اقتصاد مقاومتی؛ الگویی در برابر وابستگی به استعمارگران جهانی
هیئت علمی گروه اقتصاد اسلامی دانشگاه قم گفت: اقتصاد مقاومتی الگویی در برابر وابستگی به استعمارگران جهانی است و ایران در شرایط جنگ اقتصادی بیسابقه، با فعالسازی ظرفیتهایی مانند تنگه هرمز، در حال تقویت و تبدیل تهدید به فرصت است.
علی سعیدی، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد اسلامی دانشگاه قم در گفتوگو با ایکنا از قم، ضمن بیان چگونگی تشکیل اقتصاد مقاومتی اظهار کرد: سال ۱۳۸۹، رهبر شهید بحث اقتصاد مقاومتی را مطرح کردند و سپس سال ۱۳۹۲ سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی از سوی ایشان مطرح شد.
وی گفت: مفهوم مخالف اقتصاد مقاومتی، الگوهای متعارفی هستند که به قدرتهای استعمارگر جهانی وابسته هستند. در دوران معاصر، طرحی که کشورهای استعمارگر برای کشورهای کمتر توسعهیافته از لحاظ اقتصادی پایهریزی کردهاند، این است که از طرفی مواد خام و اولیه و نیروی کار را برای اقتصادهای پیشرو از این کشورها تأمین کردند و از طرفی دیگر، بهطوری برنامهریزی کردهاند تا این کشورها مصرفکننده باشند تا نتوانند نیازهای خودشان را تأمین کنند.
سعیدی افزود: خامفروشی و مصرفکننده بودن بهصورت توامان باعث میشود که اقتصادشان پایدار نباشد و همواره به اقتصاد کشورهای استعمارگر وابسته باشند. از همین رو، به دلیل وابستگی اقتصادی کشورهای کمتر توسعهیافته، به لحاظ فرهنگی و سیاسی نیز قدرت زیادی ندارند زیرا به محض اینکه خلاف میل ابرقدرتها واکنشی داشته باشند، فشارهای اقتصادی، تحریم و تهدید را علیهشان راه میاندازند.
وی ادامه داد: اقتصاد مقاومتی در جایی نمود پیدا میکند که کشورهای مذکور، میخواهند علیه ابرقدرتهایی که انواع فشار و دسیسه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را تحمیل میکنند، بهعنوان کشورهای آزاد و مستقل، زیربار این کشورهای سلطهطلب نباشند.
این استاد دانشگاه بیان کرد: بنابراین برای اینکه در مقابل این جبهه با خواستههای نامعقول، ظالمانه و نامشروع مقاومت کنیم با وجود اینکه در عرصه اقتصاد بینالملل هیچ قدرت تصمیمگیری و اختیار عملی نداریم، نکاتی وجود دارد؛ یکی از دیدگاههای اصلی اقتصاد مقاومتی به ظرفیتهای درونی است. زمانی میتوانیم اقتصاد را مقاوم و پایدار کنیم که اولاً ظرفیتها، موقعیت و جایگاه خودمان را خوب بشناسیم و سپس بتوانیم مبتنی بر داشتههای خود، وارد تعاملات بینالمللی بشویم و بهصورت فعالانه عمل کنیم.
سعیدی اظهار کرد: در اینصورت، درونزایی و برونگرایی توامان مطرح میشود چراکه درونگرایی به تنهایی باعث میشود که اقتصاد، به یک اقتصاد خودبسندهای تبدیل میشود که فقط در حد تأمین نیازهای ضروری میتواند مستقل عمل کند ولی رشد مداوم آن نامعلوم است. از طرفی دیگر، اگر اقتصاد صرفاً برونگرا باشد، اقتصاد بسیار شکننده میشود. مثل نمونههایی که در جنوب شرق آسیا شاهد بودیم که نرخهای رشد خیلی عظیمی را در دورههایی شاهد بودند و بعد سقوط عجیبی داشتند و یک شبه فقیر شدند.
وضعیت کشورهای حاشیه خلیج فارس با بسته ماندن تنگه هرمز
وی افزود: یا در کشورهای حاشیه خلیج فارس که به دلیل منابع غنی نفتی که در اختیارشان است و درآمدهای سرشاری که داشتند، سعی میکردند خودشان را در عرصه تجارت جهانی مطرح کنند اما از آنجاییکه از درون خود، ظرفیت و توانی نداشتند، امروزه با بحرانهای بسیار جدی مواجهند و حتی ممکن است دیگر این اقتصادها بعد از پایان جنگ رمضان، تهاجمی که آمریکای جنایتکار و رژیم صهیونیستی کودککش علیه جمهوری اسلامی ایران داشتند، با آسیبهای وارده به این کشورها و بسته شدن تنگه هرمز، دیگر هرگز قادر به ادامه دادن نباشند.
سعیدی گفت: بنابراین، الگوی درونزایی صرف یا برونگرایی صرف، الگوی مناسبی نیست و اقتصاد را مقاوم نخواهد کرد. کشور ما به دلیل ظرفیتهایی زیادی که به لحاظ منابع طبیعی، نیروی انسانی، جغرافیای اقتصادی و سیاسی دارد، از قدرت بسیار زیادی برای ایجاد یک اقتصاد مقاوم و همچنین برای نقش آفرینی در عرصه بینالمللی برخوردار است.
وی ادامه داد: بعد از جنگ رمضان، ایران در حال فعال یا آزاد کردن برخی ظرفیتهای بینالمللی میشود. تنگه هرمز و تعاملات بینالمللی با ارزهای دیگری غیر از دلار نمونهای از این ظرفیتها است. نمونه دیگر، تعامل فعال با اقتصادهای بزرگ دنیا است که ایران را به سمت ائتلافهای راهبردی، رهنمون میکند.
این استاد هیئت علمی گروه اقتصاد اسلامی دانشگاه قم بیان کرد: امروزه شاهد این هستیم که صنایع نظامی، پهپادها و موشکهای ایران در دنیا مشتری پیدا کرده و ما میتوانیم، این صنایع را در بازارهای جهانی به فروش برسانیم. همین اتفاق میتواند در مورد سایر کالاهای تولید داخلی هم رقم بخورد. لازمه تحقق این امر، این است که ما در وهله اول اعتماد به نفس پیدا کنیم و ثانیاً برخی استانداردهای بینالمللی یا کشورهای هدف را لحاظ کنیم.
چرخههای تجارت جهانی مبتنی بر ظرفیتهای تولید داخلی را فعال کنیم
سعیدی اظهار کرد: البته کشور ما ایران، در بسیاری از بازارهای جهانی بهویژه در مواد غذایی و کشاورزی در همسایگی شمالی که به شدت نیاز به این نوع محصولات وجود دارد، فعال هستیم. اگر ما چرخههای تجارت جهانی مبتنی بر ظرفیتهای تولید داخلی را فعال کنیم و از طرف دیگر باید تا جایی که میتوانیم، خامفروشی نفت را به حداقل برسانیم و این منابع طبیعی را به فرآورده تبدیل کنیم تا بتوانیم از طرفی ارزش افزوده بیشتری برای کشور داشته باشیم و از طرف دیگر، قدرت چانهزنی بیشتری در فضای جهانی و بینالمللی داشته باشیم.
وی گفت: ایران در شرایطی که دشمنان، با تمام قدرت و تهدیدهایی که از بیرون و از درون به ما وارد کردهاند، توانسته است به مدد رهبری کلانی که در این سالها اعمال کرده است، اقتصاد خود را به یک اقتصاد بسیار مقاوم تبدیل کند.
سعیدی افزود: اکنون با جنگی مواجه هستیم که میتوان آن را با بزرگترین تهاجمهای تاریخی، از جمله حمله مغولان به ایران، مقایسه کرد. ارتشهای بزرگ جهان، از جمله آمریکا و رژیم صهیونیستی که خود را بزرگترین و مجهزترین نیروی نظامی منطقه میدانند، به ما حمله کردهاند. از طریق مرزهای زمینی، دریایی و حتی فضایی، تهدیدات متعددی علیه کشور ما به عمل آمده است. اما در این میان، اقتصاد ایران با وجود تمام فشارهای بیپایان هیچ گونه کمبودی در تأمین کالاهای اساسی، بنزین، مواد غذایی یا انرژی نشان نداده است.
وی ادامه داد: این پدیده، در دنیای امروز، بیسابقه است. هیچ کشوری در تاریخ جهان نتوانسته است در معرض یک تجاوز چنین گسترده که بهدنبال یک جنگ اقتصادی طولانی که از سال ۱۳۸۶ آغاز شده و تا امروز ادامه داشته همچنان در حال ثبات و پیشرفت باشد. تحریمهای فلجکننده، کاهش شدید درآمدهای ارزی، محدودیتهای گسترده در تجارت خارجی، فشارحداکثری برای توقف فروش نفت و فشارهای بیپایان در مسیر توسعه؛ همه اینها در کنار یک جنگ نظامی تمام عیار، به یک چالش تاریخی تبدیل شده بود اما ایران، با وجود همه اینها، هماکنون در میان این بحران، نه تنها دچار تزلزل نشده بلکه در حال تقویت است.
تقویت اقتصاد ایران با وجود جنگ موقت و تصادفی نیست
سعیدی بیان کرد: این تقویت، نه تنها یک پدیده موقت یا تصادفی است، بلکه نتیجه یک مسیر هوشمندانه، پایدار و مبتنی بر اصول اقتصاد مقاومتی است. رهبری که در سالهای گذشته با دیدی بلندمدت و جهاننگر، اقتصاد ملی را از بسترهای وابستگی و وابستگی به قدرتهای خارجی، به سمت خودکفایی، خودسازی و تولید داخلی سوق داده، اکنون در میدان عمل، ثمره این تفکر و برنامهریزی را به چشمهای جهان نشان میدهد.
وی اظهار کرد: در شرایطی که دنیای اقتصادی به سراغ نظریههای سنتی میرود و اقتصاد ما را همیشه «اقتصاد درمانده» یا «اقتصاد فلجشده» مینامید، این اتفاق عجیب و غریب تقویت ریال در برابر دلار، کاهش نرخ تورم، و افزایش قدرت خرید داخلی نه تنها نقضی بر نظریههای مرسوم اقتصادی است، بلکه نشانهای از یک تحول بنیادین در ساختار اقتصادی کشور است. این پدیده، دیگر نمیتواند با اصطلاحات قدیمی و سیاهنماییهای اقتصادی توصیف شود. این، شاخصی است از مقاومت، از تابآوری، و از این حقیقت که اقتصاد ایران دیگر فقط یک اقتصاد درونزایی نیست، بلکه یک اقتصاد برونگرا، مبتنی بر استقلال، و پر از ظرفیتهای پنهان است.
سعیدی گفت: این ظرفیت، در حال حاضر، در تنگه هرمز به چشمگیری نمایان شده است. این تنگه، که قبلاً بهعنوان یک مسیر گذار بود، اکنون به یک قطب استراتژیک اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است، بیش از 20 درصد نفت جهانی از این مسیر عبور میکند. و اینکه چه کشورهایی مجاز به عبور هستند، چه نرخی برای مبادله نفت تعیین میشود و چه ارزی برای پرداخت استفاده میشود، همه اینها اکنون در دست ایران است.
وی در پایان تصریح کرد: این کنترل، نه تنها یک قدرت استراتژیک، بلکه منبعی از درآمدهای چشمگیر و پایدار است. عوارضی که در چند روز گذشته از کشورهای عبوری دریافت شده، نشاندهنده یک جریان اقتصادی جدید است جریانی که از تهدید به قدرت تبدیل شده و از تحریم به سود تبدیل شده است. این نویدی است از یک اقتصاد معاصر، نو، و پر از امید. اقتصادی که دیگر نه تنها به خودش وابسته نیست بلکه به سمت جهانی شدن، به سمت ایجاد یک جبهه مقاومت اقتصادی در برابر استعمار و استثمار ابرقدرتها خواهد بود.
انتهای پیام
