حلول ماه مبارک رمضان، این ماه پرفیض و برکت، فرصتی استثنایی برای تأمل در یکی از مهمترین عبادات الهی یعنی روزه است؛ عبادتی که نه تنها در اسلام، که در تمامی ادیان آسمانی پیشینهای به بلندای تاریخ بشریت دارد و خداوند متعال در قرآن کریم بر وجوب آن تأکید فرموده است. این فریضه الهی، فراتر از یک تکلیف دینی، تمرینی برای مدیریت رفتار، کنترل هیجانات و در نهایت دستیابی به تقواست و فواید بیشمار آن، چه از جنبه روحانی و چه از جنبه جسمانی، بر هیچکس پوشیده نیست. از اینرو، شایسته است با تأمل و تعمق بیشتری به این عبادت مهم بنگریم و با انگیزهای والا برای بهرهمندی از ثمرات ارزشمند آن در این ماه عزیز، گام برداریم.
در همین راستا خبرگزاری ایکنا سلسله درسگفتارهایی با عنوان «روزه و تربیت نفس» با بیان حجتالاسلام نوید جانباز، روانشناس و مشاور خانواده تهیه کرده است. وی در این درسگفتارها از جایگاه و فلسفه روزه میگوید؛ عبادتی همزاد بشریت که نه تنها بر جسم و روح تأثیر میگذارد، که انسان را به مهار هیجانات و مدیریت رفتار دعوت میکند.
در ادامه هشتمین قسمت این درسگفتار را با عنوان «تقویت عزت نفس معنوی» میخوانیم و میبینیم:
یکی از نیازهای روانشناختی ما انسانها، «حس ارزشمندی» است که از آن به عنوان عزت نفس نیز یاد میکنیم. عزت نفس به این معناست که ما در درون خود برای خودمان احترام و ارزش قائل باشیم. روانشناسان به این نتیجه رسیدهاند که اگر انسانی دارای حرمت به خود کمتری باشد و عزت نفس در او رشد پیدا نکرده باشد، با حس ناکامی، افسردگی، اضطراب و بسیاری از آسیبهای روانی مواجه خواهد شد و تجربه خواهد کرد؛ اختلالات و آسیبهای متعددی در زندگی با او درگیر خواهد شد.
این حس ارزشمندی درونی و عزت نفس را از کجا میتوانیم کسب کنیم؟ انسان وقتی به وجود خود آگاه میشود، وقتی ظرفیتهای درونی خود را کشف میکند، وقتی متوجه میشود که برای امر بزرگی آفریده شده، برای یک امر خطیر و مهم آفریده شده، برای رسیدن به خدای متعال و برای بهرهگیری از همه خوبیها آفریده شده، احساس ارزشمندی خواهد کرد که این احساس میتواند در وجود او رفتارهای مثبتی را ایجاد کند.
از رهگذر عمل به فرامین خداوند و از رهگذر تمرینهای مهمی که خدای متعال در زندگی ما قرار داده است؛ همین روزهای که خداوند بر ما واجب کرده، به گونهای که بعضی از علما و بعضی از عرفا آن را در واقع شروع سال جدید زندگی خودشان قرار میدادند، یعنی برایش ارزش قائل بودند و شکر میکردند که وارد این ماه عزیز شدند، از این جهت که به آنها فرصت داده شده که بتوانند ارتباط بهتری را با خالق خودشان و خدای متعال برقرار کنند.
این حس ارزشمندی اصلاً قابل مقایسه با آن عزت نفس و حس ارزشمندی که ما از رهگذر دیگری بخواهیم دنبال کنیم، نیست. یعنی شما در ارتباط با کل نظام هستی، در فلسفه خلقت خودتان، در ارتباط با خدای متعال، این احساس ارزش و مهم بودن را دارید؛ اینکه شما میگویید که من در یک دایره آفرینشی قرار گرفتم که خدای متعال مرا مهم دانسته، مرا مأمور تکلیف خود کرده، برای انسان این ارزش را قائل شده که حرکت کند و به سمت همه مبدأ خوبیها و نور و ارزشها حرکت کند؛ احساس ارزشمندی به انسان میدهد.
روزه تمرینی برای حس مثبت بودن و ارزشمند بودن است؛ اینکه روح و روان من این ظرفیت و این در واقع ارزش را دارد که بتواند رشد کند، حرکت کند و از محدوده دنیا فراتر برود، نیازهای بالاتری را در وجود خودش احساس کند؛ این عزت نفس انسان کمک میکند، برای اینکه رفتارهای دیگر زندگی او نیز رفتارهای ارزشمندی باشند.
امیرالمؤمنین علی(ع) میفرماید: کسی که حس عزت نفس در او رشد پیدا کند، کنترل شهوات و خواستههای محدود دنیایی برای او راحت خواهد شد. این عزت نفس در وجود ما انسانها، در حقیقت یک پایه مثبت و محوری و مهم خواهد بود، برای اینکه بتوانیم مدیریت بهتری بر رفتارهای خود داشته باشیم و کنترل هیجانات و خواستههای مادی برای ما آسانتر و راحتتر باشد.
انتهای پیام 
