ریشههای نزاع و راهبردهای مقابله با جریان کفر
رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه به تبیین انگیزههای درونی جنگها پرداخت و گفت: پیدایش نزاعها معمولاً ناشی از هوسهای انسانی و مطامع مادی است. مخالفین حق همواره از شگردهایی همچون جنگ شناختی، محاصره اقتصادی و نظامی علیه جبهه ایمان استفاده میکنند که راهبرد اصلی مقابله با آن، آمادگی همهجانبه و صبر و تقواست.
به گزارش ایکنا از قم، حجتالاسلام و المسلمین محمدباقر سعیدیروشن، رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در نشست علمی «جنگ تحمیلی سوم دستاوردها و درسها؛ تحلیل قرآنی» که صبح امروز ۱۳ اردیبهشتماه به همت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و جهاددانشگاهی قم در سالن حکمت ساختمان این پژوهشگاه برگزار شد، با بیان انگیزه پیدایش نزاعها گفت: معمولاً پیدایش نزاعهای اجتماعی و جنگ ناشی از از هوسهای انسانی است و هیچ ستیزی از سر دلخواهی آغاز نمیشود. آغازگران و ستیزهجویان کسانی هستند که از طریق فزونخواهی و منیت برای توسعه قدرت و ثروت، جنگی را آغاز میکنند. عامل اصلی و انگیزه درونی آغازگر جنگ، مطامع مادی است.
وی افزود: رویای اصحاب باطل و زیادهخواهان در مواجهه با دین خدا و توحید، صورت دیگری پیدا میکند. وقتی خورشید اسلام در حجاز تابیدن گرفت و پیامبراکرم(ص) مردم را به توحید دعوت کرد، حاصل آن این بود که همه انسانها برده و بندهٔ دیگری نیستند؛ هیچکس حق ندارد فراتر از حقوق انسانی بر دیگری تحمیل کند. پس همگان در برابر قانون الهی برابر و یکسان هستند و همگان از بهرههای اجتماعی برخوردار میباشند.
این استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه بیان کرد: این حقیقت توحیدی برای کسانی مانند ابوجهلها و ابولهبها گران میآمد و لذا مقابل پیامبر ایستادند. قرآن کریم به این حقیقت در آیه ۳۶ سوره مبارکه نحل اشاره کرده و فرمود: «وَ لَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلَالَةُ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ؛ و همانا در هر امتى پيامبرى فرستاديم كه [اعلام كند كه] خدا را بپرستيد و از [پرستش] طاغوت بپرهيزيد پس خدا گروهى از آنان را [كه لياقت نشان دادند] هدايت كرد و گروهى [ديگر را به سبب تكبّر و عنادشان] گمراهى بر آنان مقرّر شد پس در زمين بگرديد و با تأمل بنگريد كه سرانجام تكذيب كنندگان چگونه بود.»
وی تصریح کرد: این آیه دارای دو رکن است؛ رکن ایجابی یعنی باور به یگانگی خدا و رکن سلبی یعنی اجتناب از طاغوت. این آیه میفرماید انسان دارای اختیار آزاد است، اما عدهای در مقابل به دعوت توحید ایستادگی و طغیانگری میکنند. در بیان دیگر، قرآن در آیه ۱۱۲ سوره مبارکه انعام میفرماید: «وَ كَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنسِ وَ الْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا وَ لَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ مَا يَفْتَرُونَ؛ و اين گونه براى هر پيامبرى دشمنانى از شياطين انس و جن قرار داديم، كه براى فريب مردم همواره گفتارى باطل ولى به ظاهر آراسته و دلپسند به يكديگر القاء مى كنند، و اگر پروردگارت مى خواست چنين نمى كردند، پس آنان و آنچه را به دروغ به هم مى بافند واگذار.» این طاغوتها شیاطین انس و جن هستند و همان موجودات فسادانگیز و شرزا هستند که قانون الهی را برنمیتابند.
سعیدیروشن مصادیق این موضوع را در قرآن کریم نام برد و گفت: فرعون یکی از مصادیق بارز است که در آیه ۴ سوره قصص بیان شده است: «إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَهَا شِيَعًا يَسْتَضْعِفُ طَائِفَةً مِنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْنَاءَهُمْ وَ يَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ إِنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ؛ همانا فرعون [در سرزمين مصر] برترى جويى و سركشى كرد و مردمش را گروه گروه ساخت، در حالى كه گروهى از آنان را ناتوان و زبون گرفت، پسرانشان را سر مى بريد، و زنانشان را [براى بيگارى گرفتن] زنده مى گذاشت؛ بى ترديد او از مفسدان بود.»
جریان پایدار کفر در برابر توحید
رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه اظهار کرد: جریان طاغوت در برابر توحید یک مشکل پایانناپذیر است. قرآن این نکته را که جریان کفر و طاغوت در مقابل جریان توحید و نظام قوانین توحیدی الهی، یک جریان پایانناپذیر است، اینگونه اشاره میکند: «یُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ؛ میخواهند نور خدا را با دهانشان خاموش کنند.»
وی ادامه داد: لذا برای مقابله با توحید، راههای گوناگونی را نظیر گفتوگو و مذاکره پیشنهاد میکنند: «وَدُّوا لَوْ تُدْهِنوا؛ آنها دوست دارند که تو نرمش کنی...» مشرکان از پیامبر میخواستند که کمی با آنها سازش کنند و در مقابل مخالفتهای آنان چشمپوشی کنند.
سعیدیروشن با اشاره به ویژگی این مشکران که خداوند در سوره قلم، آیات ۱۰ تا ۱۳، به آن اشاره کرده، گفت؛ مکذبان، پرسوگند، بسیار عیبجو، پست، سخنچین، متجاوز، گنهپیشه و بیاصل و ریشه از خصائص این گروه است که در این آیات بدان اشاره شده است.
شگردهای مخالفین با توحید
وی با اشاره به شگرهای مخالفین با توحید تصریح کرد: جنگ فطری و فرهنگی یکی دیگر از شگردهای مخالفین با توحید است. قرآن کریم در آیه ۱۰۹ سوره بقره میفرماید: «وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِندِ أَنفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّىٰ يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ بسيارى از اهل كتاب پس از آنكه حق براى آنان روشن شد به سبب حسدى كه از وجودشان شعله كشيده، دوست دارند كه شما را پس از ايمانتان به كفر بازگردانند هم اكنون [از ستيز و جدال با آنان] درگذريد، و [از آنان] روى بگردانيد، تا خدا فرمانش را [به جنگ يا جزيه] اعلام كند؛ يقيناً خدا بر هر كارى تواناست.»
رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه افزود: جنگ شناختی و محاصره اقتصادی شگرد دیگر اینهاست. از همان صدر اسلام نیز نمونه داشتیم؛ سختگیریهایی که به مسلمانان در صدر اسلام داشتند. جنگ نظامی روش دیگر است. در حقیقت، اگر سازش، سست کردن ایمانی، جنگ نرم به ثمر ننشیند، جنگ نظامی با تمام عده و عُده به میان میآیند که در آیه ۲۱۷ سوره مبارکه بقره اشاره شده است: «وَ لَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا؛ مشركان همواره با شما مى جنگند تا شما را اگر بتوانند از دينتان برگردانند.»
وی عنصر فکر و اندیشه استقلالجویان و سلطهناپذیر اسلامی را باعث مقابله با این جریان کفر خواند و گفت: خداوند برای آنها عذاب سختی آماده کرده است که در آیه ۱۵ سوره مجادله مصدق آن است: «أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ؛ خدا براى آنان عذاب سختى آماده كرده است؛ زيرا آنچه را كه همواره انجام مى دادند، بسيار بد است.» که بسیار گران برای کافران تمام میشود. همچنین فرمود: «وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ؛ و یهود و نصاری هرگز از تو خشنود نمیشوند مگر اینکه پیرو ملّت آنان شوی.»
راهبردهای مقابله با جریان کفر
این استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه بیان کرد: راهبردی که خدا برای مقابله با جریان کفر بیان میکند، آمادگی همهجانبه است: «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ؛ هر چه توان دارید از نیرو برای آنها آماده کنید.»
باور به اینکه عزت مطلق از آن خداوند متعال است و فرعونهای زمان هر قدر بزرگ باشند، در مقابل قدرت خدا ناچیز هستند. شرط پیروزی صبر و تقوا پیشه کردن است: «بَلَىٰ إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا...»
وی ادامه داد: غیر از آمادگیهای علمی، فنی و...، آمادگی ایمانی اساس و بنیان کار است. امروز نیز همچنان که در بستر بزرگ تاریخ جهان اسلام با دنیای کفر شاهد این نکته هستیم، جنگها طلبی و جنگ عقیدتی بود، زیرا جریان فکری اسلامی مانعِ زراندوزی، سودجویی و منفعتطلبی قدرتطلبان بود.
ویژگیهای طرفین جنگ آیینی
سعیدیروشن اظهار کرد: جنگ عقیدتی در دو سویه تمایزهای دارند؛ هدف غایی جبهه حق و ایمان، «الله» است و جهاد فی سبیل الله است. در حالی که هدف غایی جبهه مقابل، «یُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوت» یعنی جنگیدن در راه طاغوت است. این در حالی است که در جنگهای طبیعی، دو طرف میتوانند ناحق باشند.
وی دفع فساد را یکی دیگر از اهداف جبهه حق دانست و گفت: خداوند در آیه ۲۵۱ سوره بقره میفرماید: «فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ قَتَلَ دَاوُودُ جَالُوتَ وَ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَهُ مِمَّا يَشَاءُ وَ لَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَ لٰكِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِينَ؛ پس آنان را به توفيق خدا شكست دادند و داود [جوان مؤمن نيرومندى كه در سپاه طالوت بود] جالوت را كشت، و خدا او را فرمانروايى و حكمت داد، و از آنچه مى خواست به او آموخت و اگر خدا [تجاوز و ستم] برخى از مردم را به وسيلۀ برخى ديگر دفع نمى كرد، قطعاً زمين را فساد فرا مى گرفت؛ ولى خدا نسبت به جهانيان داراى فضل و احسان است.»
این استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه بیان کرد: سپاه کفر از لحاظ معنا و مفهوم، متکی به شیطان هستند. مؤمنان راستین در جنگ از ابزار و وسائل مادی بر اساس آموزه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ» استفاده میکنند و همچنین دیگر ابزار آنها، ایمان قلبیشان به خداوند متعال است. خداوند نیز در قرآن کریم وعده میدهد: «إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ؛ اگر خوبی به شما برسد، آنها را ناراحت کند. و «وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا؛ و اگر صبر و تقوا داشته باشید، حیلهشان هیچ آسیبی به شما نمیرساند.» این همراهی و نصرت الهی است.
انتهای پیام
