روحیه مقاومت ملت ایران ریشه در فرهنگ عاشورایی دارد

حمید بهمنی، کارگردان سینما و تلویزیون در گفت‌وگو با ایکنا با بیان اینکه توجه به فرهنگ ایثار و مقاومت در تولیدات رسانه‌ای می‌تواند نقش مهمی در تقویت روحیه ایستادگی در جامعه داشته باشد، اظهار کرد: برنامه‌های نمایشی و حتی آثار غیرنمایشی ظرفیت بسیار گسترده‌ای برای تبیین مفاهیم بلند انسانی دارند و یکی از مهم‌ترین این مفاهیم، روحیه ایثار و مقاومت است. وقتی یک جامعه در آثار هنری خود به این ارزش‌ها توجه می‌کند، در واقع به تقویت هویت فرهنگی و تاریخی خود کمک می‌کند. ملت ایران ملتی عاشورایی است و ریشه‌های فرهنگی این جامعه با فرهنگ ایثار، فداکاری و مقاومت گره خورده است. واقعه عاشورا برای ما صرفاً یک رویداد تاریخی نیست، بلکه یک الگوی ماندگار برای زندگی اجتماعی و فردی محسوب می‌شود. در طول تاریخ نیز مردم ایران نشان داده‌اند که هرگاه با تهدید و فشار دشمنان مواجه شده‌اند، با تکیه بر همین فرهنگ عاشورایی ایستادگی کرده‌اند و اجازه نداده‌اند هویت و استقلالشان خدشه‌دار شود.

 

بهمنی با اشاره به نقش هنر و رسانه در بازتاب این فرهنگ تصریح کرد: برنامه‌های نمایشی از جمله سریال‌ها، فیلم‌های سینمایی و تله‌فیلم‌ها به دلیل قدرت روایتگری و تأثیرگذاری عاطفی، می‌توانند مفاهیم ایثار و مقاومت را به شکل عمیق‌تری به مخاطب منتقل کنند. وقتی مخاطب با شخصیت‌هایی مواجه می‌شود که برای آرمان‌های خود از منافع شخصی عبور می‌کنند یا در برابر سختی‌ها و فشارها تسلیم نمی‌شوند، ناخودآگاه با آن‌ها همذات‌پنداری می‌کند و این مفاهیم در ذهن او ماندگار می‌شود. البته پرداختن به این موضوع نباید صرفاً در قالب شعار یا بیان مستقیم باشد. هنر زمانی اثرگذار است که بتواند مفاهیم را در دل داستان و شخصیت‌ها به شکل طبیعی و باورپذیر ارائه کند. اگر مخاطب احساس کند که پیام به صورت تحمیلی ارائه می‌شود، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. بنابراین هنرمندان باید با شناخت دقیق از زبان هنر و نیازهای مخاطب، این مفاهیم را در آثار خود بگنجانند.

 

این کارگردان سینما و تلویزیون با تأکید بر اینکه روحیه مقاومت تنها به حوزه آثار جنگی محدود نمی‌شود، گفت: گاهی تصور می‌شود که وقتی از مقاومت صحبت می‌کنیم، حتماً باید درباره جنگ یا میدان‌های نبرد حرف بزنیم، در حالی که مقاومت در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی معنا پیدا می‌کند. مقاومت می‌تواند در قالب ایستادگی یک خانواده در برابر مشکلات، تلاش یک جوان برای حفظ ارزش‌های اخلاقی یا حتی پایبندی یک جامعه به هویت فرهنگی خود در برابر تهاجم فرهنگی نیز مطرح شود. برنامه‌های غیرنمایشی مانند مستندها، گفت‌وگوها و برنامه‌های ترکیبی نیز می‌توانند نقش مهمی در تبیین این مفاهیم ایفا کنند. گاهی یک روایت واقعی از زندگی یک ایثارگر یا یک خانواده مقاوم می‌تواند تأثیری عمیق‌تر از بسیاری از آثار داستانی داشته باشد. مهم این است که رسانه‌ها به این موضوع با نگاه عمیق و مسئولانه بپردازند.

 

بهمنی با اشاره به تجربه‌های موفق در حوزه تولیدات مرتبط با فرهنگ ایثار و مقاومت اظهار کرد: در سال‌های گذشته آثار قابل توجهی در سینما و تلویزیون ایران تولید شده که توانسته‌اند این مفاهیم را به خوبی منتقل کنند. این آثار نشان دادند که مخاطب ایرانی به داستان‌هایی که از دل فرهنگ و هویت او برمی‌آیند، علاقه‌مند است. وقتی یک اثر هنری بتواند ارزش‌هایی مانند ایثار، شجاعت و همبستگی اجتماعی را به تصویر بکشد، در واقع بخشی از سرمایه فرهنگی جامعه را تقویت می‌کند.

 

برنامه‌های نمایشی از جمله سریال‌ها، فیلم‌های سینمایی و تله‌فیلم‌ها به دلیل قدرت روایتگری و تأثیرگذاری عاطفی، می‌توانند مفاهیم ایثار و مقاومت را به شکل عمیق‌تری به مخاطب منتقل کنند

وی همچنین بر اهمیت توجه به این موضوع در آثار کودک و نوجوان تأکید کرد و گفت: یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که باید در آن به فرهنگ ایثار و مقاومت توجه شود، تولیدات مرتبط با کودکان و نوجوانان است. نسل جدید باید از همان سال‌های نخست زندگی با مفاهیمی مانند فداکاری، مسئولیت‌پذیری و ایستادگی در برابر ظلم آشنا شود. البته این مفاهیم باید متناسب با زبان و دنیای ذهنی کودکان بیان شود. در آثار کودک نباید از شیوه‌های مستقیم و سنگین استفاده کرد، بلکه بهتر است این ارزش‌ها در قالب داستان‌های جذاب، شخصیت‌های دوست‌داشتنی و موقعیت‌های آموزنده ارائه شوند. کودکان از طریق داستان و تصویر بهتر می‌توانند مفاهیم را درک کنند و اگر این مفاهیم به شکل هنرمندانه منتقل شود، تأثیر آن تا سال‌ها در ذهن آن‌ها باقی خواهد ماند.

 

این فیلمساز ادامه داد: بسیاری از کشورهای دنیا برای تقویت هویت ملی خود از همین روش استفاده می‌کنند و در تولیدات کودک و نوجوان به ارزش‌های فرهنگی و تاریخی خود توجه ویژه دارند. ما نیز با توجه به پیشینه فرهنگی و دینی غنی که داریم، می‌توانیم آثار بسیار ارزشمندی در این حوزه تولید کنیم. فرهنگ عاشورا و مفاهیم مرتبط با آن، ظرفیت بسیار بالایی برای تبدیل شدن به داستان‌ها و روایت‌های جذاب برای نسل جدید دارد.

 

بهمنی در انتها با بیان اینکه هنر می‌تواند پلی میان گذشته و آینده باشد، گفت: وقتی ما درباره ایثار و مقاومت در آثار هنری صحبت می‌کنیم، در واقع در حال انتقال تجربه‌های تاریخی و فرهنگی به نسل‌های بعدی هستیم. جامعه‌ای که بتواند این تجربه‌ها را به درستی منتقل کند، در برابر چالش‌ها و تهدیدهای آینده نیز آمادگی بیشتری خواهد داشت. ملت ایران بارها نشان داده که ملتی مقاوم و استوار است و این روحیه، ریشه در فرهنگ عاشورایی دارد. هنر و رسانه می‌توانند این حقیقت را به شکلی ماندگار و تأثیرگذار بازتاب دهند. اگر برنامه‌ریزی دقیق و حمایت لازم از تولیدات فرهنگی صورت گیرد، می‌توان امیدوار بود که آثار نمایشی و غیرنمایشی نقش مؤثری در تقویت روحیه مقاومت و ترویج فرهنگ ایثار در جامعه ایفا کنند.