زیست هوشمندانه در فضای آتشبس موقت
در فضای آتشبس، هر خبر یا شایعه میتواند موجی از استرس ایجاد کنند. قانون مشخصی برای خانواده وضع کنید: مثلاً روزی دو بازه ۱۰ دقیقهای فقط از دو منبع معتبر پیگیر اخبار شوید.
به قلم سیدمیلاد اوصیا، پژوهشگر حوزه روانشناسی
در روزهای اخیر، آتشبس موقتی (دو هفتهای) بین ایران از یک سو و آمریکا و رژیم صهیونیستی از سوی دیگر اعلام شده است. این نوع توافق نه صلح پایدار است و نه تداوم جنگ تمامعیار.
به عنوان یک روانشناس، نخستین توصیه این است که این بازه را نه پایان درگیری، نه صرفا «لحظهشماری تا جنگ مجدد» در نظر بگیرید. واقعیت روانی این فضا، «وضعیت حد فاصل» نام دارد که در آن نشانههای تهدید و آرامش همزمان حضور دارند.
ذهن انسان برای کاهش ابهام، تمایل دارد وضعیت را سیاه یا سفید ببیند. اما در آتشبس کنونی، باورهایی از جنس «جنگ تمام شد» یا «هر لحظه فاجعه میآید» هر دو کارکرد تطبیقی را مختل میکنند. گروه اول خود را برای تغییرات ناگهانی آماده نمیکنند و گروه دوم در استرس مزمن فرسوده میشوند. راهبرد بهینه، پذیرش این است که همزمان هر دو احتمال ممکن است.
در جمع خانواده، از دو اشتباه رایج باید پرهیز کرد: «سکوت مطلق» (که کودکان را به تخیلات فاجعهبار میکشاند) و «افشای جزئیات هراسآور». به جای این دو عملکرد میتوان از زبانی واقعبینانه اما غیرفاجعهساز استفاده کرد. مثلاً: «این دو هفته وضعیت نه آرامش کامل است نه خطری که نتوانیم مدیریت کنیم. ما برای هر احتمالی یک برنامه ساده داریم». این جمله استرس را میکاهد و توانایی و انعطاف خانواده را نشان میدهد.
در فضای آتشبس، هر خبر یا شایعه میتواند موجی از استرس ایجاد کنند. قانون مشخصی برای خانواده وضع کنید: مثلاً روزی دو بازه ۱۰ دقیقهای فقط از دو منبع معتبر پیگیر اخبار شوید. خارج از این بازه، تلویزیون و شبکههای خبری را خاموش کنید. این پیمانهبندی، از افتادن به چرخه «بهروزرسانی وسواسی» جلوگیری میکند.
یکی از خطاهای رایج، تعلیق زندگی تا «وضوح کامل اوضاع» است. حتی در آتشبسی شکننده، ضروری است که کارهای روزمره همچون خواب منظم، وعدههای غذایی با اعضای خانواده، انجام وظایف شغلی و تحصیلی و ... حفظ شود.
در رابطه با کودکان، قول ندهید که «هیچ اتفاق بدی نمیافتد»؛ چون نمیتوانید ضمانت کنید. اما میتوانید بگویید: «بزرگترها دارند کارها را درست میکنند». همچنین از آنها بخواهید نگرانیهای خود را نقاشی یا بیان کنند. کودکانی که در فضایی مناسب ابراز هیجان داشته باشند، تابآوری بالاتری نشان میدهند.
رفتار بهینه در آتشبس موقت، «آمادگی فعال» است یعنی هم از فرصت این دو هفته برای کاهش فشار روانی استفاده کنید و هم یک نقشه عملیاتی برای بدترین سناریو در ذهن داشته باشید. این وضعیت را شبیه رانندگی در جاده مهآلود در نظر بگیرید که نه ترمز دستی را بکشید و نه با سرعت غیرمجاز رانندگی کنید. با رعایت این تکنیکها است که خانوادهها در ابهام، عملکرد خود را حفظ میکنند.
انتهای پیام
