راه‌اندازی نخستین مرکز ملی آموزش‌های جهادی در کشور

همزمان با آغاز جنگ تحمیلی شوم در کشور، گروه‌های جهادی سراسر ایران اسلامی با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی و بر پایه روحیه ایثار، جهاد و خدمت‌رسانی بی‌چشمداشت، نقشی راهبردی و بی‌بدیل در مدیریت بحران، پشتیبانی از مناطق آسیب‌دیده و مواجهه با پیامدهای ناشی از جنگ ایفا کرده‌اند. این گروه‌ها که عمدتا زیر چتر سازمان بسیج سازندگی و با هماهنگی مراکزی نظیر مرکز ملی آموزش‌های جهادی فعالیت می‌کنند، در ایام رمضان ضمن تداوم مأموریت‌های تخصصی خود، بر ابعاد معنوی، فرهنگی و انساندوستانه اقدامات خود نیز افزوده‌اند.

از جمله محورهای اصلی فعالیت این گروه‌ها در روزهای جنگ و همزمان با ماه رمضان می‌توان به موارد متعددی اشاره کرد. گروه‌های جهادی با حضور در مناطق بمباران‌شده و حاشیه‌های درگیری تاکنون هزاران واحد مسکونی را بازسازی کرده‌اند تا خانواده‌های روزه‌دار بتوانند در آرامش نسبی به عبادت و زندگی بپردازند. همچنین، در ساعات اولیه هر حادثه جنگی گروه‌های جهادی با تجهیزات اولیه و آمبولانس‌های مردمی به آوارگان و مصدومان خدمات رسانی کرده و زمینه انتقال آنان به مراکز درمانی را فراهم می‌آورند.

همچنین، تاکنون بیش از هشت هزار موکب ازسوی گروه‌های جهادی در میادین و محل تجمعات مردمی در سراسر کشور مستقر شده است. این مواکب علاوه بر ارائه خدمات پشتیبانی به مردم، نسبت به ارائه خدمات فرهنگی و مذهبی همچون برپایی محافل قرآنی، روضه‌خوانی، اقامه نماز جماعت و سخنرانی‌های کوتاه بصیرتی نیز اقدام می‌کنند. 

محمد مدینه‌نگاه، مدیر حرکت‌های جهادی سازمان بسیج سازندگی در گفت‌و‌گو با ایکنا، از راه‌اندازی نخستین مرکز ملی آموزش‌های جهادی در کشور خبر داد و گفت: این مرکز ملی طی روزهای اخیر و با حضور سردار محمد زهرایی، رئیس سازمان بسیج سازندگی و جمعی از فعالان جهادی کشور در شبستان حضرت زهرا(س) حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) در قم راه‌اندازی شد.

وی افزود: هدف از تأسیس مرکز ملی آموزش‌های جهادی که به عنوان یکی از ارکان اصلی سازمان بسیج سازندگی محسوب می‌شود، تحقق بخشیدن به یکی از مأموریت‌های حیاتی این سازمان در قبال گروه‌های جهادی یعنی توانمندسازی گروه‌های جهادی است. به عبارت روشن‌تر، بسیج سازندگی موظف است با ارائه آموزش‌های هدفمند، ظرفیت‌های عملیاتی، مدیریتی و تخصصی گروه‌های جهادی را ارتقا دهد. بنابراین، بر اساس آن دسته از نظام‌نامه‌هایی که در این زمینه تدوین و تصویب شده است، یک برنامه جامع و منسجم برای توانمندسازی گروه‌های جهادی طراحی و ترسیم شد که پس از طی مراحل کارشناسی، به حضور مسئولان ذی‌ربط ارائه شده است.

مدینه‌نگاه ادامه داد: دلیل اصلی و انگیزه بنیادین برای ایجاد این مرکز، ضرورت ایجاد وحدت رویه در کل آموزش‌های جهادی در سراسر کشور بوده است؛ بدین معنا که پیش از تأسیس این مرکز، آموزش‌های جهادی ممکن بود از الگوها و استانداردهای متفاوتی پیروی کند، اما اکنون با راه‌اندازی این مرکز ملی، تمامی دوره‌های آموزشی تحت یک چارچوب واحد و هماهنگ اداره می‌شود. در درون این مرکز ملی هدف اصلی و راهبردی تحقق چند محور اساسی است. نخست، وحدت رویه در کلیه آموزش‌ها (اعم از آموزش‌های پایه، تخصصی و تکمیلی)؛ دوم، انجام پژوهش و تحقیق در رابطه با بحث اردوهای جهادی (شامل مطالعات میدانی، آسیب‌شناسی، مستندسازی و استخراج بهترین شیوه‌ها)؛ سوم، مدیریت حرکت‌های جهادی (به معنای هدایت، هماهنگی و نظارت بر فعالیت‌های میدانی گروه‌ها)؛ چهارم، آموزش چگونگی ارتباط، تعامل و هماهنگی با روستاها و مردم (شامل روش‌های صحیح نیازسنجی، جلب مشارکت مردمی، ایجاد اعتماد و حفظ کرامت مخاطبان) و پنجم، ارائه موارد تخصصی نظیر اقتصاد مقاومتی (توانمندسازی اقتصادی محلی، کاهش وابستگی)، اشتغال‌آفرینی (ایجاد شغل‌های پایدار و خرد در مناطق محروم) و همچنین بحث عمرانی (ساخت، مرمت و بازسازی واحدهای مسکونی، مدرسه، خانه بهداشت و...) و فعالیت‌های فرهنگی (برگزاری کانون‌های فرهنگی، آموزشی، مذهبی و...) در عرصه‌های مختلف. تمامی این مباحث، در قالب سرفصل‌های دقیق، عملیاتی و متناسب با نیاز هر گروه جهادی در آن مرکز ترسیم و تدوین شده است.

مدیر حرکت‌های جهادی سازمان بسیج سازندگی بیان کرد: در فرآیند اجرایی این آموزش‌ها، از اساتیدی استفاده می‌شود که به طور همزمان واجد سه شرط اصلی باشند. اول، دارا بودن مهارت کافی در این عرصه (یعنی تسلط عملی بر موضوعات جهادی)؛ دوم، برخورداری از تجربه کافی در زمینه حوزه‌های جهادی (سابقه حضور میدانی، مدیریت اردوها، مواجهه با بحران‌ها) و سوم، داشتن ارتباط خوب با دانشگاه و تدریس در دانشگاه به طوری که خود این اساتید، از اساتید رسمی و مجرب دانشگاه‌های کشور هستند. 

وی اظهار کرد: این اساتید به صورت ویژه در حوزه آموزش‌های جهادی به کار گرفته می‌شوند. شایان ذکر است که هر یک از حوزه‌های تخصصی به صورت گروهی اداره می‌شود. برای نمونه و به طور مشخص گروه‌های مختلفی همچون مدیریت فرهنگی، گروه رسانه، گروه محرومیت‌زدایی و گروه اقتصاد مقاومتی در این زمینه فعال هستند. برای این گروه‌ها سرفصل‌های آموزشی در آن مرکز تعریف شده است و متعاقبا نیز برای آن‌ها دوره‌های آموزشی برگزار می‌شود.

مدینه‌نگاه بیان کرد: دوره‌های یاد شده متناسب با نوع مخاطبان و میزان سابقه آن‌ها به شیوه‌های متفاوتی ارائه می‌شود. بعضی از این دوره‌ها برای مخاطبین با توجه به اینکه شبکه‌های مختلفی از گروه‌های جهادی وجود دارند، دسته‌بندی می‌شود. بعضی از گروه‌های جهادی گروه‌های جهادی تازه‌تأسیس هستند که تازه شکل گرفته‌اند و تجربه عملیاتی اندکی دارند. برای این گروه‌ها دوره‌های آموزشی به صورت منطقه‌ای در کشور برگزار می‌شود یعنی دوره‌های آن‌ها در استان‌های خود (همان استانی که گروه در آن مستقر است) تشکیل می‌شود. 

وی افزود: در مقابل برای بعضی از مخاطبین که گروه‌های جهادی با چندین سال سابقه بوده و تعداد آن‌ها کمتر است، دوره‌های ویژه به صورت متمرکز در شهرهای مشهد و قم برگزار می‌شود یعنی دوره‌های آن‌ها به صورت سراسری و تجمیع‌شده در این دو قطب آموزشی دایر می‌شود. افزون بر این دو دسته، قرارگاه‌های جهادی نیز وجود دارند. این قرارگاه‌ها وظیفه سازماندهی در موارد حوادث غیر مترقبه به ویژه در مواردی مانند جنگ، سیل و زلزله را بر عهده دارند. این قرارگاه‌ها باید در زمان بروز حادثه عملیات امدادی، نجات‌رسانی، اسکان اضطراری و بازسازی سریع را انجام دهند. لذا برای این قرارگاه‌های جهادی نیز به طور جداگانه و به صورت متمرکز دوره‌های آموزشی اختصاصی برگزار می‌شود. همچنین، سایر موارد از این قضیه یعنی دیگر موضوعات مرتبط با آموزش‌های جهادی نیز به همین ترتیب دنبال می‌شود و در چارچوب برنامه‌های این مرکز جای می‌گیرد.

وی با اشاره به فعالیت‌های ویژه گروه‌های جهادی که در ایام جنگ تحمیلی در سطح تهران انجام شد، افزود: از همان روزهای نخست آغاز جنگ تحمیلی آمریکای جنایتکار و رژیم منحوس صهیونیستی علیه خاک مقدس ایران اسلامی، گروه‌های جهادی بدون آنکه هیچ سازماندهی از پیش‌تعیین‌شده‌ای از سوی مراجع ذیربط صورت گرفته باشد به طور خودجوش در مناطق متأثر از جنگ حضور پیدا کرده و به کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان و مجروحان پرداختند. 

مدینه‌نگاه ادامه داد: پس از مشاهده این حضور به‌موقع و تأثیرگذار نیروهای جهادی، تصمیم به سازماندهی منسجم آن‌ها گرفته شد. در همین راستا، یک اتاق وضعیت مشترک میان مرکز ملی آموزش‌های جهادی و شهرداری تهران تشکیل شد. علت انتخاب شهرداری تهران به عنوان همکار اصلی در این زمینه این بود که شهرداری پایتخت در مقایسه با شهرداری‌های سایر شهرها حضور بسیار پررنگ‌تر و فعال‌تری در مباحث پشتیبانی و پشتیبان‌گیری از گروه‌های جهادی از خود نشان داد.

وی بیان کرد: در نهایت مسئولیت پشتیبانی لجستیکی و تأمین نیازمندی‌های گروه‌های جهادی به شهرداری تهران واگذار شد و مسئولیت سازماندهی و تأمین نیروی انسانی مورد نیاز نیز بر عهده سازمان بسیج سازندگی قرار گرفت. آمارهای دقیق از روند سازماندهی حکایت از آن دارد که در طول دو ماه گذشته حدود دویست گروه جهادی که همگی از خود شهر تهران بودند، در این فرآیند سازماندهی شده و حضور یافتند.

مدیر حرکت‌های جهادی سازمان بسیج سازندگی تصریح کرد: افزون بر این، نزدیک به دو هزار گروه جهادی نیز از استان‌های دیگر (واقع در اطراف تهران) به پایتخت اعزام شده و آن‌ها نیز سازماندهی شدند. بر اساس آماری که از سوی شهرداری تهران استخراج و ارائه شده است، تا هفته گذشته حدود 11 هزار واحد مسکونی که در اثر جنگ دچار آسیب شده بودند، بازسازی و مرمت شد. 

مدینه‌نگاه ادامه داد: به لطف پروردگار و با همکاری تنگاتنگ شهرداری تهران این روند خدمت‌رسانی حتی در زمان حاضر نیز کماکان ادامه پیدا می‌کند و تا زمانی که آخرین خانه آسیب‌دیده بازسازی نشود، نیروهای جهادی در کنار مردم عزیز حضور داشته و به انجام وظیفه خواهند پرداخت. 

وی افزود: یکی دیگر از مأموریت‌های اصلی گروه‌های جهادی در شرایط جنگ و بحران علاوه بر دو محور «امداد و نجات سریع و به‌موقع» و «مرمت و بازسازی واحدهای مسکونی آسیب‌دیده»، ساماندهی اجتماعات شهری و همچنین، برپایی و مدیریت مواکب متعدد به منظور خدمت‌رسانی به مردم بوده است. لازم به توضیح است که اجتماعات شهری شامل تجمعات گسترده مردمی در میادین و معابر اصلی شهرها می‌شود و مواکب نیز پایگاه‌های سیار و ثابتی هستند که به ارائه خدمات مختلف (نظیر تغذیه، اسکان، کمک‌های اولیه و...) می‌پردازند. 

مدیر حرکت‌های جهادی سازمان بسیج سازندگی گفت: بر اساس آمار ارائه‌شده در سراسر کشور تاکنون هشت هزار موکب ازسوی گروه‌های جهادی در میادین، خیابان‌ها و شهرهای مختلف مستقر شده و راه‌اندازی شده است. این مواکب در حال حاضر نیز مشغول خدمت‌رسانی به مردم عزیز ایران هستند. همچنین، تمامی هزینه‌های مربوط به این مواکب و به طور کلی تمام خدمات ارائه‌شد، از طریق کمک‌های کاملاً مردمی تأمین شده است؛ بدین صورت که خود گروه‌های جهادی، با هماهنگی مردم، اقدام به جمع‌آوری وجوه نقد و غیر نقد مردمی می‌کنند و سپس بدون هیچ گونه اتکا به منابع دولتی، عملیات خدمت‌رسانی را آغاز کرده و تا پایان ادامه می‌دهند.