روزه؛ تمرینی برای دستیابی به حیات معنوی + فیلم

حلول ماه مبارک رمضان، این ماه پرفیض و برکت، فرصتی استثنایی برای تأمل در یکی از مهم‌ترین عبادات الهی یعنی روزه است؛ عبادتی که نه تنها در اسلام، که در تمامی ادیان آسمانی پیشینه‌ای به بلندای تاریخ بشریت دارد و خداوند متعال در قرآن کریم بر وجوب آن تأکید فرموده است. این فریضه الهی، فراتر از یک تکلیف دینی، تمرینی برای مدیریت رفتار، کنترل هیجانات و در نهایت دستیابی به تقواست و فواید بی‌شمار آن، چه از جنبه روحانی و چه از جنبه جسمانی، بر هیچ‌کس پوشیده نیست. از این‌رو، شایسته است با تأمل و تعمق بیشتری به این عبادت مهم بنگریم و با انگیزه‌ای والا برای بهره‌مندی از ثمرات ارزشمند آن در این ماه عزیز، گام برداریم.

در همین راستا خبرگزاری ایکنا سلسله درس‌گفتار‌هایی با عنوان «روزه و تربیت نفس» با بیان حجت‌الاسلام نوید جانباز، روانشناس و مشاور خانواده تهیه کرده است. وی در این درس‌گفتار‌ها از جایگاه و فلسفه روزه می‌گوید؛ عبادتی همزاد بشریت که نه تنها بر جسم و روح تأثیر می‌گذارد، که انسان را به مهار هیجانات و مدیریت رفتار دعوت می‌کند.

در ادامه بخش پنجم این درس‌گفتار را با عنوان «کاهش دلبستگی به دنیا» می‌خوانیم و می‌بینیم:

اگر به دنبال تجربه‌ای فراتر از زندگی مادی باشیم، اگر بخواهیم حضور معنویت را در این جهان بیشتر حس کنیم، روزه و عبادت‌هایی که ما را از نیاز‌های روزمره و مادی دور می‌کنند، می‌توانند زمینه‌ساز دستیابی به فضایی والاتر و متعالی‌تر در زندگی شوند. در این میان، می‌توان گفت که روزه نقشی اساسی و بی‌بدیل ایفا می‌کند.

خداوند متعال در قرآن کریم به مفهومی ژرف اشاره می‌فرماید: «مُوتُوا قَبْلَ أَنْ تَمُوتُوا»؛ یعنی پیش از آنکه مرگ شما فرا رسد، بمیرید. این تعبیر بلند به چه معناست؟ معنایش آن است که در برهه‌هایی از زمان، نیاز‌های جسمانی و مادی خود را نادیده بگیریم و تمرین کنیم که همچون دانه‌ای در دل خاک، از تاریکی‌ها و محدودیت‌ها عبور کنیم تا به روشنایی برسیم، رشد کنیم، به بار بنشینیم و ثمر بدهیم.

وجود انسان نیز نیازمند رشد، تعالی و تجربه تمامی نیکی‌هاست. اما این مهم چگونه محقق می‌شود؟ چه زمانی می‌توانیم به وسعتی از وجود دست یابیم که حتی در همین زندگی دنیوی نیز لذتی عمیق‌تر و حقیقی‌تر را تجربه کنیم؟ قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «لَهُمُ الْبُشْرَىٰ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا»؛ برای مؤمنان، کسانی که با خدای خود ارتباطی آگاهانه و عاشقانه برقرار کرده‌اند، در همین دنیا نیز بشارت و حس نیکوی الهی نصیبشان خواهد شد.

روزه به ما یاری می‌دهد تا خود را از قید‌های ظاهری برهانیم. روزه تمرینی است برای درک حضور خداوند، تمرینی برای رهایی از دلبستگی‌های دنیوی. دلبستگی‌هایی که از خوردن و آشامیدن آغاز می‌شود تا دیگر لذت‌های مادی؛ همان‌ها که در روز‌های روزه‌داری، به فرمان خداوند از آنها دوری می‌گزینیم. کنار نهادن نیاز‌های جسمانی، تمرینی ارزشمند است برای گسستن از تعلقات و زمینه‌سازی برای تجربه لذتی برتر و ماندگارتر.

انسان تا نسبت به موضوعی انگیزه و اشتیاق درونی نداشته باشد، به سوی آن گام برنمی‌دارد. در روایات آمده است که روزه‌دار دو لذت را تجربه می‌کند: یکی هنگام افطار و دیگری هنگام دیدار پروردگار. لذت دیدار خدا، پاداش کسی است که با آگاهی و اختیار، از خواسته‌های دنیوی گذر کرده تا به تعالی روح و کمال وجود خویش دست یابد.

باشد که همگی در این مسیر موفق باشیم.