خانه قرآن «مرصاد»؛ آغاز جهاد قرآنی در کوچههای ملاشیه اهواز
همه چیز از یک محفل قرآنی در یک منطقه محروم در اهواز به نام «ملاشیه» شروع شد؛ از یک حافظ قرآن که به جایگاه آمد و با تسلط خوبی آیاتی از قرآن تلاوت کرد. این شروع رؤیای یوسف، نوجوان اهوازی بود. این رؤیا، روزها و سالهای بعد یوسف و دوستانش را تحتتأثیر قرار داد و شکلگیری خانه قرآن «مرصاد» را در این منطقه رقم زد.
همه چیز از یک محفل قرآنی در یک منطقه محروم در اهواز شروع شد؛ از یک حافظ قرآن که به جایگاه آمد و با تسلط خوبی آیاتی از قرآن را تلاوت کرد. این شروع رؤیای یوسف، نوجوان اهوازی «ملاشیه» بود. روزهای بعد از آن محفل، برای یوسف متفاوت بود؛ او روزها قرآن را میگشود و با حفظ آیات و سورهها، راهی به سمت رؤیایش میجست؛ بیآنکه اصول حفظ قرآن را بشناسد و کسی باشد که در محضر او، این اصول را یاد بگیرد، در تنهایی و خلوت خود، پنج جزء قرآن کریم را حفظ کرد.
ادامه این مسیر و دل دادن به این آرزو او را با مدارس حفظ یک ساله قرآن آشنا کرد؛ او راهی استهبان فارس شد و در سال 93 موفق شد حافظ قرآن بشود؛ اما خیلی زود دید قله بالاتر از این است و حافظ قرآن شدن تازه آغاز راه است؛ حالا او به هم محلههایی خود فکر میکرد؛ به بچههایی که مانند او در روخوانی و حفظ قرآن کریم، مستعد و علاقهمند بودند.
یوسف حالا یک جوان حافظ قرآن در ملاشیه شده بود که پس از بازگشت از مرکز تخصصی حفظ به مساجد منطقه سر میزد و به دنبال تشنگان حفظ قرآن بود؛ او 12 نوجوان مستعد را در مساجد منطقه شناسایی کرد.
یک سال بعد، ملاشیه هشت حافظ کل قرآن داشت. در سال 95، یوسف بعاجی، با کمک دوستان حافظ خود جلسات حفظ تخصصی قرآن را در ملاشیه تشکیل داد؛ سیدهاشم موسوینسب از حافظان پیشکسوت استان هم بهعنوان استاد جلسه به این جمع قرآنی پیوست.
اما گام بعدی چه بود؟ زیرساختهای ملاشیه برای برگزاری جلسات تخصصی حفظ فراهم نبود. حفظ قرآن، یک فضای آرام و آموزش تخصصی نیاز داشت. ملاشیه یک محیط سنتی داشت و فضای مساجد منطقه پاسخگوی این نیازها نبود.
در آن سالها به کمک یکی از خیرین منطقه، مکانی برای ایجاد خانه قرآنی در اختیار یوسف قرار گرفت. این مکان با سادهترین امکانات مجهز شد و با مجوز اداره تبلیغات اسلامی، بهعنوان خانه قرآن و عترت «مرصاد» در ملاشیه فعالیت خود را شروع کرد.
وقتی میپرسیم چرا «مرصاد»؟ میخندد و میگوید کمی خشن است، اما عنوان مناسبی است. حالا «مرصاد» برای یوسف و دوستان حافظش، آغاز یک جهاد قرآنی است؛ متن زیر گفتوگوی خبرنگار ایکنا از خوزستان با این حافظ قرآن و مسئول خانه قرآن و عترت «مرصاد» ملاشیه است که از نظر میگذرد.
ایکنا _ شما حافظ قرآن هستید. چه شد که به سمت حفظ قرآن سوق پیدا کردید؟ و چه چیز باعث شد که فعالیت قرآنیتان را از سطح فردی فراتر ببرید و به سمت راه اندازی یک خانه قرآن بروید؟
سالها پیش وقتی نوجوان بودم، محفلی در منطقه ملاشیه برگزار شد، حافظی را دعوت کردند که بر محفوظات خود مسلط بود. این محفل، سبب شد که به حفظ قرآن تشویق بشوم. آن زمان، اول دبیرستان بودم. بعد از آن سعی کردم قرآن را حفظ کنم و بدون آشنایی با روشها و اصول، پنج جزء قرآن را حفظ کردم، اما چون اصول حفظ را نمیدانستم، هر بار حفظ میکردم، بعد از آن ضعیف میشدم. در سال 93، از طریق یکی از دوستان، با مؤسسه بیتالاحزان استان فارس آشنا شدم و شنیدم که در آنجا حفظ یک ساله قرآن را انجام میدهند.
در آن سال حفظ قرآن را در این مؤسسه شروع کردم و طی یک سال موفق به حفظ قرآن شدم. بعد از بازگشت خیلی دوست داشتم بچههای دیگر هم به حفظ قرآن روی بیاورند. تصمیم گرفتم روشهای حفظ را تبلیغ کنم و آن فضای قرآنی را به بچهها معرفی و آنها را ترغیب کنم که در دورههای مؤسسه بیتالاحزان در استهبان فارس شرکت کنند. این روش، موفق نبود تا اینکه در آن زمان در مسجد امام جعفر صادق(ع) ملاشیه که حلقات صالحین فعال بود، با بچهها صحبت کردم. به مساجد دیگر ملاشیه هم سر زدم و بچههایی که در روخوانی قرآن مستعد بودند، شناسایی کردم و با خانوادههای آنها هم درباره دورههای حفظ یک ساله و فرستادن بچهها به آن دورهها صحبت کردم. برخی از خانوادهها مخالفت میکردند چون این کار را مانع تحصیل فرزند خودشان میدانستند، اما برخی استقبال خوبی کردند.
فضای ملاشیه به لحاظ برنامههای فرهنگی مثل برگزاری مراسم اهل بیت(ع)، اعیاد و شهادتها و برپایی موکب بسیار خوب بود؛ اما در زمینه فعالیتهای قرآنی بهویژه آموزش حفظ قرآن، کسی را نداشتیم. با صحبتهایی که آن سال انجام شد، 12 نفر از بچههای ملاشیه به مؤسسه حفظ قرآن بیتالاحزان استهبان رفتند. تک تک با پدر و مادر این بچهها صحبت کردم و برای آنها ضرورت کار و مزایای حفظ قرآن را توضیح دادم. از بین این بچهها، هشت نفر حافظ کل شدند.
وقتی این حافظان قرآن از دوره یک ساله حفظ تخصصی قرآن برگشتند، با یک چالش مواجه شدیم و آن عدم ساماندهی و مدیریت این بچهها بود. در آن زمان به اقتضای کاری، به مدت یک سال و نیم از ملاشیه دور بودم. این عدم مدیریت باعث شد اکثر بچهها، ادامه مسیر حفظ را رها کنند، در حالیکه بچههای حافظ، بعد از دوره یک ساله، باید به مدت دو سال، حفظ خود را تثبیت کنند. بچهها در این مدت برنامهای برای مرور نداشتند و جلسه حفظی در کار نبود.
بعد از بازگشت، متوجه شدم محفوظات بچههایی که حافظ کل بودند، ضعیف شده است. برای ایجاد انگیزه در بچهها با پیگیریهایی که انجام دادیم، مراسم خوبی برای تقدیر از حافظان منطقه ملاشیه برگزار شد و خیرین کمک کردند و هدایایی هم به بچهها تقدیم شد .این آغاز دوبارهای برای فعالیت حفظ شد و جلسات تخصصی حفظ در منطقه از سر گرفته شد. این جلسات با کمک سیدهاشم موسوی نسب، حافظ کل قرآن شروع شد؛ ایشان بدون هیچ چشمداشت و انتظاری از آن سال (سال 95) به منطقه ملاشیه میآمدند و جلسات حفظ هفتگی را تشکیل میدادند. این جلسات ذیل عنوان دارالقرآن «صافات» که مجوز آن را از سازمان تبلیغات اسلامی گرفتیم، برگزار میشد، اما جای ثابتی نداشتیم و جلسات بهصورت گردشی در منزل حفاظ یا مساجد و حسینیههای منطقه تشکیل میشد.
برای دست و پا کردن یک جای ثابت پیگیریهای مکرری انجام دادیم، اما با کملطفی مکرر مسئولان نسبت به حافظان مواجه شدیم. بارها به مسئولان امر گفتم اگر هر کوچه ملاشیه، یک حافظ قرآن داشته باشد، ملاشیه، یک منطقه قرآنی میشود و فضای آن تغییر خواهد کرد؛ این یک کار فرهنگی مؤثر است، اما گفتند تأمین فضا دشوار است. وعدههای زیادی شنیدیم، اما عملاً، هیچ یک محقق نشد.
بعضی از بچههای حافظ ما از نظر معیشتی، با چالشها و مشکلاتی دست و پنچه نرم میکنند، برخی یتیم هستند، برخی تنها با مادر زندگی میکنند و مشکل اشتغال دارند. با وجود این مسائل، جلسات هفتگی برگزار شد. دو نفر از دوستان حافظ ما هم خود بانی جلسات حفظ جزء 30 برای کودکان شدند و تلاش شد همان روشهای حفظ را در جلسات منطقه پیادهسازی کنیم. تلاش ما این بود که طبق بیانات رهبر شهیدمان، حافظان بیشتری پرورش دهیم.
دو سال پیش، خدا توفیق داد، به کمک یکی از خیرین منطقه، فضایی در اختیار ما قرار گرفت و با تلاش و همراهی قرآندوستان، دو سالن و دو اتاق برای برگزاری کلاسهای قرآن در آن ساخته شد.
مجوز خانه قرآن و عترت «مرصاد» اهواز را سال 1404 از سازمان تبلیغات اسلامی دریافت کردیم. هشت نفر از حافظان قرآن در این خانه قرآن همکاری میکنند، اما بچهها همچنان نیازمند انگیزه هستند و چالشهایی دارند که با آن درگیر هستند. دغدغه اصلی حافظان قرآن ما در حال حاضر، اشتغال است.
استاد سیدهاشم موسوینسب مخلصانه در جلسات ما شرکت میکنند و 10 سال است که بدون چشمداشت مادی وقت میگذارند و با ما همکاری میکنند.
تلاش ما بر این است که همچنان که مردم ما در موکبداری، مشتاقانه و خودجوش پای کار میآیند، برای کار قرآن نیز با مشارکت هم، فعالیتها را پیش ببرند. اعتقاد ما این است که کار بهصورت تشکیلاتی اداره بشود، از همینرو در ماههای گذشته، تقسیم کار کردیم و کارگروههای آموزشی، مالی، تدارکات و... تشکیل دادیم.
بچهها برنامهها و ایدههای خوبی برای توسعه کار دارند. در حال حاضر، حفاظ ما در حال بازیابی و تثبیت محفوظات خود هستند.
ایکنا_ با توجه به تأکید رهبر شهیدمان بر بهرهگیری از فضای مساجد بهعنوان پایگاه قرآن، چقدر به استفاده از این ظرفیت در منطقه فکر کردید؟
ما فعالیت قرآنی خود را در مسجد شروع کردیم و این فضا را امتحان کردیم. از نوجوانی به مساجد مختلف شهر سر میزدم، الگوی کار آنها را مینوشتم و تلاش میکردم سبک کار آنها را در مساجد منطقه هم پیادهسازی کنم. دو، سه مسجد در منطقه ملاشیه اخیراً شروع به کار قرآنی کردهاند، اما چون حفظ قرآن یک کار تخصصی است و به فضایی آرام و منظم نیاز دارد، فعالیت در برخی از مساجد امکانپذیر نبود. الان الحمدلله فضای خوبی فراهم شده، فقط نیازمند تجهیزات آموزشی برای کلاسها هستیم. از طرفی در برگزاری محافل و برنامههایی که به فضای بیشتری نیاز دارند از مساجد استفاده میکنیم.
محل خانه قرآن در جوار دو مسجد است و هر زمان که نیاز به فضای بیشتری داریم برنامهها را به مسجد انتقال میدهیم. ما در این مدت همیشه ارتباط خود را با مساجد حفظ کردیم و بچهها را به حضور در مساجد تشویق کردیم.
ایکنا_ منطقه ملاشیه چه ویژگیها و ظرفیتهای برای کار قرآنی دارد؟ وضعیت آموزش قرآن در این منطقه چگونه است؟
ملاشیه یکی از نقاط مهم در حرکت مشایه اربعین حسینی است. این منطقه ظرفیت فرهنگی بسیار خوبی دارد. بچهها استعداد قرآنی بالایی دارند. این منطقه، مانند یک قطعه زمین حاصلخیز است که هر چه در آن بکارید، به سرعت رشد و نمو پیدا میکند ولی کسی در این منطقه کار قرآنی اثرگذار و مستمر انجام نداده است. البته کار قرآنی در منطقه انجام میشود، این کارها، کارهای مفیدی است، اما کار مفید با کار مؤثر فرق دارد. کارها چون تشکیلاتی نیست، مقطعی است و اثر طولانیمدت ندارد. ما نیازمند کارهایی هستیم که با نگاه به آینده، هدفمند، منظم و تشکیلاتی انجام شود تا انشاءالله در سالهای آینده، ثمرات آن را در منطقه شاهد باشیم.
در ماه مبارک رمضان، منطقه ملاشیه، محافل قرآنی پرشوری دارد؛ مردم بهصورت خودجوش در خانهها و مساجد، جلسات جزءخوانی برگزار میکنند، اما این برنامهها تشکیلاتی نیست و تنها محدود به همان مقطع زمانی میماند. منطقه ملاشیه نیازمند مکان قرآنی واحد و بدون وابستگی به مسجد یا گروه خاص است تا همه مردم بتوانند از آن استفاده کنند. نیازمند اتحاد بیشتری در این زمینه هستیم.
ایکنا _ در تلاش سالهای اخیر شما برای جذب افراد به حفظ قرآن و تشویق خانوادهها با چه چالشهایی مواجه بودید؟
یکی از چالشهای ما در ابتدا عدم ساماندهی حفاظ و نبود جلسه ثابت برای ادامه کار تخصصی بود. این مسئله باعث شد تعدادی از بچههای حافظ ما، مسیر حفظ قرآن را ادامه ندهند. در آن زمان که بچهها از دوره حفظ یک ساله برگشتند، هیچ حمایتی نبود؛ نه معنوی و نه مادی. خانوادهها هم با یک امیدی فرزندان خود را به مرکز حفظ تخصصی فرستاده بودند که وقتی برگردد، بهعنوان حافظ کل، تشویق شود. خانوادهها از مسئولان انتظاراتی در زمینه اشتغال فرزند حافظ خود داشتند؛ در حالیکه این نوجوان حافظ لازم بود اول مدرک دیپلم خود را بگیرد بعد به دانشگاه برود، اما برخی خانوادهها بهزودی بهدنبال اشتغال فرزند خود بودند.
این انتظارات باعث ریزش برخی از بچهها شد، اما در مقابل برخی دیگر، تلاش خوبی در مسیر حفظ قرآن کردند و چند نفر از آنها مدرک معادل کارشناسی دریافت کردند و الان میتوانند در مقطع ارشد هم تحصیلات خود را ادامه بدهند، اما دغدغه و چالش اشتغال برای بچههای حافظ ما خیلی جدی است.
یک مسئله و چالش دیگر، تکبعدی بودن حافظان قرآن است. نیاز داشتیم بچهها در ساحتهای مختلف رشد کنند. ما در جلسات خود، بهدنبال این هدف هستیم که حافظ قرآن ما، در ساحتها و ابعاد مختلف اجتماعی، مذهبی و انقلابی و اقتصادی هم رشد کند. بهدنبال تریبت حافظی هستیم که بتواند اثرگذار باشد. انشاءالله در برنامههای آینده بهدنبال این هستیم که غیر از استادان حفظ قرآن، از کارشناسان سبک زندگی نیز دعوت کنیم. بچههای ما در سنی قرار دارند که نیاز به مشاوره دارند و متأسفانه به مشاور آگاه و دلسوز در منطقه دسترسی ندارند. از اینرو، باید از استادان مختلف دعوت کنیم تا بچهها انشاءالله کم کم در مسیر موفقیت قرار بگیرند.
اگر خدا کمک کند و مسئولان حمایت کنند، منطقه ملاشیه، میتواند در سالهای آینده از نظر قرآنی رشد بسزایی داشته باشد. ما از سال 95 فعالیت خود را شروع کردیم، با گذشت 10 سال هنوز تفاوت چندانی ندیدیم؛ چون تاکنون تشکیلات منظمی وجود نداشت. در 10 سال گذشته زمان زیادی گذاشتیم، بچهها را تشویق کردیم، جلسات متعدد برگزار کردیم، اما حمایتی نبود و ما تشکیلاتی کار نمیکردیم. انشاءالله در تشکیلات جدید اگر مستمر کار کنیم به نتایج خوبی خواهیم رسید.
خیلی از مردم منطقه هنوز از چنین تشکیلاتی خبر ندارند. هنوز شناخته شده نیستیم و باید به تک تک مساجد برویم و خود را به آنها معرفی کنیم. چون در منطقه مدیریت فرهنگی و قرآنی واحدی نداریم. در کنار این مسائل، چالشهای دیگر منطقه مثل آسفالت و برق و آب و فاضلاب و... را هم درنظر داشته باشید. مکرر در رسانهها از معضلات در ملاشیه سخن گفته شده، اما در عمل بهبودی حاصل نشده است.
بنابراین، یکی از مسائل ما در ملاشیه عدم وجود اتحاد در برنامههای فرهنگی است. ما سعی کردیم فضایی را فراهم کنیم تا این اتحاد زیر سایه قرآن شکل بگیرد. هنوز کارهای زیادی داریم که باید انجام دهیم؛ بهطور نمونه در حوزه بانوان، خلأها و نیازهای بسیاری داریم. در زمینه کودک و خانواده هم کاری در منطقه انجام نشده است.
ایکنا _ در چنین فضایی شما از چه روشی برای جذب کودکان و نوجوانان استفاده میکنید؟
بچههای حافظ ما در دو سه مسجد، مربی حلقات صالحین هستند. مربی ما بچهها را در مسجد دور خود جمع میکند و از آنها میخواهد که از او سؤال بپرسند، بعضی از بچهها وقتی حفظ و تسلط مربی خود را بر آیات میبینند، علاقهمند به حفظ قرآن میشوند. اکثر این بچهها که جذب خانه قرآن و عترت «مرصاد» هم شدهاند، حافظ 30 جزء و برخی از آنها حافظ 10 جزء و کمتر هستند. نیاز است که جلسات حفظ مستمر باشد، چون حفظ، نیازمند استمرار و نظم و تلاش است و اگر در این مسیر وقفهای ایجاد شود، ریزش خواهیم داشت.
آموزش حفظ قرآن شامل چندین رشته است؛ کسی که میخواهد حافظ قرآن بشود، باید روخوانی، روانخوانی، تجوید و مفاهیم را هم آموزش ببیند. بنابراین، حفظ قرآن یک کار جامعی است. در حال حاضر ما حدود 40 نفر قرآنآموز داریم که حافظ اجزاء مختلف قرآن هستند. در برنامههای خود محدودیت زمانی برای حافظان قرآن درنظر نگرفتیم و به آنها گفتیم هر کس براساس زمانی که میتواند به حفظ قرآن اختصاص دهد، برنامهریزی کند، فقط بهطور مستمر در کنار ما و در این مجموعه قرآنی باشد تا کم کم به یک تشکیلات و جامعه قرآنی تبدیل بشویم که شاخص آنها قرآن است و در همه ابعاد در حال تلاش و رشد هستند. انشاءالله همین افراد حافظ، در سطح خانواده، فامیل و جمع دوستان میتوانند اطرافیان خود را دور سفره قرآن جمع کنند و منشأ اثر باشند.
ایکنا _ در حال حاضر انتظار شما از مسئولان مربوطه چیست؟
در دورههای مختلف انتخابات مجلس، مسئولان به سمت ما میآیند، وعدههایی میدهند، اما عملاً اتفاقی نمیافتد، اما ما حمایت معنوی را مهمتر از حمایت مادی میدانیم. دوست داریم مسئولان به اینجا بیایند، تلاوت بچهها را ببینند، آنها را تشویق کنند، بگویند همراه و همپای ما هستند. ما طرحهای قرآنی زیادی نوشتیم که جهشی در فعالیتهای قرآنی منطقه ایجاد کنیم اما فضایی نداریم. یکی از کارهای موردنظر ما طرح حفظ تابستانه است که یک سال آن را اجرا کردیم. یکی از مسئولان، فضای یک مدرسه را به مدت 40 روز در اختیار ما گذاشت و ما توانستیم دوره حفظ دو جزء را اجرا کنیم. سال بعد مجدداً قصد برگزاری آن را داشتیم، اما فضای مناسبی در اختیار ما نبود، بنابراین بهصورت محدود و با توجه به فضایی که در اختیار داشتیم آن را اجرا کردیم؛ بچهها صبح به مسجد میآمدند، ظهر کلاسها تمام میشد، به خانه میرفتند و بعد از ظهر مجدداً در کلاسها شرکت میکردند. با وجود این بچهها خوب رشد کردند.
نیاز داریم اساتید و مسئولان بیایند ظرفیت بچههای حافظ ما را ببینند. اگر نمیتوانند از نظر مادی حمایت کنند، از نظر معنوی و آموزشی پشتیبان ما و در کنار ما باشند.
حافظان ما مدرک تخصصی دارند و اگر مدرسه تخصصی حفظ در منطقه راهاندازی بشود، میشود از ظرفیت این حافظان استفاده کرد. این یکی از کارهایی است که میشود کرد.
جلسه کنونی ما حفظ و تفسیر قرآن کریم است. بهدنبال این هستیم که روخوانی، روانخوانی و تجوید را هم در دارالقرآن شروع کنیم. انشاءالله بهزودی اطلاعیه عمومی آن را منتشر میکنیم. شاید باورتان نشود که ما هنوز نتوانستهایم یک تخته وایتبرد برای کلاسها فراهم کنیم، اما مصمم هستیم و کار را پیگیری میکنیم. منطقه ملاشیه یک مرکزیت دارد و از همه مناطق بهراحتی میتوانند به آن رفتوآمد کنند. این مزیت خوبی است. انشاءالله بتوانیم این فضا را فراهم کنیم و توسعه دهیم.
در زمینه کودکان و دختران، هم استعدادهای بالایی داریم اما فضایی نداریم. کارهای بسیاری میشود در ملاشیه انجام داد. ظرفیت بالایی در این منطقه وجود دارد.
در پایان سخنم این است که جبهه باطل با وجود باطل بودنش، در فضای رسانه، بهصورت جدی کار میکند. وجود بچههای قرآنی از نعمتهایی است که در اختیار داریم و تلاش برای رسانهای کردن این فعالیتها مصداق آیه 11 سوره مبارکه ضحی «وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ» است.
گزارش تصویری جلسات تخصصی حفظ خانه قرآن و عترت «مرصاد» را اینجا ببینید.
انتهای پیام
