عید قربان، تجلی‌گاه تسلیم محض در برابر فرمان الهی است

فهیمه گلپایگانی، پژوهشگر علوم دینی در گفت‌وگو با ایکنا از سمنان، ضمن تبریک عید قربان با بیان اینکه عید سعید قربان، تجلی‌گاه تسلیم محض در برابر فرمان الهی و نقطه عطف تاریخ ادیان است، گفت: از منظر قرآن کریم، این مناسبت تنها یک آیین تاریخی نیست، بلکه مکتبی برای تربیت نفس، تقویت همبستگی اجتماعی و ساختن جامعه‌ای مبتنی بر ایثار و عدالت است. 

وی ادامه داد: در کنار آن، روز عرفه به عنوان روز «شناخت»، فرصتی طلایی برای خودسازی و آمادگی جهت ظهور جامعه مهدوی است.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان با تأکید بر اینکه وقتی به سوره مبارکه صافات، آیات ۱۰۲ تا ۱۰۷ می‌نگریم، با یکی از زیباترین دیالوگ‌های تاریخی و الهی روبرو می‌شویم، اظهار کرد: در قرآن آمده: «قَالَ یَا بُنَیَّ إِنِّی أَرَى فِی الْمَنَامِ أَنِّی أَقْتُلُکَ…» (ای پسرم! من در خواب می‌بینم که تو را می‌کشم…). این جمله، آغازگر آزمونی بزرگ برای سنجش ایمان و تسلیم بود. حضرت اسماعیل (ع) که نماد جوانی و امید زندگی بود، با پاسخ «قَالَ یَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ…» (ای پدرم! آنچه مأمور شدی انجام بده…) نشان داد که بندگی واقعی، یعنی حذف اراده شخصی در برابر اراده الهی.

به گفته گلپایگانی، خداوند نیز در ادامه با فرمودن «وَفَدَيْنَاهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ» (او را با ذبحی بزرگ فدا کردیم)، این مرحله از بندگی را تأیید کرد. این داستان، پایه و اساس عید قربان است که در آن، انسان یاد می‌گیرد چگونه هوای نفس را فدای رضای پروردگار کند.

 

مدیر مؤسسه قرآنی نورالحسین (ع) استان، داستان حضرت ابراهیم (ع) و حضرت اسماعیل (ع) را الگویی برای ساختن «مدینه فاضله» یا جامعه آرمانی برشمرد و افزود: در دنیای امروز که فردگرایی و منافع شخصی غالب است، این داستان به ما یادآوری می‌کند برای رسیدن به کمال و ساختن جامعه‌ای سالم، باید از «خود» گذشت. همان‌طور که ابراهیم و اسماعیل، عزیزترین دارایی‌شان را فدای خدا کردند، ما نیز باید برای پیشرفت معنوی و مادی، تعلقات دنیوی و هوای نفس را رها کنیم.

 

این فعال قرآنی بیان کرد: عید قربان دارای سه شاخصه کلیدی است که می‌تواند جامعه اسلامی را متحول کند: ۱. تقویت پیوندهای اجتماعی: تقسیم گوشت قربانی بین نیازمندان، تنها یک عمل خیریه نیست؛ بلکه راهکاری برای کاهش شکاف‌های طبقاتی و ایجاد حس همبستگی است. وقتی گوشت قربانی به دست فقرا می‌رسد، پیوند عاطفی و اجتماعی میان طبقات مختلف جامعه محکم‌تر می‌شود. ۲. ایثار و از خودگذشتگی: ایثار، روح عید قربان است. بسیاری از افراد، حتی با وجود محدودیت‌های مالی، در حد توانشان قربانی می‌کنند. این کار نشان می‌دهد که ایثار مختص ثروتمندان نیست، بلکه هر مسلمان می‌تواند با فدا کردن بخشی از مال خود، روحیه ایثار را در جامعه زنده نگه دارد.

وی، همبستگی ملی و وحدت را شاخصه سوم عید قربان دانست و گفت: در اعیاد مذهبی مانند عید قربان، عید غدیر یا مناسبت‌های ملی، مردم ایران مانند یک جسم واحد عمل می‌کنند. این همبستگی، نشان‌دهنده انسجام ملی و وحدت کلمه است. در عید قربان، همه مردم با یک هدف مشترک (قربانی کردن) هم‌صدا می‌شوند که این خود یک پیروزی بزرگ برای جامعه است.

 

گلپایگانی افزود: برای اینکه هدف قربانی به بهترین شکل محقق شود، پیشنهاد می‌کنیم افرادی که با نیازمندان آشنایی دقیق ندارند، گوشت قربانی خود را به خیریه‌ها و مؤسسات معتبر تحویل دهند. این مؤسسات با شناخت دقیق از وضعیت نیازمندان، تضمین می‌کنند که گوشت به دست کسی برسد که واقعاً به آن نیاز دارد و هدف قربانی به شکل بهتری محقق شود.