کتاب «منهاج السلوک»؛ رویکردی تازه در گردآوری ادعیه و زیارات
در مراسم رونمایی کتاب «منهاج السلوک و مفتاح الرحمه» بر اهمیت توجه به نیازهای جامعه و بهروزرسانی شیوههای عرضه متون دعایی با توجه به سوالات و نیازمندیهای دینیِ خانوادهها و جوانان تأکید شد.
به گزارش ایکنا از خوزستان، همزمان با روز عرفه و نیایش، کتاب «منهاج السلوک و مفتاح الرحمه» تهیه و تنظیم مریم بلوبر، امروز، سهشنبه، پنجم خردادماه در دفتر ایکنای خوزستان رونمایی شد.
حجتالاسلام جعفر علویکیا، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان در آغاز این برنامه با اشاره به روز عرفه گفت: در این روز، قلوب تمامی شیعیان به سوی کربلا پر میکشد؛ حتی آنان که توفیق حضور در آن سرزمین مقدس را ندارند، از راه دور دل به زیارت امام حسین (علیهالسلام) میسپارند و با توجهی ویژه، دعای عرفه را زمزمه میکنند.
متن سخنان علویکیا در ادامه میآید؛
از آیات قرآن و فرمایشات ائمه اطهار (علیهمالسلام) درمییابیم، بهترین شکل عبادت خداوند، همین حالتِ راز و نیاز است. خداوند متعال در قرآن کریم به صراحت میفرماید: «وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ»؛ یعنی خداوند ما را به دعا کردن دعوت میکند و کسانی را که از این عبادت سر باز میزنند، مستکبر مینامد.
جالب است بدانید که ریشه لغوی واژه «صلاة» (نماز) نیز در اصل به معنای «دعا» است. دعا، آینهای است که انسان را با حقیقتِ وجودیاش آشنا میکند. وقتی انسان با تضرع در درگاه خداوند قرار میگیرد، به فقر ذاتی خود پی میبرد و درک میکند که قدرت مطلق تنها نزد اوست. این اوجِ ایمان است؛ درکِ نداریِ خود و رسیدن به داراییِ بیکرانِ پروردگار.
در بخش دوم عرایضم، میخواهم به اهمیت کارِ فرهنگی «تألیف» اشاره کنم. مرحوم استاد بزرگوارمان، حاج آقای شفیعی، همواره بر این نکته تأکید داشتند که گردآوری و نوشتن کتاب، حتی پیش از آنکه محتوا بررسی شود، فینفسه کاری بزرگ و ستودنی است. چون کار آسانی نیست. بسیاری از افراد استعداد قلمفرسایی دارند، اما به دلیل نبودِ همت، این استعداد در نطفه خاموش میماند و به اثر مکتوبی که برای دیگران سودمند باشد، تبدیل نمیشود. بنابراین، هر کسی که قدم در راه نویسندگی و گردآوری میگذارد، شایسته تقدیر و تشویق است.
به طور ویژه از سرکار خانم بلوربر که رشته تحصیلی ایشان، پرستاری است و سالها در جایگاه مسئول واحد خواهران دفتر نهاد نمایندگی در دانشگاه علوم پزشکی مشغول به خدمت هستند، تقدیر کنم. ایشان با کولهباری از تجربیات فرهنگی، همت به خرج داده و اثری را گردآوری کردهاند. شاید برخی بگویند این اثر «گردآوری» است؛ بله کتب ادعیه ما، عموما، از اهل بیت علیهم السلام نقل شده است، اما اینکه کسی همت کند و مذاق و نیازمندی مخاطب را در این گردآوری در نظر بگیرد، کاری ارزشمند و ستودنی است.
یک سری کتابهای ادعیه وجود دارند که شاید مورد مراجعه مردم عادی قرار نگیرند، چون متعلق به قرنهای پیشین هستند. جدای از اینکه شخصیت بزرگواری مثل محدث قمی، شیخ عباس قمی، چقدر مخلصانه کار گردآوری را انجام دادند که در کنار قرآن همیشه یک مفاتیح در خانهها وجود دارد، ما قطعاً نیاز به بهروزرسانی داریم. سوالات و نیازمندیهای دینیِ خانوادهها، جوانان، زنان و مردان تغییر کرده و نیاز هست طرح نوی درانداخته شود.
بنابراین، کاری که ایشان انجام دادهاند، با وجود اینکه قطعاً کامل نیست و جای نقد و اصلاح دارد، کاری شجاعانه و ارزشمند است. تا اثری منتشر نشود، نقد نمیشود و تا نقد نشود، به کمال نمیرسد. به سهم خود از ایشان بابت این دغدغهمندی و تلاش فرهنگی صمیمانه سپاسگزاری میکنم.
در این مراسم، مریم بلوربر نیز صحبت کرد که در ادامه صحبتهای وی میآید:
در ابتدا، مایلم مراتب سپاسگزاری خود را از همراهی و اعتماد رئیس دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه، جناب حجت الاسلام و المسلمین عادلی نژاد و همچنین حاج آقای علوی کیا که زحمات فراوانی را برای پیگیری این امر متقبل شدند، ابراز کنم.
همچنین لازم است از حسن اعتماد آیت الله کعبی، عضو شورای خبرگان رهبری که تقریظی بر کتاب نوشتند تشکر و قدردانی کنم و از مجموعه وزین خبرگزاری قرآنی که این فرصت ارزشمند را در اختیار بنده قرار دادند، صمیمانه تشکر میکنم.
بسیار خرسندم که در چنین روز فرخندهای، فرصتی فراهم شد تا از کتاب «منهاج السلوک و مفتاح الرحمه» رونمایی شود. امیدوارم این تلاش ناچیز، ذخیرهای گرانبها برای سرای باقی باشد و من و خانوادهام از برکات معنوی آن بهرهمند شویم. در اینجا لازم است از همراهی همسر و فرزندانم در این مسیر، که همواره مشوق و پشتیبان من بودهاند، قدرداني ویژه کنم.
ایده تدوین این مجموعه، چند سالی در ذهن من شکل گرفته بود. در جلسات مناجات، به خصوص با حضور بانوان، متوجه نیاز و دغدغهای در میان مخاطبان شدم. همانطور که حاج آقای علوی اشاره کردند، برخی از کتابهای دعای موجود در بازار، مانند مفاتیح الجنان، اگرچه گنجینههایی پربار هستند، اما گاهی نیازمند جستجو و دقت فراوان برای یافتن مطالب مورد نظرند. برخی دیگر نیز به قدری مختصر شدهاند که بسیاری از ادعیه و خواص آنها، آن گونه که اهل بیت (علیهم السلام) بیان فرمودهاند، به درستی در آنها منعکس نشده است. گاهی حتی در کتابهای منتخب، به خواص سورهها و ادعیه و شان نزول آنها که در روایات مستند ما ذکر شده، اشارهای نمیشود.
پس از آسمانی شدن پدرم در سال ۱۴۰۳ برای عملی کردن این فکر مصممتر شدم. این مجموعه را به یاد و شادی روح پدر و مادرم، که حقیقتاً وامدار لطف و تربیت هر دوی ایشان هستم، تقدیم میکنم. تلاش کردم تا با در نظر گرفتن بازخوردهایی که از مردم دریافت کردهام، هدیهای ارزشمند به پیشگاه حضرت حجت (عجل الله تعالی فرجه الشریف) آماده کنم.
مخاطب تمایل دارد بسیاری از این مطالب را به صورت یکجا و منسجم در اختیار داشته باشد. برای مثال همانطور که یکی از خواهران گرامی گفتند: هر وقت به کربلا میروم، زیارت ناحیه مقدسه را میخوانم، اما این زیارت در مفاتیح ذکر نشده است. بارها شنیده بودم که دوستان میگفتند که دوست دارند مجموعه این ادعیه و زیارات و اعمال در یک کتاب گردآوری شود تا نیازی به جستجو نباشد. من نیز سعی کردم تا برخی از این ادعیه و زیارات را در این مجموعه بگنجانم.
یک سال به طور جدی صرف مطالعه و بررسی برای جمعآوری خواص و شأن نزول ادعیه کردم. متوجه شدم که بسیاری از مردم از این ادعیه و خواص آنها اطلاع چندانی ندارند. از این رو، تصمیم گرفتم مجموعهای از ادعیه و زیارات را گردآوری کنم که در طول سال نیز مورد نیاز جامعه باشند. در ابتدای کتاب، دعای توسل و همچنین دعای چهارده از صحیفه سجادیه را آوردم که مورد تأکید حضرت آقا بودند.
این کتاب شامل هفت بخش اصلی است. در پایان، بخشی مختصر تحت عنوان رازهای خوشبختی را اضافه کردم که برگرفته از صحبتهای آیتالله جوادی آملی در کتاب «مفاتیح الحیات» است. ایشان، نکاتی در خصوص آداب سبک زندگی، مانند آداب سفره، غذا خوردن و نکاتی در مورد فرزندآوری و تربیت فرزند در این کتاب دارند که در کتاب، به اختصار جای داده شد تا مخاطب بتواند مرور کند.
در کنار اینها، برخی ادعیهای که توصیه شده در قنوت نماز خوانده شوند و همچنین برخی خطبههای مهم و خاص حضرت علی (علیه السلام) را نیز به اختصار معرفی کردهام تا مخاطب با موضوع و محتوای آنها آشنا شود.
اواخر کار نگارش کتاب بود که جنگ دوازده روزه آغاز شد. با توجه به سخنرانیهای حضرت آقا، به ذهنم رسید که بخشی از بیانات ایشان را به انتهای کتاب اضافه کنم. چون در سخنان خودشان مشخصات تاکید کردند که ما باید در حوزه دین و دانش توانمند شویم. این بخش را به همراه دو قسمت دیگر از سخنان ایشان در خصوص تمدن نوین اسلامی و خطاب به جوانان، که خود را برای شکوفایی دوباره این تمدن آماده کنند، اضافه کردم. در نهایت نیز بخشی از فرمایشات ایشان در خصوص وظایف ما به عنوان منتظران ظهور را آوردم.
پس از دریافت کتاب که پس از شهادت حضرت آقا بود، هم بسیار متاثر شدم و هم خدا را شکر کردم که این فرصت پیش آمد تا بخشهایی از صحبتهای ایشان را در زمان حیاتشان در کتاب بگنجانم تا یاد و خاطره ایشان همواره در ذهن مخاطب زنده بماند.
از سرور گرامی، حاج آقای علوی کیا، آموختم که هرچند ابتدای راه هستم، اما با جمعآوری این مطالب پراکنده و مورد نیاز، گامی برداشتهام. امیدوارم با نظرات و پیشنهادات بزرگواران، بتوانم در چاپهای بعدی این کتاب را کاملتر کنم. در اینجا لازم است از جناب آقای سید عبدالکریم علوی که برای انتشار کتاب زحمت کشیدند تشکر کنم، چون انتشار کتاب دعا، کار آسانی نیست و نیاز به دقت فراوانی دارد.
در بحث منابع نیز، هم من و هم ایشان دغدغه داشتیم که هیچ مطلبی بدون منبع آورده نشود. منبع اصلی ما کتاب مفاتیح الجنان بود.
در خصوص ذکر منابع، تلاش زیادی صورت گرفت. چون قصد داشتم احادیث و روایات را نیز در کتاب بیاورم از این رو به هفده منبع از آثار علمای بزرگوار همچون کتاب مجمع البیان، بحارالانوار علامه مجلسی، وسائل الشیعه و کتب مشابه دیگر مراجعه کردم. در پایان هر مطلب، سعی شد تا منابع به دقت ذکر شود تا شائبهای در مورد اعتبار مطالب پیش نیاید.
هنگامی که کتاب برای دریافت شابک و بازبینیهای نهایی فرستاده شد، یک بازبینی اساسی دیگر صورت گرفت. به لطف خداوند و با همراهی مسئولان انتشارات، کوشیدیم تا منابع مورد استفاده، مستند و قابل اتکا باشند.
انتهای پیام
