مشکلات مؤسسات قرآنی با اقدامات تزئینی حل نمی‌شود؛ نیاز به مدیریت هوشمند

فعالیت مؤسسات قرآنی در سال‌های اخیر دیگر محدود به برگزاری کلاس‌های آموزش قرآن و اجرای برنامه‌های مناسبتی نیست؛ این مؤسسات به تدریج به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های مردمی در عرصه فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده‌اند و در بزنگاه‌های مختلف کشور نیز تلاش کرده‌اند نقش خود را ایفا کنند.

استان تهران به دلیل برخورداری از شبکه‌ای از مؤسسات قرآنی، در این میان جایگاه ویژه‌ای دارد؛ شبکه‌ای که در کنار ظرفیت‌های قابل توجه، با مشکلاتی همچون کمبود فضای فعالیت، مسائل بیمه و مالیات، محدودیت منابع مالی و چالش‌های مدیریتی نیز مواجه است.

در چنین شرایطی، دوره جدید فعالیت اتحادیه کشوری مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت با تأکید بر تسهیل‌گری، پیگیری مطالبات مؤسسات و تقویت تعامل با دستگاه‌های حاکمیتی آغاز شده است. برگزاری جلسات منظم هیئت‌مدیره، پیگیری مشکلات اداری مؤسسات، رایزنی برای افزایش حمایت‌های بودجه‌ای و تلاش برای اختصاص ردیف بودجه مستقل، بخشی از اقداماتی است که مدیران این اتحادیه بر آن تأکید دارند.

سیدحسن دهقان، مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت استان تهران، در گفت‌وگو با ایکنا ضمن تشریح عملکرد اتحادیه در دوره جدید، از حضور جامعه قرآنی در حوادث و تحولات اخیر کشور، ظرفیت‌های مغفول مؤسسات، چالش‌های پیش روی حدود ۵۰۰ مؤسسه قرآنی تهران و ضرورت تحول در مدیریت جریان قرآنی کشور سخن گفته است؛ گفت‌وگویی که در ادامه از نظر می‌گذرد.

دهقان در ابتدای این گفت‌و‌گو با اشاره به شرایط خاص کشور در سال گذشته، اظهار کرد: سال گذشته روز‌هایی را پشت سر گذاشتیم که به صراحت می‌توان آنها را از جمله ساعت‌های سرنوشت‌ساز تاریخ معاصر دانست؛ از آغاز جنگ ۱۲ روزه تا سحرگاه دهم ماه مبارک رمضان که خبر شهادت قائد امت، جامعه را تحت تأثیر قرار داد و همزمان شاهد شکل‌گیری موج گسترده‌ای از حضور و عزم مردم بودیم.

وی ادامه داد: در این میان، جامعه قرآنی از طریق مؤسسات فعال قرآنی تلاش کرد نقش مؤثری در این تحولات ایفا کند. ما تنها تماشاگر نبودیم. مؤسسات قرآنی در برگزاری ختم‌های قرآن سراسری برای رهبر شهید و شهدا، برپایی موکب‌های خدماتی، اسکان زائران مراسم تشییع، سازماندهی تجمعات شبانه و همچنین برگزاری مراسم بیعت با مقام معظم رهبری نقش‌آفرینی کردند.

مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت استان تهران افزود: این اقدامات نشان داد که از نگاه جامعه قرآنی، پیوند قرآن و ولایت، پیوندی گسست‌ناپذیر است. بخش قابل توجهی از این فعالیت‌ها نیز در قالب گزارش‌ها و مستندات تصویری ثبت شده است تا گواهی بر این حضور و میثاق ماندگار باشد.

حرکت از ساختار اداری به ساختار پویا

دهقان در ادامه به فعالیت اتحادیه تهران در دوره جدید اشاره کرد و گفت: مدیریت در شرایط دشوار، بسیار سخت‌تر از مدیریت در شرایط ثبات است. ما در دوره جدید تلاش کردیم فراتر از یک ساختار اداری حرکت کنیم و به سمت ایجاد یک ساختار پویا، مطالبه‌گر و تسهیل‌گر برویم.

وی با اشاره به برگزاری ۱۲ جلسه هیئت‌مدیره از مهرماه گذشته تاکنون، اظهار کرد: برگزاری این جلسات نشان‌دهنده انضباط حاکم بر مجموعه است. در این مدت، رویکرد اصلی ما تسهیل‌گری بوده و تلاش کرده‌ایم مشکلات مؤسسات را تا حد امکان از مسیر‌های اداری کوتاه‌تر و با تعامل بیشتر حل کنیم.

دهقان ادامه داد: در همین راستا، مجوز بیش از ۵۰ مؤسسه با چالش‌های کمتری تمدید شد. همچنین کمیته رسیدگی به شکایات تشکیل شد و با هماهنگی مستقیم اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران و سازمان دارالقرآن الکریم تلاش کردیم فاصله و شکاف میان مؤسسات قرآنی و دستگاه‌های حاکمیتی را کاهش دهیم.

وی درباره ساختار مدیریتی اتحادیه نیز گفت: در هیئت‌رئیسه، آقای مشهدی‌آقایی به عنوان رئیس، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسین کوششی به عنوان نایب‌رئیس و آقای ابوالفتحی به عنوان دبیر، نظارت بر اجرای مصوبات را بر عهده دارند و تلاش می‌شود روند اجرای تصمیمات با دقت و جدیت دنبال شود.

دیپلماسی خدمت‌رسانی به مؤسسات

مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت استان تهران در ادامه با اشاره به مشکلات دیرینه مؤسسات در حوزه‌هایی مانند بیمه، مالیات و منابع مالی گفت: در این مدت دنبال اقدامات تزیینی نبودیم، بلکه تلاش کردیم «دیپلماسی خدمت‌رسانی» را دنبال کنیم.

وی افزود: در نمایشگاه بین‌المللی قرآن، مؤسسات را تنها رها نکردیم و با حضور فعال، نمایندگان مجلس و مدیران دستگاه‌های خدماتی، از جمله مسئولان حوزه مالیات و بیمه، را به بخش مؤسسات دعوت کردیم تا مشکلات و گره‌های اداری در همان محل مطرح و برای آنها راهکار پیدا شود.

دهقان ادامه داد: در جلسات عالی که با حضور امام جمعه تهران و استاندار این استان برگزار شد نیز مسائل و مشکلات مؤسسات را به صورت مستقیم مطرح کردیم که در نهایت، مصوبات ارزشمندی از جمله افزایش حمایت‌های بودجه‌ای از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی را به دنبال داشت.

وی یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های راهبردی این دوره را پیگیری اختصاص ردیف بودجه مستقل به مؤسسات قرآنی دانست و اظهار کرد: در سال ۱۴۰۵ برای نخستین بار تلاش کردیم مؤسسات قرآنی از یک ردیف بودجه مستقل در بودجه کشور برخوردار شوند. تحقق چنین ظرفیتی می‌تواند گامی مهم برای عبور از وابستگی به منابع متغیر و حل ریشه‌ای بخشی از مشکلات مالی مؤسسات باشد.

چهار چالش اصلی مؤسسات قرآنی تهران

دهقان با بیان اینکه استان تهران حدود یک‌ششم مؤسسات قرآنی کشور را در خود جای داده است، تصریح کرد: طبیعی است که حجم مسئولیت و مشکلات در تهران نیز بالا باشد. با این حال، ما باید مسائل را بدون پنهان‌کاری و با نگاهی واقع‌بینانه دنبال کنیم.

وی چهار چالش اصلی مؤسسات قرآنی را برشمرد و گفت: نخستین مسئله، بحران مکان و فضای فعالیت است. دومین مشکل، چالش‌های اداری به‌ویژه در حوزه بیمه و مالیات است. مسئله سوم، نیاز به بودجه‌های حمایتی مستمر و چهارمین محور نیز تقویت و توانمندسازی مؤسسات در حوزه مدیریت و تولید و ارائه محتوای قرآنی با استفاده از روش‌های نوین است.

مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت استان تهران افزود: در کنار این موارد، موضوع اصلاح ارتباطات میان مؤسسات و دستگاه‌های مختلف را نیز دنبال می‌کنیم. سال‌ها هماهنگی میان مؤسسات قرآنی و دستگاه‌هایی مانند آموزش و پرورش بسیار ضعیف بود، اما امروز با استفاده از ظرفیت شورای فرهنگ عمومی استان، تلاش‌هایی برای بازسازی این ارتباطات صورت گرفته است.

ورود نسل جدید به مؤسسات قرآنی

دهقان ورود نیرو‌های جوان به عرصه فعالیت‌های قرآنی را یکی از نشانه‌های پویایی این حوزه دانست و گفت: بیش از ۴۰ مؤسسه جدید با کادر جوان و پرانرژی در دو سال اخیر وارد عرصه فعالیت شده‌اند. این مسئله نشان می‌دهد اشتیاق مردم به فعالیت‌های قرآنی کاهش پیدا نکرده است.

وی افزود: البته این اتفاق در کنار فرصت، مسئولیت ما را نیز بیشتر می‌کند؛ زیرا باید بتوانیم این ظرفیت جدید را به درستی مدیریت و توانمند کنیم و اجازه ندهیم مشکلات ساختاری، انگیزه این نیرو‌های جوان را کاهش دهد.

دهقان همچنین به ظرفیت مدیریت شهری اشاره کرد و گفت: متأسفانه از ظرفیت‌های بی‌نظیر شهرداری تهران در حمایت از مؤسسات قرآنی محروم بوده‌ایم. امیدواریم با تغییر نگاه مدیران حوزه مدیریت شهری، زمینه استفاده مؤسسات از این ظرفیت گسترده فراهم شود.

تقویت اتحادیه کشوری، تقویت اتحادیه‌های استانی است

وی اظهار کرد: برگزاری مجمع عمومی اتحادیه کشوری در تهران برای ما یک افتخار بود، اما اهمیت آن فراتر از یک میزبانی است. هر اندازه جایگاه و اقتدار اتحادیه کشوری ارتقا پیدا کند، قدرت حرکت اتحادیه‌های استانی نیز چند برابر خواهد شد. در واقع، تقویت هسته مرکزی به معنای تقویت رگ‌های حیاتی جریان قرآنی در سراسر کشور است.

دهقان تأکید کرد: هرچه تعامل و هماهنگی اتحادیه کشوری با دستگاه‌های حاکمیتی بیشتر باشد، اتحادیه‌های استانی نیز قدرت عمل بیشتری پیدا خواهند کرد.

جریان قرآنی کشور به تحول مدیریتی نیاز دارد

وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت جریان قرآنی کشور گفت: اتحادیه کشوری باید با نیازسنجی دقیق، اولویت‌بندی مسائل، جذب بودجه و استفاده از مدیریت هوشمند و روحیه انقلابی، بیش از گذشته جریان قرآنی کشور را به حرکت درآورد.

دهقان ادامه داد: باید با تقویت دوستی، انسجام حداکثری و هم‌افزایی میان مؤسسات و اتحادیه‌ها، رویداد‌های بزرگ قرآنی تعریف شود و برنامه‌ریزی این رویداد‌ها با مشارکت اتحادیه‌های استانی انجام گیرد.

وی تصریح کرد: در اتحادیه کشوری نیازمند تحول در مدیریت هستیم و این تحول بدون مشارکت همه مؤسسات، دستگاه‌های مرتبط و اتحادیه‌های استانی امکان‌پذیر نیست. هر تصمیمی که برای آینده جریان قرآنی کشور گرفته می‌شود، باید مبتنی بر شناخت واقعی نیاز‌های مؤسسات و مشارکت فعال آنها باشد.

ظرفیت مؤسسات قرآنی در اربعین

دهقان با اشاره به حضور مؤسسات قرآنی در راهپیمایی اربعین حسینی گفت: یکی دیگر از ظرفیت‌های مهمی که باید به آن توجه شود، حضور کاروان‌های مؤسسات قرآنی در زیارت اربعین و فعالیت‌های فرهنگی و قرآنی این مؤسسات در این رویداد بزرگ است.

وی در پایان افزود: مؤسسات قرآنی در این عرصه نیز اقدامات و برنامه‌های مختلفی داشته‌اند که در فرصت مناسب، گزارش دقیق و جامعی از این فعالیت‌ها و نقش مؤسسات قرآنی در ایام اربعین ارائه خواهد شد.