علیرضا محجوب:
سیاست «نرخ ارز ترجیحی» منشأ اصلی بحرانهای سالهای اخیر است
دبیرکل خانه کارگر در نشست «راهکارهای تابآورانه کار و تولید در شرایط جنگی» با انتقاد از سیاست «نرخ ارز ترجیحی» آن را منشأ اصلی بحرانهای سالهای اخیر دانست و گفت: درست است که جنگ نظامی به ما تحمیل شده و ما آن را محکوم میکنیم و برای رزمندگان طلب پیروزی داریم، اما میدان اصلی، اقتصاد است. در میدان اقتصادی، اشتباهات کوچک هم قابل تحمل نیست و آثار بزرگی دارد. جنگ نظامی نعمتی بود که برخی اشتباهات اقتصادی را پوشش داد، وگرنه آن اشتباهات قابل پوشش نبود.
به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست تخصصی «راهکارها و فرصتهای تابآورانه کار و تولید در شرایط جنگی» ظهر امروز، شنبه پنجم اردیبهشت به همت معاونت توسعه اشتغال و کارآفرینی ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی (ستفا) با حضور علیرضا محجوب دبیرکل خانه کارگر، اصغر آهنیها فعال جامعه کارفرمایی ایران و سمیه گلپور رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران در سازمان تجاری سازی فناوری و اشتغال جهاد دانشگاهی برگزار شد.
علیرضا محجوب در سخنان خود با اشاره به بحرانهای اقتصادی ایران در ادوار مختلف، اظهار کرد: سوابق اقتصادی ایران نشان میدهد که بحرانها بدون دخالت در بازار پول نیز رخ دادهاند. حتی در دوره شاه از سال ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ کشور دچار بحران بود، در حالی که درآمد نفتی از کمتر از دو میلیارد دلار به بیش از هشت میلیارد دلار رسید و تورم نیز وجود داشت.
وی افزود: نوسانات نرخ ارز در آن دوره تکانههایی ایجاد کرد، اما من لزوماً نمیگویم همه مسائل ناشی از بازار پول است. پول یک واسطه است و در نقش خودش مؤثر است، اما نباید به آن نقش اضافی داد. به عنوان مثال، وقتی نرخ مرغ یا تخممرغ گران میشود، نمیتوان همه چیز را به کمبود پول خارجی و افزایش نقدینگی نسبت داد.
محجوب با انتقاد از سیاست «نرخ ارز ترجیحی» آن را منشأ اصلی بحرانهای سالهای اخیر دانست و گفت: دست زدن به نرخ ارز ترجیحی در این اقتصاد مرسوم نبوده است. از دوره قاجار تا کنون، ارز در ایران تعریف شده؛ گاهی برای حمایت از صادرات جایزه صادراتی میدادند، اما به این شکل که ارز را با نرخی پایینتر از بازار بفروشند، سابقه نداشته است. در دوره جنگ جهانی دوم هم اوضاع اقتصادی خیلی بدتر از امروز بود، اما بازار پول به این شکل دستکاری نمیشد.
دبیرکل خانه کارگر تأکید کرد: متأسفانه در سالهای اخیر، سیاستمداران و اقتصاددانان مسائل اقتصادی را با رویکردهای سیاسی حل میکنند. از نظر من اساساً هیچ موضوعی غیرسیاسی نیست، اما نباید موضوعات اقتصادی را صرفاً با منافع سیاسی یا شبهسیاسی حل کرد. برداشت من این است که بازیگریها در بازار پول، شرایط امروز را آشفته کرده است.
وی افزود: امروز واحدهای تولیدی ما نمیتوانند نیازهای خود را تأمین کنند، ریال و ارز مورد نیازشان را فراهم کنند و اقساط وامهای خود را بپردازند. از طرفی در بازار سرمایه، همه از دارندگان پسانداز کوچک تا بزرگ به سمت طلا هجوم آوردهاند، زیرا سادهترین و مردهترین بخش اقتصادی؛ بازار پول را رها کردهاند. اگر دولتی تصمیم بگیرد مقطعی پول را ساکن کند، طلا یک سیاست مقطعی مناسب برای دولت و بانک مرکزی است؛ اما وقتی طلا وارد واحدهای تولیدی و خدمات ما میشود، روی قیمت شیر هم تأثیر میگذارد و تورمی بینهایت ایجاد میکند.
محجوب با اشاره به نامههای خود به شهید رئیسی گفت: من در دوره شهید رئیسی و همچنین در دوره جدید، نامههایی مفصل نوشتم و توضیح دادم که این سیاستها زندگی مردم خصوصاً کارگران را تحت تأثیر قرار داده است. پول وسیله مبادله و پسانداز است اما متأسفانه با این ترتیبات، پول ملی ما وسیله پسانداز تلقی نمیشود، چون سرعت سقوط قیمت آن به قدری زیاد است که هیچ کس جرئت پسانداز با ریال را ندارد. این یعنی نقش پول ملی را خارج کردهایم.
دبیرکل خانه کارگر با بیان اینکه «دنیای امروز، جنگ اقتصاد است» اظهار کرد: درست است که جنگ نظامی به ما تحمیل شده و ما آن را محکوم میکنیم و برای رزمندگان طلب پیروزی داریم، اما میدان اصلی، اقتصاد است. در میدان اقتصادی، اشتباهات کوچک هم قابل تحمل نیست و آثار بزرگی دارد. جنگ نظامی نعمتی بود که برخی اشتباهات اقتصادی را پوشش داد، وگرنه آن اشتباهات قابل پوشش نبود.
وی در خصوص آمار اشتغال گفت: ما در سال گذشته متوجه شدیم که تا شهریور ماه حدود ۹۰۰ هزار شغل از دست رفته است. بر اساس روایت اخیر سازمان تأمین اجتماعی، از این تعداد حدود ۶۰۰ هزار شغل برگشته، اما بیش از ۵۰۰ هزار شغل برنگشته است. یعنی مجموع مشاغلی که از دست دادیم از یک میلیون متجاوز شد و بیش از پانصد هزار نفر به بیمه تأمین اجتماعی برنگشتهاند. این افراد یا وارد مشاغل واسطهگری (دلالی) شدهاند یا در کوچه و خیابان به کارهای روزمزد مشغولند.
محجوب در پایان با یک مثال ساده خواستار عدم دخالت در بازار پول شد: یک بار در رادیو شرکت کرده بودم، کسی مثالی زد که پدری بچهاش را با بداخلاقی بزرگ میکرد و بچه همیشه گریه میکرد. آخر سر به او گفتند «بچه را بگذار به حال خود، گریه نمیکند». ما هم تقاضا میکنیم دخالتها در بازار پول برداشته شود. این به معنای رها کردن بازار نیست بلکه میگوییم حتی آمریکا هم سیاست «شناور مدیریت شده» را در دستور کار دارد و فدرال رزرو کاملاً حاکمیتی و سیاسی عمل میکند. ما هم میتوانیم مشابه آن را پیاده کنیم. مطالبه ما این است که هیچ تکانهای بدون تأثیر در بازار نماند، چرا که ما درباره زندگی خودمان حرف میزنیم.
انتهای پیام آهنیها: از بیمه بیکاری تا نبود سیاست متمرکز
اصغر آهنیها، فعال جامعه کارفرمایی، پس از محجوب با تشکر از نیروهای نظامی و مردم، اظهار کرد: آقای محجوب بحث شکلی اقتصادی را بیان کردند، اما من به محتوای ریزتر و عملیاتیتر وارد میشوم. واقعیت این است که در این دوره، بسیاری از دستگاهها پیش از بحران برنامه عملیاتی نداشتند و در حین عملیات نیز برخی از آنها فاقد برنامه بودند.
وی افزود: وقتی جنگ شروع میشود، بخشهای خدماتی به دلیل توقف فعالیتها و بخشهای تولیدی نیز با آسیبپذیری مواجه میشوند. دشمن با یک برنامه منسجم، برخی زیرساختها را هدف قرار داد که منجر به کاهش یا توقف تولید میشود. واحدهای صنعتی تا حدی تابآوری دارند، اما فراتر از آن باید به سراغ بیمه بیکاری بروند.
آهنیها با اشاره به مشکلات سازمان تأمین اجتماعی گفت: به چند علت مشکل اساسی داریم. اولاً معافیتهایی که در دورههای مختلف مجلس به بخشهایی داده شده بدون این که بودجه آن تصویب و پرداخت شود. ثانیاً سهم سه درصدی دولت نیز به صورت مستمر پرداخت نشده است. در نتیجه تأمین اجتماعی هم طلبکار سنگین است و هم برای حرکت جاری خود بسیار ضعیف است. بیمه بیکاری نیازمند حساب و برنامه است تا نیروی انسانی آرامش داشته باشد، اما ما چنین شرایطی نداریم.
این فعال کارفرمایی با برشمردن چالشهای اقتصادی جنگ گفت: منابع مالی واحدهای تولیدی عملاً صفر میشود. تورم و افزایش هزینهها، فشار به اقشار ضعیف را افزایش میدهد. همچنین کاهش صادرات و درآمد ارزی رخ میدهد، چون مجبور میشویم تمام انرژی را روی صنایع داخلی متمرکز کنیم. اختلال در زنجیره تأمین نیز از دیگر پیامدهاست.
وی افزود: در برخی استانها، وقتی اختیارات به استانها داده شد، تیمهای خوبی از بخش خصوصی و دولتی تشکیل شد و فشار اضافی به مردم وارد نشد، اما این کافی نیست.
آهنیها با اشاره به اینکه زنجیرههای تولید ما به نفت متصل است، تصریح کرد: باید یک حرکت جهادی انجام شود. متأسفانه در شرایط بحران، برخی دستگاهها میگویند «فلانی نیست» یا «امروز تعطیل است». این شیوه مبارزه با دشمن نیست. مردم انتظار دارند همه دستگاهها پای کار باشند و کاری که یک هفته طول میکشد، همان روز انجام شود.
وی ادامه داد: من واحدی را دیدم که مستقیم موشک خورده و از بین رفته بود، اما برای راهاندازی مجدد آن جلسه گذاشتیم اما هر دستگاهی یک مشکل ایجاد میکند. برخی میگویند خود واحدهای بزرگ مسئول تأمین نیازهای خود شوند. این تفکر که همه چیز دولتی شود، جواب نمیدهد. باید تفکر خصوصی حاکم شود تا کار با بالاترین راندمان، کمترین زمان و کمترین هزینه انجام گیرد.
این فعال کارفرمایی با بیان اینکه سرمایه زیادی به دلایل مختلف از کشور خارج شده، گفت: اگر عاقل و هوشمند باشیم، راه را برای ورود این سرمایهها هموار کنیم. بگذاریم هر کس در خارج ارز دارد، سریع به داخل بیاورد. مطمئن باشید بسیاری از اقلام مورد نیاز شرکتها به سرعت تأمین میشود اما در تصمیمگیری مشکل داریم و این باعث میشود برخی اقلام را نتوانیم وارد کنیم و کیفیت محصولات کاهش یابد.
آهنیها با انتقاد از نبود یک سیاست متمرکز در بحرانها گفت: متأسفانه در کشور ما، علیرغم دستورالعملها، هر دستگاهی ساز خود را میزند. بسیاری از فعالان اقتصادی از این وضعیت ناراحت هستند. راهکار این است که اختیارات استانها را به شدت افزایش دهیم و از مرکزیت تهران فاصله بگیریم. هر چه اختیارات به استانها برود، فعال اقتصادی میتواند کار خود را انجام دهد. اما در حال حاضر، حتی یک اصلاح ساده در وزارت صنعت ممکن است یک ماه طول بکشد.
وی هشدار داد: این رخوت و بروکراسی غلط اگر در بحران اصلاح نشود، باعث توقف کار اقتصادی، آسیبهای اجتماعی و مشکلات عدیده خواهد شد.
آهنیها در پایان با اشاره به چالشهای روانی و اجتماعی گفت: باید تابآوری مردم را بالا ببریم، به خصوص به کارگران روحیه بدهیم تا با امید کار را ادامه دهند. اگر این سیستمهای جدا از هم را به یک سیستم منسجم تبدیل نکنیم و هر دستگاهی ساز خود را بزند، چالشها بسیار سختتر خواهد شد.
گلپور: واژه تابآوری را اول باید برازنده کارگران دانست
در ادامه این نشست، معصومه گلپور، رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران، با تبریک هفته کارگر به همه کارگران اعم از رسمی، غیررسمی، پلتفرمی و حتی شاغل در فضاهای زیرزمینی، اظهار کرد: واژه تابآوری را اول باید برازنده کارگران دانست. در طول هشت سال دفاع مقدس، کارگران بدون افزایش مزد، ۱۴ هزار شهید تقدیم کردند. در اغتشاشات اخیر نیز هیچ حرکت براندازانهای از جامعه کارگری دیده نشد، اما این وضعیت نباید به انتظار همیشگی از کارگر برای «تابآوری مطلق» تبدیل شود.
وی با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب در روز کارگر سال ۱۴۰۴ گفت: به جرئت میگویم بالای ۹۰ درصد از این فرمایشات توسط مسئولان مغفول مانده است. سه روز پس از آن سخنرانی، کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران نامهای به دکتر پزشکیان برای اجرایی شدن فرامین رهبری نوشت اما وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پاسخ داد که نیازی به قرارگاه نیست و ما شوراهای مختلف داریم.
گلپور با تأکید بر اینکه «شورای عالی کار اسفند ماه به سختی برای موضوع مزد تشکیل میشود و عملاً طرح مغفول میماند»، سرفصلهای بیانات رهبری را چنین برشمرد:
۱. ارزشگذاری کارگر فراتر از سرمایه و علم: حضرت آقا فرمودند اگر کار نباشد زندگی بشر فلج میشود. سرمایه و علم بدون کارگر به کار نمیآید. مهمترین سرمایه، کارگر است.
۲. امنیت شغلی و معیشتی: کارگر نباید احساس کند ادامه شغلش وابسته به اراده دیگری است.
۳. مهارتافزایی: مسیر جوانان از دانشگاه نمیگذرد، از مهارت میگذرد. باید در حاشیه کارخانهها فضای مهارت ایجاد شود.
۴. ایمنی کار: حضرت آقا به حوادث اسفبار معادن اشاره کردند. آخرین حادثه معدن جویم طبس با تلفات سنگین، هیچ گزارش شفافی برای کارگران یا خانوادهها نداشت.
۵. حمایت از تولید داخلی: ایشان از برخی دستگاهها که منع ورود کالای خارجی را برداشتهاند، به شدت انتقاد کردند.
۶. مشارکت کارگر در سود تولید: این بند بسیار مهم است و حتی به اندازه یک قدم مورچه برداشته نشده. کدام رهبر دنیا میگوید کارگر باید در سود کارخانه، معدن و تولید شریک باشد؟ روایت میگوید اگر کار میخواهد ادغام داشته باشد و در سطح استانداردهای جهانی ارائه شود، باید کارگر در بهره آن شریک باشد.
۷. مسکن کارگری: حضرت آقا از کارگاههای بزرگ خواستند تعاونی مسکن کارگری ایجاد کنند. وزارت کار سال گذشته برای ۹۲ یا ۹۴ هزار واحد مسکن کلنگ زد که همان کلنگ باقی مانده و حتی تشکلهای کارگری را برای دیدن آن دعوت نکردند.
۸. نگاه اسلامی به روابط کار: نگاه اسلام دعوای کارگر و کارفرما نیست. کارگر ساختمانی، مزرعه، ترهبار و بانوی کارگر همه باید به بهرهمندی برسند.
گلپور با گلایه از عدم اجرای این فرمایشات افزود: مسئولیت اصلی مسکن کارگران با دولتها و سپس کارفرماها بوده، اما همه اینها روی زمین مانده است. در هفته اول پس از آسیب به زیرساختهای کشور (به ویژه حوزه فولاد که بالای ۵۰ درصد صنایع را پشتیبانی میکند)، تشکل کارگری نامه دیگری به دکتر پزشکیان با عنوان «پیشنهادات اقدام فوری، زمانبندی شده و عملیاتی برای مدیریت اشتغال و معیشت جامعه کارگری» ارسال کرد که تاکنون پاسخی دریافت نشده است.
رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران یکی از پیشنهادات را «تشکیل فوری ستاد ملی اضطراری اشتغال و معیشت با حضور نمایندگان دولت، وزارت کار و تأمین اجتماعی» و «اجرای سیاست ملی حفظ اشتغال به جای تهدید به تعدیل» عنوان کرد و گفت: پیشنهاد کردیم اگر کارفرما نقدینگی ندارد، ساعت کاری را به طور موقت کاهش دهد تا بین کارگر و کارفرما دلخوری ایجاد نشود، نه اینکه بلافاصله به سراغ تعدیل نیرو برود.
مطالب مرتبط
