حکم مقلدان «رهبر شهید» چیست

حجت‌الاسلام والمسلمین محمد رضایی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از کرمانشاه در تبیین تکلیف شرعی مقلدان رهبر شهید اظهار کرد: در فقه شیعه یکی از شرایط مرجع تقلید، زنده بودن اوست؛ برخی از مراجع معتقدند مقلدان می‌توانند در همه مسائل همچنان از رهبر شهید تقلید کنند؛ اما برخی دیگر بر این باورند که تنها در مسائلی که پیش از شهادت ایشان وجود داشته است می‌توانند بر تقلید باقی بمانند و در مسائل جدید باید طبق نظر مرجع زنده عمل کنند. بنابراین مقلدان رهبر شهید باید یکی از مراجع تقلید زنده را با راهکارهای مشخص برای تشخیص اعلم، به‌عنوان مرجع اعلم انتخاب کنند.

وی درباره راه‌های تشخیص مرجع اعلم گفت: برای این موضوع دو راه اصلی وجود دارد؛ نخست آنکه شخص خود به یقین برسد که کدام مجتهد اعلم است. این راه معمولا برای کسانی ممکن است که اهل علم باشند و توانایی تشخیص اعلم را داشته باشند. راه دوم آن است که از دو نفر عالم عادل که قدرت تشخیص مجتهد اعلم را دارند، پرس‌وجو شود و براساس نظر آنان اعلم مشخص شود.

رضایی افزود: اگر مقلدان از یکی از این دو طریق به تشخیص مرجع اعلم رسیدند، باید نظر آن مجتهد اعلم زنده را درباره بقا بر تقلید رهبر شهید به دست آورند و مطابق فتوای او عمل کنند.

وی ادامه داد: در صورتی که فرد نتواند مرجع اعلم را تشخیص دهد و به این نتیجه برسد که چند نفر از مراجع از نظر علمی در یک سطح هستند، می‌تواند نظر هر یک از آنان را درباره بقا بر تقلید رهبر شهید ملاک عمل قرار دهد و مطابق همان فتوا رفتار کند.

این کارشناس مذهبی درباره دیدگاه مراجع تقلید نسبت به ادامه تقلید از رهبر شهید بیان کرد: به طور کلی مراجع تقلید، اصل بقا بر تقلید مرجع درگذشته را جایز می‌دانند؛ اما حدود و شرایط آن در فتاوا متفاوت است. از این رو مقلدان باید به مرجع اعلم زنده‌ای که انتخاب کرده‌اند مراجعه کنند و شرایط بقا بر تقلید رهبر شهید را براساس نظر او دنبال کنند.

رضایی درباره وضعیت نوجوانانی که تازه به سن بلوغ می‌رسند، گفت: نظر بسیاری از مراجع تقلید این است که این افراد نمی‌توانند تقلید از رهبر شهید را آغاز و باید از میان مراجع زنده یک مرجع تقلید انتخاب کنند. با این حال برخی از مراجع، از جمله رهبر شهید و برخی دیگر از فقها، شرط بلوغ در زمان حیات مرجع را لازم ندانسته‌اند و معتقدند اگر فرد پیش از بلوغ به مرحله تمییز رسیده و قصد تقلید از شهید آیت‌الله العظمی خامنه‌ای را داشته باشد، می‌تواند پس از بلوغ نیز ایشان را به‌عنوان مرجع تقلید خود انتخاب کند؛ هر چند در زمان حیات ایشان به سن بلوغ نرسیده باشد. در مقابل، برخی دیگر از مراجع رسیدن به سن بلوغ در دوران حیات مرجع را شرط می‌دانند.