تئاتر ملی، مرور باشکوه‌ترین فضیلت‌های ایرانی است

به گزارش ایکنا؛ هفتم فروردین به عنوان روز ملی و جهانی تئاتر، هر ساله با دو پیام از سوی یکی از هنرمندان نامی هنرهای نمایشی کشورمان و یکی از چهره‌های مشهور عرصه تئاتر جهان همراه است، پیام‌هایی که مسیر پیش روی حوزه هنرهای دراماتیک را برای سال پیش رو مشخص می‌کند.

از همین رو خسرو خورشیدی؛ هنرمند نامی، عضو هیئت علمی دانشگاه و از طراحان صحنه مشهور کشورمان که دامنه شهرت او عرصه های جهانی را در نوردیده، همچنین «ویلیام دِفو»، بازیگر شناسای تئاتر و سینمای جهان، طی دو پیام جداگانه، روز ملی و جهانی تئاتر را فرصتی برای دعوت عموم مردم به اندیشه و حرکت به سمت آینده‌ای توام با صلح و نوع‌دوستی برای مخاطبان تئاتر در کشورمان و جهان ترسیم کردند.

در ادامه پیام این دو چهره تئاتر کشورمان و عرصه هنرهای نمایشی بین‌الملل و همچنین پیام معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را به مناسبت هفتم فرودین، روز ملی و جهانی تئاتر را مرور می‌کنیم.

روز ملی هنرهای نمایشی، مرور باشکوه‌ترین فضیلت‌های ایرانی است

در کشورمان، ایران؛ پیام روز جهانی تئاتر و روز ملی هنرهای نمایشی در سال 1405 توسط خسرو خورشیدی، هنرمند پیشکسوت تئاتر و طراح صحنه تئاتر، نوشته و منتشر شد.

خسرو خورشیدی، طراح صحنه پیشکسوت تئاتر و از چهره‌های تأثیرگذار تئاتر ایران، به مناسبت 7 فروردین، روز ملی هنرهای نمایشی مصادف با روز جهانی تئاتر (٢٧ مارس) پیامی منتشر کرد.

متن کامل پیام خسرو خورشیدی به این شرح است:

«تئاتر، ترسیم تعالی تمدن‌ها و تبلور فهم اجتماعی ملت‌هاست که هنرمندانه ارزش‌های انسانی و گنجینه‌های تاریخی را بیان می‌کند. تئاتر همواره با احترام به میراث فرهنگی و ستایش ارزش‌های ملی، اصالت و هویت ملت‌ها را به نمایش می‌گذارد.

تئاتر ایران، فرزند خلف جامعه‌ای است که همواره خود را منادی زندگی، انسانیت، صلح، اخلاق، معنویت و دیگردوستی معرفی کرده و عزتمندانه یادآور غرور و اراده مردم این سرزمین بوده است. هنری که آگاهانه تماشاگران را به «خداپرستی» و‌ «وطن‌دوستی» دعوت کرده و با تکیه بر دو ستون ایمان و آرمان، «برابری» و‌ «برادری» را پیشنهاد داده است.

در ایران عزیز ما، «روز ملی هنرهای نمایشی» در ایران مقارن با «روز جهانی تئاتر» گرامی داشته می‌شود. این روز مرور زیباترین مفاهیم انسانی و باشکوه‌ترین فضیلت‌های ایرانی است. به اهتمام هنرمندان تئاتر، به هم‌زیستی شرافتمدانه‌ی با دیگر ملل محترم دنیا به استقلال و اقتدار این سرزمین تاکید می‌شود.

ایمان دارم در این روزگار پرستیز، مسئولیت شهروندی هنرمندان تئاتر سرزمین سربلندم ایجاب می‌کند که در دفاع از میهن خویش، «راویان اعتزاز و اقتدار ایران» و «سفیران نوع‌دوستی ایرانیان» باشند و‌ هم‌چنان که پیش از این نیز با کلیدواژه‌های اخلاق و انسانیت و پایداری پرچمدار هنر هویت‌‌زا و فرهنگ‌‌آفرین بوده‌اند، معرف شایستگی‌ها و بایستگی‌های ایران عصر خویش شوند.

من ایمان دارم که هر چقدر وطن خویش را دوست داشته باشیم، این خاک پرگهر آبادتر و آزادتر خواهد بود.

اینجانب فرا رسیدن «روز ملی هنرهای نمایشی» را گرامی می‌دارم و ضمن عرض ارادت به محضر یکایک هنرمندان و فعالان این هنر بی‌بدیل، از این روز عزیز و ارزشمند به عنوان نمادی از «انسانیت»، «ایرانیت» و «اخلاق» یاد می‌کنم.

دوستدار شما، خسرو خورشیدی»

تئاتر آخرین پناهگاهِ تجربه انسانی در جهانی رو به انزواست

«ویلیام دِفو»، بازیگر سینما و مدیر هنری «بینال تئاتر ونیز»، در پیام روز جهانی تئاتر ۲۰۲۶ با نگاهی به ریشه‌های تئاتر، از قدرت بی‌بدیل حضور زنده و خطرات جهان تکنولوژی‌زده سخن می‌گوید؛ او تئاتر را نه یک سرگرمی، بلکه ضرورتی برای بازاندیشی جمعی و بازسازی پیوندهای انسانی می‌داند.

ویلیام دِفو، هنرمندی که بسیاری او را با نقش‌آفرینی‌های سینمایی‌اش می‌شناسند، در پیام رسمی روز جهانی تئاتر ۲۰۲۶، با اشاره به گسترش فناوری‌های نو و شبکه‌های اجتماعی، نسبت به جایگزین شدن تماس انسانی با رابطه‌های مبتنی بر دستگاه‌ها هشدار می‌دهد و تأکید می‌کند که تئاتر، با خلق تجربه‌ای مشترک و زنده، هنوز یکی از معدود فضاهایی است که می‌تواند انسان‌ها را به هم پیوند دهد، پرسش‌های بنیادین را زنده نگه دارد و آینده‌ای متفاوت را پیش چشم ما بگذارد.

در پیام روز جهانی تئاتر ۲۰۲۶ از «ویلیام دِفو» چنین آمده است:

«من یک بازیگرم که بیشتر به‌عنوان بازیگر سینما شناخته می‌شوم اما ژرفای ریشه‌های من در تئاتر است. از سال ۱۹۷۷ تا ۲۰۰۳ عضو «گروه ووستر» بودم و در «پرفورمینگ گاراژ» نیویورک آثار اورجینال را خلق و اجرا می‌کردم و پس از آن در سراسر جهان به اجرا می‌پرداختم. همچنین با ریچارد فورمن، رابرت ویلسون و رومئو کاستلوچی همکاری کرده‌ام. اکنون مدیر هنری بینال تئاتر ونیز هستم.

این مسئولیت رویدادهای جهان، و میل من برای بازگشت به کار تئاتر، باورم را به قدرت مثبت و منحصربه‌فرد تئاتر و اهمیت آن تقویت کرده است.

در آغاز فروتنانه حضورم در «گروه ووستر»، گروهی تئاتری مستقر در نیویورک، گاهی در برخی اجراها تعداد تماشاگران بسیار کم بود. معمولاً قاعده این بود که اگر تعداد بازیگران از تماشاگران بیشتر باشد، می‌توانیم اجرا را لغو کنیم اما هرگز این کار را نکردیم. بسیاری از اعضای گروه آموزش‌دیده تئاتر نبودند؛ آن‌ها از رشته‌های مختلف گرد هم آمده بودند تا تئاتر اجرا کنند، بنابراین «نمایش باید ادامه پیدا کند» واقعاً شعار ما نبود اما احساس می‌کردیم موظفیم قرارمان را با تماشاگر حفظ کنیم.

ما اغلب روزها تمرین می‌کردیم و عصرها همان مواد خام را به‌عنوان «کار در حال پیشرفت» روی صحنه نشان می‌دادیم. گاهی سال‌ها روی یک نمایش کار می‌کردیم و در این مدت با اجرای آثار قدیمی‌تر امرار معاش می‌کردیم. کار کردن چندساله روی یک اثر برای من اغلب خسته‌کننده می‌شد و تمرین‌ها برایم دشوار بود اما اجراهای «کار در حال پیشرفت» همیشه هیجان‌انگیز بودند، حتی اگر تعداد اندک تماشاگران، داوری سختگیرانه‌ای درباره میزان علاقه به کاری که می‌کردیم به نظر می‌رسید. این تجربه فقط باعث شد بفهمم که حتی با کمترین تعداد، حضور تماشاگر به‌عنوان شاهد، به تئاتر معنا و زندگی می‌بخشد.

مثل تابلویی که در سالن‌های بازی می‌گویند: «برای برنده شدن باید حضور داشته باشید.» تجربه مشترک و زنده یک عمل خلاقانه (که شاید طراحی و برنامه‌ریزی شده باشد اما همیشه متفاوت است) بی‌شک نقطه قوت آشکار تئاتر است. از نظر اجتماعی و سیاسی، تئاتر هرگز تا این اندازه برای فهم خودمان و جهان ضروری و حیاتی نبوده است.

«فیل در اتاق» (اشاره به مفهوم فیل در تاریکی برگرفته از مثنوی معنوی) فناوری‌های نو و شبکه‌های اجتماعی‌اند؛ چیزهایی که وعده ارتباط می‌دهند اما ظاهراً انسان‌ها را از هم جدا و منزوی کرده‌اند. من هر روز از کامپیوترم استفاده می‌کنم، حتی اگر در شبکه‌های اجتماعی حضور نداشته باشم. حتی نام خودم را به‌عنوان بازیگر در گوگل جست‌وجو کرده‌ام و برای کسب اطلاعات از هوش مصنوعی هم کمک گرفته‌ام اما باید کور باشید تا نبینید که ارتباط انسانی در خطر است که جای خود را به رابطه با دستگاه‌ها بدهد. در حالی که برخی فناوری‌ها می‌توانند به ما خدمت کنند، مشکل ندانستن اینکه در سوی دیگر حلقه ارتباط چه کسی قرار دارد، عمیق است و به بحرانی در حقیقت و واقعیت دامن می‌زند.

اینترنت می‌تواند پرسش‌هایی ایجاد کند اما به‌ندرت می‌تواند آن حس شگفتی را ثبت کند که تئاتر می‌آفریند، نوعی شگفتی‌ که بر پایه توجه، درگیری و شکل‌گیری خودجوش یک اجتماع از حاضران در دایره کنش و واکنش بنا شده است.

به‌عنوان بازیگر و هنرمند تئاتر همچنان به قدرت تئاتر باور دارم. در جهانی که هر روز چندپاره‌تر، کنترل‌گرتر و خشونت‌بارتر می‌شود، چالش ما اهالی تئاتر این است که اجازه ندهیم تئاتر به‌طور کامل به یک تجارت سرگرمی‌محورِ مبتنی بر حواس‌پرتی تبدیل یا به نهادی خشک برای حفظ سنت‌ها فروکاسته شود؛ بلکه باید قدرت آن را برای پیوند دادن انسان‌ها، جوامع، فرهنگ‌ها و مهم‌تر از همه برای پرسیدن اینکه «به کجا می‌رویم؟» تقویت کنیم.

شکوه و عظمت تئاتر درباره به چالش کشیدن شیوه فکر کردن ما و تشویق ما به تصور آن چیزی است که آرزویش را داریم.

ما حیواناتی اجتماعی هستیم و از نظر زیستی برای تعامل با جهان طراحی شده‌ایم. هر اندام حسی دریچه‌ای برای مواجهه است و از خلال این مواجهه است که تعریف روشن‌تری از خود به دست می‌آوریم. از طریق روایت، زیبایی‌شناسی، زبان، حرکت، صحنه‌پردازی, تئاتر به‌عنوان یک هنر کامل می‌تواند به ما نشان دهد چه بوده‌ایم، چه هستیم و جهان‌مان چه می‌تواند باشد.»

به گزارش ایکنا؛ «ویلیام دفو»؛ بازیگر صاحب نام آمریکایی است که با بیش از چهار دهه حضور در سینما، تئاتر و هنرهای اجرایی، به یکی از چهره‌های ماندگار هنر معاصر تبدیل شده است. او متولد ۱۹۵۵ در ویسکانسین است و کار حرفه‌ای‌اش را نه در هالیوود، بلکه در صحنه‌های هنر تجربی نیویورک آغاز کرد؛ جایی که از سال ۱۹۷۷ تا ۲۰۰۳ عضو ثابت گروه پیشرو و تأثیرگذار «گروه ووستر» (Wooster Group) بود و در خلق و اجرای آثار نوآورانه نقش محوری داشت. دفو علاوه بر همکاری با کارگردانان بزرگ سینما، در فیلم‌های مطرحی چون «جوخه»، «سایه خون‌آشام»، «مرد عنکبوتی»، «هوانورد»، «هتل بزرگ بوداپست»، «بر دروازه ابدیت»، «بیچارگان» و... به ایفای نقش پرداخته است.

او امروز مدیر هنری بینال تئاتر ونیز است و همچنان یکی از مدافعان جدی تئاتر به‌عنوان هنری زنده، جمعی و ضروری برای فهم انسان از خود و جهان به شمار می‌رود.

تئاتر حتی در دشوارترین روزها پلی برای همدلی و گفت‌وگو است

معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به مناسبت روز ملی هنرهای نمایشی در پیامی اعلام کرد: باور داریم که تئاتر، حتی در دشوارترین روزها، پلی برای همدلی و زنده‌ نگه‌داشتن گفت‌وگو در جامعه است.

معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در پیامی که به مناسبت روز ملی هنرهای نمایشی، چنین آورده است:

«هفتم فروردین، روز ملی هنرهای نمایشی، فرا رسید؛ روزی در ستایش هنری که سال‌ها آینه‌دار احساسات ناب، اندیشه‌های ژرف و رویاهای بی‌کران مردمان این سرزمین بوده است؛ هنری که بر صحنه‌ای به ظاهر کوچک، بزرگ‌ترین امیدها و ژرف‌ترین رنج‌های انسان را روایت می‌کند.

اینک در هنگامه‌ای که وطن عزیزمان روزهایی دشوار و سرنوشت‌ساز را زیر سایه‌ جنگی تحمیلی سپری می‌کند -روزهایی آمیخته با همدلی، پایداری و امید به پیروزی- بیش از پیش به نیروی نجات‌بخش فرهنگ و هنر نیازمندیم؛ با همراهی هنرمندان صادق و مسئول که همچون همیشه، دوشادوش مردم ایستاده‌اند و نمی‌گذارند شعله‌ امید در دل جامعه خاموش شود.

جامعه‌ فرهیخته و سختکوش تئاتر ایران بارها ثابت کرده است که تنها آفریننده آثار نمایشی نیست، که همنشین و همدرد مردمِ خویش است. هنرمندان شریف این عرصه علیرغم دشواری‌های زیستی و نگرانی‌های حرفه‌ای خود، امیدوارانه از تئاتر کوتاه نیامده‌اند. با ستایش این روحیه و تحسین مشارکت آگاهانه‌ هنرمندان، معاونت امور هنری خود را در روشن نگاه‌داشتن هنگامه‌ همت و عرصه‌ی عزت هنرمندان شریف و مخاطبان نجیب تئاتر موظف می‌داند.

باور داریم که تئاتر، حتی در دشوارترین روزها، پلی است برای همدلی و زنده‌ نگه‌داشتن گفت‌وگو در جامعه. از همین رو، حمایت از هنرمندان و ‌استوار کردن زیرساخت‌های هنرهای نمایشی را نه یک برنامه، که رسالتی فرهنگی می‌دانیم؛ رسالتی که ان‌شاءالله با بازگشت روزهای آرامش، صحنه‌های نمایش را بار دیگر سرشار از زندگی، خلاقیت و شکوفایی خواهد کرد.

هنرمندان تئاتر در این روزهای سخت با اجرای داوطلبانه‌ نمایش‌های خیابانی، حضور در پایگاه‌های مردمی هلال احمر، اهدای خون، ارسال پیام‌ و مصاحبه‌های وطن‌دوستانه و انعکاس مظلومیت دانش‌آموزان مدرسه میناب مایه‌ مباهات و افتخار و غرور بوده‌اند.

امید آنکه آینده این سرزمین، با برآمدن خورشید آرامش، نویدبخش فصلی روشن برای فرهنگ و هنر ایران باشد؛ فصلی که تئاتر، باری دیگر به همراه شور هنرمندان و حضور مشتاقانه مردم، بازتاب امید، سرزندگی و افق‌های روشن خواهد بود. صمیمانه از مجاهدت هنرمندانه‌ عزیزان اداره‌کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز هنرهای نمایشی حوزه‌ی هنری، ادارات کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان‌ها،خانه‌ تئاتر، انجمن‌های هنرهای نمایشی سراسر کشور، تماشاخانه‌های غیردولتی، موسسه هنرمندان پیشکسوت،صندوق اعتباری هنر، موسسات آموزشی، گروهای نمایشی، کانون‌های تخصصی تئاتر و اصحاب شریف رسانه در روشن‌ نگاه‌داشتن چراغ تئاتر و همراهی با مردم قدردانی می‌کنیم.

در استقبال از این روز ارجمند آرزو می‌کنیم صدای مظلومیت، مقاومت و اقتدار ایران عزیز، از صحنه‌های تئاتر به سراسر جهان گزارش شود. هر ساله پیام روز ملی هنرهای نمایشی که همزمان با روز جهانی تئاتر است به قلم یکی از هنرمندان شاخص این عرصه منتشر می‌شود که‌ امسال به نمایندگی از همه‌ هنرمندان تئاتر، پیام این روز، به قلم استاد ارجمند جناب آقای«خسرو خورشیدی» منتشر خواهد شد.

به امید ایرانی پیروز و پاینده و با آرزوی اعتلای جایگاه ملی و بین‌المللی تئاتر ایران، به استقبال روز ملی هنرهای نمایشی خواهیم رفت. به یاری خداوند روز و روزگار خانواده‌ بزرگ تئاتر این سرزمین، سرشار از پایداری، خلاقیت و شکوفایی باد».