرهنگی.
نوزدهمین دوره نمایشگاه بینالمللی قرآن و عترت خراسان رضوی با شعار «ایران در پناه قرآن» این روزها میزبان هزاران علاقهمند به کتاب وحی است. این نمایشگاه به گفته برگزارکنندگان، در پی آن است تا پیوندی عمیقتر میان نسلهای مختلف و مفاهیم قرآنی برقرار کند. حضور پررنگ خانوادهها به همراه کودکان و نوجوانان، فضایی متفاوت نسبت به دورههای گذشته ایجاد کرده است. غرفههای تعاملی، برنامههای فرهنگی متنوع و تأکید ویژه بر بخش کودک و نوجوان از جمله ویژگیهای شاخص این دوره به شمار میرود. در حاشیه این رویداد فرهنگی، پای صحبت بازدیدکنندگان نشستهایم تا از دیدگاهها، انتظارات و پیشنهادهای آنان برای پربارتر شدن این محفل قرآنی آگاه شویم.
برنامههای هدفمند برای جذب نوجوانان تأثیرگذار بود
حنانه نجاتزاده، دانشجوی مهندسی کامپیوتر دانشگاه آزاد مشهد و از بازدیدکنندگان این نمایشگاه، در گفتوگو با ایکنا از خراسان رضوی اظهار کرد: امسال نخستین سالی است که در این نمایشگاه حضور پیدا میکنم و در مجموع، فضای آن برایم بسیار جذاب و دلنشین بود. آنچه بیش از همه توجه مرا جلب کرد، برنامههای متنوعی بود که با محوریت قرآن و تدبر در آیات قرآن برای گروههای سنی مختلف تدارک دیده شده بود. بازدید از غرفهها و حضور اساتید در این رویداد، بر غنای برنامهها افزوده بود.
وی با بیان اینکه در این نمایشگاه با مجموعهای آشنا شده که دورههای تربیت مربی برگزار میکند، افزود: تمرکز اصلی این مجموعه که با نام مؤسسه قرآنی «راه بهشت» فعالیت میکند، بر تدبر در قرآن است. برنامههای فرهنگی متنوع و همچنین تبلیغات هدفمندی که برای جذب نوجوانان به سوی قرآن و تدبر انجام شده بود، بسیار تأثیرگذار بود. به طور کلی، برنامههای ارائهشده در این رویداد را فوقالعاده ارزیابی میکنم.
پیشرفت محسوس در کنار ضرورت تقویت بخش کتاب و محصولات مکتوب
در ادامه، محمدرضا آرام، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد و از دیگر بازدیدکنندگان این دوره از نمایشگاه بینالمللی قرآن و عترت، در گفتوگو با ایکنا، اظهار کرد: امسال دومین سالی است که در نمایشگاه قرآن مشهد حضور پیدا میکنم. به طور کلی، نمایشگاه امسال نسبت به سال گذشته پیشرفت محسوسی داشت. از نکات برجسته این دوره، تنوع بیشتر برنامهها، بهویژه برای گروه سنی کودکان و نوجوانان بود. این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که سرمایهگذاری برای علاقهمند کردن نسل آینده به قرآن کریم، اقدامی ارزشمند به شمار میرود. امروز نیز فرزندانم را به نمایشگاه آوردهام تا انشاءالله زمینه انس بیشتر آنان با قرآن و محصولات فرهنگی فراهم شود.
وی ادامه داد: با توجه به تجربه طولانیتری که از حضور در نمایشگاه قرآن تهران دارم، انتظار عرضه گستردهتر محصولات مکتوب و کتابهای تصویری در حوزه قرآن را داشتم. در دوره فعلی، حجم این محصولات، بهویژه با تخفیفهای ویژه برای مخاطبان و نخبگان قرآنی، کمتر از حد انتظار بود. احساس من این است که نمایشگاه امسال بیش از آنکه کارکرد بازرگانی و تأمین نیاز مخاطبان را داشته باشد، جنبه نمادین و نمایشی داشت. این موضوع قطعاً میتواند در سالهای آینده تقویت شود. برای نمونه، برخی از کتابهای مورد نیاز خود را در غرفهها نیافتم و ناچارم آنها را از طریق فروشگاههای بیرون از نمایشگاه یا بهصورت اینترنتی تهیه کنم.
علاقه به محصولات فرهنگی و پوشش مناسب در میان جوانان
در ادامه، یکی دیگر از علاقهمندان به قرآن و عترت در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه امسال نخستین بار است به نمایشگاه قرآن مشهد آمده است، اظهار کرد: پیش از این در نمایشگاه بینالمللی تهران شرکت کرده بودم، اما حضور در این نمایشگاه برایم تجربهای تازه است. هنوز در ابتدای بازدید هستیم و فرصت زیادی برای گشتوگذار نداشتهایم. هدف اصلی ما از حضور در این رویداد، آشنایی دخترمان با فضای قرآنی است. او به محصولات فرهنگی، بهویژه پوششهای مناسب و موضوع حجاب، علاقه نشان میدهد. هرچند در این زمینه وسایلی دارد، اما همچنان تمایل دارد از محصولات متنوع ارائهشده در این نمایشگاه تهیه کند.
وی افزود: در ادامه بازدید قصد داریم به دنبال برنامههای آموزشی مرتبط با قرآن باشیم. دخترم بهتازگی فعالیت خود را در زمینه حفظ قرآن در مدرسه آغاز کرده است. اگر مجموعهای با رویکرد آموزش صوت و لحن یا دورههای حفظ بیابیم، بسیار خرسند خواهم شد. امیدوارم بتوانم او را در کلاسهای مناسب ثبتنام کنم تا انشاءالله این مسیر قرآنی را ادامه دهد. آرزو دارم در بزرگسالی نیز پیشرفت در زمینه قرآن و عمل به آن، همواره همراه و همدمش باشد.
آشنایی با قرآن از سنین پایین؛ تاثیر مثبت در زندگی روزمره
در ادامه، حدیث، یکی از نوجوانان علاقهمند به نمایشگاه قرآن و عترت، در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: اینجا واقعاً عالی است. همه چیزهایی را که دوست داشتم، در این نمایشگاه پیدا کردم. وسایل بسیار جذاب و دوستداشتنی دیدم. من دانشآموز کلاس پنجم هستم و گاهی آیتالکرسی و برخی سورههای قرآن را میخوانم. به نظر من، قرآن میتواند کمکهای فراوانی به ما کند.
وی ادامه داد: وقتی انسان قرآن میخواند، احساس آرامش میکند و دلش نورانی میشود. قرآن به ما میآموزد چگونه زندگی کنیم و چه کارهایی را انجام دهیم. اگر کسی با قرآن انس بگیرد، قطعاً این انس در زندگیاش تأثیر مثبت خواهد داشت. دوست دارم همیشه بتوانم قرآن بخوانم و از آن مطالب تازهای یاد بگیرم.
نمایشگاه قرآن؛ مصداق «جهاد تبیین» در مقطع حساس
در ادامه، یک روحانی بازدیدکننده از نوزدهمین نمایشگاه قرآن و عترت در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه دستاندرکاران برگزاری این نمایشگاه در مقطعی حساس احساس مسئولیت کرده و به وظیفه خطیر خود در قبال آگاهیبخشی به مردم عمل کردهاند، اظهار کرد: این حرکت ارزشمند، مصداق روشنی از «جهاد تبیین» به تعبیر مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی) است.
وی افزود: اگر چنین برنامههایی با همت شما برگزارکنندگان گسترش یابد، بیتردید دشمنان مأیوس خواهند شد و دوستان انقلاب در داخل و خارج از کشور با مشاهده این صحنهها امیدوارتر میشوند. نکته دیگر اینکه لازم میدانم از همه اقشار جامعه، از کودکان و نوجوانان گرفته تا بزرگسالان، دعوت کنم دستکم یکبار از این نمایشگاه بازدید کنند. صحنههایی که در اینجا میبینم، بهویژه فعالیتهای مرتبط با کمیته عفاف و حجاب، بسیار ارزشمند است. از همه عزیزانی که در این مسیر تلاش میکنند قدردانی میکنم.
این روحانی بازدیدکننده با تأکید بر اینکه با وجود تبلیغات گسترده و هزینههای کلانی که دشمن برای ترویج بدحجابی و دور کردن ملت ایران از باورهای دینی انجام میدهد، گفت: توصیه من به دختران جوان این است که حتماً این فضا را از نزدیک ببینند. محصولات و پوششهای ارائهشده در این نمایشگاه، زیبا و در عین حال منطبق با ارزشهای اسلامی است. اگر نسل جوان این صحنهها را مشاهده کند، در برابر هجمههای فرهنگی هوشیارتر خواهد شد.
وی ادامه داد: برخی تحلیلگران خارجی نیز بر اهمیت بنیان خانواده در ایران تأکید کردهاند و معتقدند حفظ این بنیان، عامل اصلی استحکام اجتماعی کشور است. برگزاری چنین نمایشگاههایی در همین راستا قابل ارزیابی است و نشان میدهد جامعه ایرانی نسبت به ارزشهای فرهنگی و دینی خود حساس و پایبند است.
مشهد نیازمند حضور قاریان برجسته در نمایشگاه قرآن است
سپس زهره موسوی، از دیگر علاقهمندان نمایشگاه قرآن و عترت، در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: امسال دومین سالی است که در این نمایشگاه شرکت میکنم و نسبت به سال گذشته پیشرفت چشمگیری داشته است. بخشهای مختلف نمایشگاه، از فروشگاهها و محصولات فرهنگی گرفته تا فعالیتهای ویژه کودکان، بسیار مطلوب بود. غرفههای کودک با برنامههایی مانند نقاشی و رنگآمیزی، فضای جذاب و پویایی ایجاد کرده بودند.
وی افزود: به نظر من، مشهد مقدس ظرفیت بسیار بالایی برای میزبانی چنین رویداد فرهنگیای دارد. پیشنهاد میکنم از حضور قاریان برجسته و چهرههای شاخص قرآنی در این نمایشگاه بهره بیشتری گرفته شود و زمینه حضور پررنگتر آنان فراهم شود. مردم مشهد با ارادت ویژهای که به قرآن و اهلبیت(ع) دارند، شایسته بهرهمندی از محضر این اساتید هستند.
ظرفیت برنامههای تلویزیونی در افزایش جذابیت نمایشگاه
در ادامه، عابدی، یکی دیگر از بازدیدکنندگان نمایشگاه قرآن و عترت، در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: خانواده ما ارتباط مستمری با قرآن دارد و در همه این سالها در نمایشگاه حضور یافتهایم. تفاوت اصلی نمایشگاه امسال با دورههای گذشته، برگزاری آن پیش از فرا رسیدن ماه رمضان بود. به نظر من، این تغییر زمان در کاهش استقبال نسبت به سال گذشته مؤثر بوده است. هرچند غرفههای خوبی حضور داشتند، اما نکته قابل تأمل دیگر، کمرنگ بودن بازتاب برخی رویدادهای اخیر کشور در فضای نمایشگاه بود. انتظار میرفت تأثیر این رویدادها در بخشهای مختلف نمود بیشتری داشته باشد و امیدواریم در دورههای بعدی این موضوع جبران شود.
وی گفت: خانواده ما اهل قرآن است؛ برخی از اعضا در حال حفظ قرآن هستند، در کلاسهای تدبر شرکت میکنند و دورههای آموزشی متعددی را گذراندهاند. پیشنهاد میکنم اگر هر یک از غرفهها امکان معرفی فعالیتها و ارائه برنامههای خود را، برای مثال در استیج اصلی نمایشگاه، داشته باشند، فضای پویاتری ایجاد خواهد شد. همچنین بهرهگیری از ظرفیت برنامههای تلویزیونی موفق مانند محفل میتواند جذابیت نمایشگاه را چند برابر کند.
عابدی افزود: اگر چنین برنامههایی در فضای نمایشگاه اجرا شود، بیتردید استقبال گستردهتری از سوی مخاطبان شکل خواهد گرفت.
جایگزینی رقابت با همکاری؛ ویژگی منحصربهفرد نمایشگاه امسال
در ادامه، مرضیه دلالینژاد، مدیر مؤسسه قرآنی رضوان علوی، از دیگر بازدیدکنندگان و فعالان این دوره از نمایشگاه، با بیان اینکه یکی از ویژگیهای مهم نمایشگاه امسال کمرنگ شدن نام و نشان فردی مؤسسات و حرکت به سمت فعالیتهای تعاملی و همکاری جمعی بود، در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: امسال شاهد بودیم مؤسسات مختلف در کنار یکدیگر و با همافزایی فعالیت میکردند تا به رشد متقابل دست یابند؛ موضوعی که در سالهای گذشته کمتر شاهد آن بودیم.
وی تأکید کرد: از سال ۱۳۸۴ هر سال در این نمایشگاه حضور داشتهایم، اما امسال به دلایلی برایم ویژهتر بود. نخست، عنوان زیبای «ایران در پناه قرآن» که برای من بسیار جذاب بود و فعالیتهای خود را نیز در همان چارچوب تنظیم کردیم. دوم، همکاری چند مؤسسه در غرفههای کودک که اتفاقی مهم و قابل توجه به شمار میرود. این همکاری نشان میدهد هدف اصلی، خدمترسانی به مخاطب و مردم است و رقابتهای فردی جای خود را به تعامل سازنده داده است. امیدوارم این روند در سالهای آینده نیز تداوم یابد و تقویت شود.
ضرورت مدیریت یکپارچه صوت در نمایشگاه قرآن
همچنین، مرضیه اوحدی، دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، از دیگر بازدیدکنندگان نمایشگاه، در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: فضای نمایشگاه نسبتاً متنوع بود و بخشهای مختلفی را در بر میگرفت. آنچه بیش از همه برایم جذاب بود، حضور غرفههایی از کشورهای مختلف مانند پاکستان، بنگلادش و هند بود. در یکی از این غرفهها با یک مسلمان اهل هند گفتوگو کردم که به معرفی کتابهایشان میپرداخت. همچنین قرآنهایی با اندازههای بسیار بزرگ در معرض دید قرار داشت که جالب توجه بود. وجود قرآن ویژه نابینایان به خط بریل نیز از بخشهای جذاب نمایشگاه به شمار میرفت.
وی ادامه داد: بخش کودک نمایشگاه نیز برنامههای متنوعی داشت؛ از جمله نمایشهای کمدی با عروسکهای بامزه که برای کودکان جذاب بود. فضای بادی گردی شبیه چادر نیز برای کودکان طراحی شده بود که وارد آن میشدند و تجربه متفاوتی داشتند. غرفههای حجاب و عفاف نیز توانسته بودند موضوع حجاب را به خوبی با مفاهیم قرآن و عترت پیوند بزنند.
اوحدی در بیان برخی نقاط ضعف نمایشگاه گفت: سر و صدای زیاد و استفاده از باندهای صوتی توسط برخی غرفهها برای جذب مخاطب، از نقاط ضعف نمایشگاه بود. این موضوع برای غرفههایی که فضای گفتوگومحور داشتند، ایجاد نارضایتی میکرد. رعایت حقوق سایر غرفهها و بازدیدکنندگان از سوی فعالان قرآنی، امری ضروری است و انتظار میرود در دورههای بعدی مدیریت بهتری در این زمینه صورت گیرد.
تمرکز بیش از حد بر کودکان؛ نوجوانان و دانشجویان کمتر دیده شدند
سپس زهرا حسینیان، دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد، در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: امسال نخستین بار بود که در این نمایشگاه شرکت میکردم. دوستانم پیشتر تجربه حضور داشتند و برایم تعریف کرده بودند، بنابراین تا حدی با فضا آشنا بودم و برایم چندان غافلگیرکننده نبود. به طور کلی، نمایشگاه شباهت زیادی به سایر نمایشگاهها داشت. از نکات مثبت آن، تنوع نسبتاً مناسب بخشها بود، اما آنچه بیش از همه به چشم میآمد، تمرکز ویژه بر گروه سنی کودکان بود. غرفهها و برنامههای متعددی برای این رده سنی تدارک دیده شده بود که قابل تقدیر است.
وی افزود: با این حال، انتظار میرفت به همان میزان که برای کودکان برنامهریزی شده، برای نوجوانان و دانشجویان نیز برنامههای جذاب و متناسب طراحی شود. به عنوان یک دانشجو، هنگام حضور در نمایشگاه برنامه ویژهای برای خود نیافتم و عمده فعالیت من به بازدید از غرفهها و خرید محصولات محدود شد. در مجموع، محتوای هدفمند و برنامه اختصاصی برای قشر دانشجو و نوجوان کمتر دیده میشد. همچنین جای خالی بسیاری از بزرگان و چهرههای شاخص قرآنی در این رویداد احساس میشد؛ حضور این افراد میتوانست بر غنای نمایشگاه بیفزاید و برای مخاطبان جذابتر باشد.
نوآوری؛ گمشده بزرگ نوزدهمین نمایشگاه قرآن مشهد
در ادامه، زهرا طالبیان، خبرنگار و از علاقهمندان به نمایشگاه بینالمللی قرآن و عترت، در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: در دو سه روز حضورم در نمایشگاه، بخشهای مختلفی از جمله صنایع خلاق فرهنگی، عفاف و حجاب، کانونهای فرهنگی هنری مساجد و غرفههای مرتبط با مهدویت را بازدید کردم. آموزش زبان انگلیسی با رویکرد اسلامی و پویشهای متنوع نیز در کنار بخش کودک حضور پررنگی داشتند.
وی تصریح کرد: تکثر و تنوع نمایشگاه برای طلاب و علاقهمندان به مباحث دینی دلگرمکننده است. برگزاری چنین رویدادهایی دستکم این فایده را دارد که گروههای مذهبی سراسر شهر را به تحرک وامیدارد تا ایدههای خود را ارائه و مجموعه خود را معرفی کنند. در این فضا، جامعه نیز با مفاهیم معنوی آشناتر میشود. محل برگزاری نمایشگاه در جوار حرم مطهر رضوی نیز به همافزایی و انسجام بیشتر کمک میکند. با این حال، جای خالی نوآوری و تفاوت چشمگیر نسبت به سالهای گذشته محسوس بود. سوژهای متمایز که بتواند توجه خبرنگار را جلب کند، کمتر به چشم میخورد.
این خبرنگار ادامه داد: با وجود گروههای متعدد فعال در عرصه فرهنگ دینی در مشهد، بازتاب فعالیتها در سطح جامعه متناسب با این ظرفیت گسترده نیست. برخی از این گروهها هنوز نتوانستهاند نقش تبلیغی مؤثری ایفا کنند. برای نمونه، با گروههایی در حوزه مهدویت گفتوگو داشتم که کلاسهای رایگان در حسینیهها برگزار میکنند، اما تعداد مخاطبان و همکاران آنها در مقایسه با جمعیت شهر چندان قابل توجه نیست. در شرایطی که استقبال عمومی محدود است، نیاز به ایدههای نو و بازآفرینی روشها بیش از پیش احساس میشود. با وجود همه این نقدها، این نمایشگاه حرکتی فرهنگی و ارزشمند است که میتواند مسیر دستیابی به اهداف را هموار کند، دستکم برای فعالان این حوزه.
مرور گفتوگو با بازدیدکنندگان نوزدهمین نمایشگاه قرآن و عترت خراسان رضوی، تصویری نسبتاً روشن از انتظارات و نیازهای مخاطبان ارائه میدهد. از یک سو، رضایت نسبی از تنوع برنامهها، بهویژه در حوزه کودک و نوجوان و تقویت رویکرد تعاملی میان مؤسسات قرآنی مشاهده میشود و از سوی دیگر، مطالبه برای حضور پررنگتر قاریان برجسته، بهرهگیری از ظرفیت برنامههای تلویزیونی موفقی همچون محفل و توجه بیشتر به بخش عرضه محصولات فرهنگی و نوآوری در محتوا به گوش میرسد. بیتردید توجه به این دیدگاهها میتواند مسیر برگزاری دورههای آینده را هموارتر ساخته و این رویداد ارزشمند را به جایگاهی شایستهتر نزدیک کند. نمایشگاه بینالمللی قرآن و عترت در مشهد همچنان فرصتی مغتنم برای انس با کلام وحی و همافزایی فعالان این عرصه فرهنگی است.
