هنرمندان پلی به هویت تاریخی و فرهنگی ایران باشند
تهیهکننده فیلم سینمایی «پیشمرگ» با بیان اینکه هنر میتواند ریشههای هویت فرهنگی و تاریخی ایران و حس تعلق خاطر مردم به کشور را به تصویر بکشد،گفت: وقتی درباره قهرمانیها و ایستادگیها فیلم ساخته میشود، در واقع بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی یک ملت بازتاب پیدا میکند. این مسئله برای نسلهای آینده هم اهمیت دارد، چون آنها از طریق همین آثار هنری با تاریخ و تجربههای گذشته آشنا میشوند.
آرش زینالخیری، تهیهکننده سینما و تلویزیون در گفتوگو با ایکنا با اشاره به اینکه در روزهای سخت و سرنوشتساز، همدلی میان مردم و هنرمندان میتواند به یکی از مهمترین سرمایههای اجتماعی تبدیل شود، اظهار کرد: وقتی جامعه درگیر یک بحران یا یک اتفاق مهم میشود، همه اقشار به نوعی درگیر آن میشوند؛ اما در میان این اقشار، نقش هنرمندان اهمیت ویژهای دارد. هنرمندان به دلیل ارتباطی که با مردم دارند و به واسطه آثاری که تولید میکنند، میتوانند احساسات و نگاه عمومی جامعه را بازتاب دهند و حتی آن را جهتدهی کنند. به همین دلیل حضور هنرمندان در کنار مردم در چنین مقاطعی، فقط یک همراهی ساده نیست، بلکه میتواند به شکلگیری یک روحیه جمعی و امید اجتماعی کمک کند.
وی ادامه داد: در جریان جنگ اخیر و اتفاقاتی که در این مدت رخ داد، شاهد بودیم که بسیاری از هنرمندان از رشتههای مختلف هنری پای کار آمدند. این حضور فقط در قالب یک اظهار نظر ساده نبود؛ برخی در میدان حضور داشتند، برخی از طریق رسانهها و برخی نیز از طریق فضای مجازی با مردم همراه شدند. همین مسئله باعث شد یک انرژی و انگیزه در میان مردم و علاقهمندان هنر ایجاد شود. وقتی مردم میبینند هنرمندی که سالها آثارش را دنبال کردهاند در کنار آنها ایستاده، طبیعی است که حس همدلی و همبستگی بیشتری شکل گیرد. البته در کنار این مسئله باید بپذیریم که برخی هنرمندان نیز ملاحظاتی داشتند و در ابتدا کمتر وارد این فضا شدند. هر کسی ممکن است به دلایل مختلفی در چنین موقعیتهایی محتاطانه عمل کند؛ اما در عین حال بخشی از جامعه انتظار داشت هنرمندانی که همیشه در فضای مجازی فعال هستند و برای بسیاری از اتفاقات اجتماعی موضعگیری میکنند، در این موضوع نیز سریعتر و شفافتر واکنش نشان دهند. به هر حال مردم وقتی میبینند هنرمندی برای هر مسئلهای واکنش نشان میدهد، طبیعی است که در موضوعی به این اهمیت هم انتظار همراهی داشته باشند.
تهیهکننده سریال «پیشمرگ» تصریح کرد: در این میان نباید فراموش کنیم که موضوع فقط یک مسئله نظامی نبود. بحث، بحث وطن بود؛ ایران بود؛ پرچم بود و مهمتر از همه مردم بودند. در کنار همه اینها، اتفاقات تلخی هم رخ داد که قلب جامعه را به درد آورد، از جمله ماجرای کودکان مدرسه شجره طیبه که همه را متأثر کرد. بنابراین طبیعی بود که مردم انتظار داشته باشند همه کسانی که تریبون و مخاطب دارند، در کنار مردم بایستند و نسبت به این مسائل واکنش نشان دهند. در این میان با گذشت زمان شاهد بودیم که بسیاری از هنرمندانی که در ابتدا سکوت کرده بودند، به مرور وارد میدان شدند و موضع خود را بیان کردند. شاید بتوان گفت برخی از آنها در ابتدا در حال بررسی شرایط بودند یا به اصطلاح در حال دو دوتا چهارتا کردن با خودشان بودند. در چنین شرایطی مهم است که هر فردی تکلیف خود را با خودش مشخص کند. در موقعیتهایی که پای سرنوشت یک کشور و یک ملت در میان است، به نظرم نمیشود در حالت بینابین باقی ماند. آدم باید بداند در کدام سمت ایستاده و نسبتش با مردم و کشورش چیست.
زینالخیری گفت: بعد از ایام نوروز و با گذشت زمان، فضای همدلی بیشتر شد و هنرمندان بیشتری وارد میدان شدند. البته در همان روزهای نخست هم بودند هنرمندانی که بدون هیچ تردیدی پای کار آمدند و موضع خود را اعلام کردند. این افراد از ابتدا تکلیفشان با خودشان روشن بود و شاید همین صراحت و شفافیت باعث شد مردم نیز ارتباط بیشتری با آنها برقرار کنند.
وقتی جامعه درگیر یک بحران یا یک اتفاق مهم میشود، همه اقشار به نوعی درگیر آن میشوند؛ اما در میان این اقشار، نقش هنرمندان اهمیت ویژهای دارد
این تهیهکننده سینما در ادامه با اشاره به ابعاد گسترده این جنگ اظهار کرد: در واقع با یکی از قدرتهای بزرگ دنیا درگیر شدیم و به نوعی با یک ابرقدرت مواجه بودیم. بسیاری از تحلیلگران معتقدند کمتر کشوری در جهان جرئت چنین مواجههای را دارد. اما اتفاقی که افتاد نشان داد ملت ایران همچنان روحیه مقاومت و ایستادگی دارد. همین مسئله میتواند در آینده به یک منبع الهام برای هنر و به ویژه سینما تبدیل شود. سینما همیشه از واقعیتهای جامعه الهام میگیرد و اتفاقاتی از این دست میتواند سوژههای فراوانی برای تولید آثار هنری فراهم کند. در حوزههایی مثل سینمای دفاع مقدس و مقاومت، هنوز هم با انبوهی از داستانهای ناگفته روبهرو هستیم. اگر بخواهیم دقیق نگاه کنیم، در همین جنگ کوتاه مدت هم صدها و شاید هزاران روایت وجود دارد؛ روایتهایی از فداکاریها، از خودگذشتگیها و از قهرمانان گمنامی که کمتر درباره آنها صحبت شده است.
زینالخیری تأکید کرد: وقتی از قهرمان صحبت میکنیم، منظور فقط نیروهای مسلح نیست. البته آنها در خط مقدم قرار دارند و نقش بسیار مهمی ایفا میکنند، اما در کنار آنها اقشار دیگری هم هستند که هر کدام به نوعی در این میدان نقش داشتند. از نیروهای هلال احمر گرفته تا آتشنشانان، کادر درمان، امدادگران و حتی مردم عادی که در لحظات بحرانی به کمک یکدیگر آمدند. همه اینها میتوانند سوژههای جذابی برای فیلم و سریال باشند. حتی گاهی یک اتفاق به ظاهر ساده هم میتواند روایت بزرگی در دل خود داشته باشد. فرض کنید یک فردی که شغل سادهای دارد، در شرایط بحران داوطلبانه وارد میدان میشود و به مردم کمک میکند. همین داستانها اگر درست روایت شوند، میتوانند بسیار تاثیرگذار باشند. سینما قدرت این را دارد که چنین لحظاتی را ثبت کند و به حافظه جمعی یک ملت تبدیل کند.
این تهیهکننده سینما در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جایگاه تاریخی ایران گفت: ایران کشوری است با ریشههای بسیار عمیق تاریخی. اگر تاریخ تمدن ایران را بررسی کنیم، میبینیم قدمت آن از بسیاری از کشورهایی که امروز در جهان وجود دارند بیشتر است. همین پیشینه فرهنگی و تاریخی باعث شده حس تعلق به سرزمین در میان مردم ایران بسیار قوی باشد. به همین دلیل در لحظات حساس، نوعی همبستگی میان مردم شکل میگیرد که شاید در کمتر جایی بتوان نمونه آن را دید. هنر میتواند این ریشهها و این حس تعلق را به تصویر بکشد. وقتی درباره قهرمانیها و ایستادگیها فیلم ساخته میشود، در واقع بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی یک ملت بازتاب پیدا میکند. این مسئله برای نسلهای آینده هم اهمیت دارد، چون آنها از طریق همین آثار هنری با تاریخ و تجربههای گذشته آشنا میشوند.
اینتهیهکننده با اشاره به اهمیت حمایت از تولیدات فرهنگی گفت: یکی از نگرانیهایی که همیشه وجود دارد این است که در شرایط اقتصادی دشوار، حوزه فرهنگ و هنر در اولویتهای پایینتر قرار گیرد. در حالی که واقعیت این است که فرهنگ، بخشی اساسی از امنیت و هویت یک کشور است. اگر نتوانیم روایت صحیح از اتفاقات مهم تاریخی خود ارائه دهیم، طبیعی است که دیگران روایت خودشان را مطرح خواهند کرد. به همین دلیل مدیران فرهنگی و حتی بخش خصوصی باید نگاه جدیتری به تولید فیلم و سریال داشته باشند. این آثار فقط سرگرمی نیستند؛ بلکه میتوانند نقش مهمی در آگاهیبخشی و شکلدهی به افکار عمومی داشته باشند. وقتی مردم با قهرمانان واقعی کشورشان آشنا شوند، حس غرور و اعتماد به نفس ملی نیز تقویت میشود.
زینالخیری همچنین به اهمیت اطلاعرسانی درست اشاره کرد و بیان کرد: گاهی اوقات ضعف در اطلاعرسانی باعث میشود مردم از برخی دستاوردهای مهم کشور آگاه نباشند. در حالی که اگر همین دستاوردها به شکل درست در قالب فیلم، مستند یا سریال روایت شوند، هم جذاب خواهند بود و هم به افزایش آگاهی عمومی کمک میکنند. در بسیاری از موارد، پروژهها و دستاوردهای بزرگی در کشور انجام میشود که شاید بخش زیادی از مردم از جزئیات آن اطلاع نداشته باشند. در حالی که اگر این مسائل از طریق رسانهها و آثار هنری روایت شود، نگاه جامعه نیز تغییر خواهد کرد. هنر میتواند پل ارتباطی میان واقعیتهای جامعه و افکار عمومی باشد. درضمن مهمترین پیامی که باید در آثار هنری این دوره مورد توجه قرار گیرد، مسئله وحدت و همبستگی است. شاید در جامعه اختلاف نظرهایی وجود داشته باشد و این امر طبیعی است، اما در مسائل کلان ملی باید یکپارچگی و همدلی حفظ شود. فیلمها و سریالها میتوانند این پیام را به شکل تاثیرگذاری منتقل کنند.
وی اظهار کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم که روایتهای امیدبخش و الهامبخش در هنر ما پررنگ شود. اگر هنرمندان بتوانند فداکاریها، همدلیها و ایستادگیهای مردم را به تصویر بکشند، نه تنها یک کار فرهنگی مهم انجام دادهاند، بلکه به تقویت سرمایه اجتماعی کشور نیز کمک کردهاند. خوشبختانه آنچه شنیده میشود این است که در بسیاری از نهادهای فرهنگی و هنری، تولید آثاری با موضوع این رویدادها در دستور کار قرار گرفته و امید میرود در آینده شاهد شکلگیری آثار ماندگاری در این زمینه باشیم.
یکی از نگرانیهایی که همیشه وجود دارد این است که در شرایط اقتصادی دشوار، حوزه فرهنگ و هنر در اولویتهای پایینتر قرار بگیر
اینسینماگر در ادامه با اشاره به تجربههای گذشته سینمای ایران در روایت رویدادهای ملی گفت: سینمای ما در مقاطع مختلف تاریخی نشان داده که ظرفیت پرداختن به موضوعات بزرگ را دارد. نمونه آن را در سالهای پس از دفاع مقدس دیدیم که آثار ماندگاری تولید شد و بسیاری از آنها هنوز هم در حافظه مخاطبان باقی ماندهاند. دلیل ماندگاری آن آثار این بود که روایتها صادقانه و مبتنی بر واقعیتهای میدان بودند. اگر امروز هم قرار است درباره اتفاقات اخیر فیلم و سریال ساخته شود، باید همین صداقت در روایت حفظ شود تا مخاطب بتواند با اثر ارتباط برقرار کند.
زینالخیری افزود: نکته مهم دیگر این است که در روایت این رویدادها باید به سراغ داستانهای انسانی رفت. مخاطب بیش از هر چیز با سرنوشت انسانها ارتباط برقرار میکند؛ با مادری که نگران فرزندش است، با امدادگری که برای نجات دیگران جان خود را به خطر میاندازد یا با جوانی که در شرایط سخت مسئولیت بزرگی را بر عهده میگیرد. این داستانهای انسانی هستند که به یک اثر هنری جان میدهند و باعث میشوند پیام آن اثر در ذهن مخاطب ماندگار شود.
وی همچنین با تأکید بر نقش نسل جوان هنرمندان گفت: امروز نسل تازهای از فیلمسازان، نویسندگان و هنرمندان وارد عرصه شدهاند که نگاه متفاوت و خلاقانهای دارند. اگر به این نسل میدان داده شود، میتوانند روایتهای تازه و جذابی از این اتفاقات ارائه دهند. استفاده از زبان و فرمهای جدید در روایت، میتواند باعث شود مخاطبان جوان نیز ارتباط بیشتری با این آثار برقرار کنند و احساس کنند این داستانها متعلق به زمانه خودشان است.
این تهیهکننده سینما در پایان اظهار کرد: اگر هنر بتواند روایت درست و صادقانهای از این روزها ارائه دهد، در سالهای آینده همین آثار به اسناد فرهنگی یک دوره تاریخی تبدیل خواهند شد. مردم از طریق فیلمها و سریالها میتوانند بفهمند در این مقطع چه گذشت، چه کسانی ایستادگی کردند و چگونه یک ملت توانست در کنار هم از کشور و هویت خود دفاع کند. این مسئولیت بزرگی است که بر دوش هنرمندان قرار دارد و امیدوارم با همت اهالی فرهنگ و هنر شاهد تولید آثار ارزشمندی در این زمینه باشیم.
انتهای پیام
