دانشمندی بیادعا و تأثیرگذار + فیلم
شهید محمدمهدی طهرانچی؛ دانشمند هستهای که تا پیش از ریاست دانشگاه شهید بهشتی و سپس دانشگاه آزاد اسلامی، کمتر کسی خارج از جامعه دانشگاهی از ظرفیت علمی و دانش تأثیرگذار او بر پیشرفت علمی و فناوری کشور اطلاع داشت.
به گزارش ایکنا از آذربایجانشرقی، محمدمهدی طهرانچی در ۱۴ تیرماه ۱۳۴۴ در تهران به دنیا آمد. او متأهل و دارای چهار فرزند بود. طهرانچی توجه ویژهای به آموزههای اسلامی، دعا و توسل به اهلبیت پیامبر اکرم(ص) داشت؛ چنانکه در پیامها و بیانیههای او بارها مضامین دعا، توکل و تلقی مسئولیت بهعنوان «وظیفهای الهی» تکرار شده است. در بیان خودش، هر موفقیت و گشایشی را موهبت الهی و نتیجه لطف و عنایت الهی قلمداد میکرد. حضور در مراسم عبادی و تلاش در جهت تلفیق ارزشهای بومی و اعتقادی با توسعه دانشگاهی و نوآوری علمی از شاخصههای پایدار شخصیت او بود.
وی پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه در مدارس تهران، موفق به ورود به دانشگاه شهید بهشتی ایران شد و در سال ۱۳۶۷ با کسب درجه کارشناسی در رشته فیزیک از این دانشگاه فارغالتحصیل شد. او در مقطع کارشناسی ارشد، با گرایش به فیزیک حالت جامد، تمرکز خود را بر یکی از مهمترین و نوآورانهترین شاخههای فیزیک معاصر معطوف کرد و در سال ۱۳۷۰، این دوره را در دانشگاه شهید بهشتی با موفقیت به پایان رساند. طهرانچی سپس برای تکمیل دانش تخصصی و ارتقای رقابتپذیری علمی خود، راهی روسیه شد و با پذیرش در مقطع دکتری مؤسسه فیزیک و فناوری مسکو، یکی از معتبرترین مراکز علمی اروپا، به تحقیق در حوزه فیزیک نظری پرداخت. او در سال ۱۳۷۶ با پایاننامهای در مباحث پیشرفتهتر فیزیک نظری، درجه دکتری خود را اخذ کرد. افزون بر مراحل رسمی تحصیلی، طهرانچی فرصت مطالعاتی ارزشمندی را نیز در مرکز بینالمللی فیزیک نظری عبدالسلام (ICTP) در شهر تریسته ایتالیا سپری کرد. این مرکز بهعنوان یکی از قطبهای اصلی تعاملات علمی بینالمللی و محل گردهمایی بزرگترین اندیشههای فیزیک نظری جهان محسوب میشود. تجربه این دوره به او امکان داد تا ضمن توسعه مرزهای دانش تخصصی خود، شبکهای از ارتباطات پژوهشی جهانی را نیز شکل دهد و با رویکردهای نوین علمی و فناوریهای روز جهان بهصورت مستقیم آشنا شود.
محمدمهدی طهرانچی بهعنوان استاد تمام دانشگاه با پایه ۴۱ در شورای عالی انقلاب فرهنگی ایران شناخته میشد که این مرتبه، بالاترین درجه استادی در نظام آموزش عالی ایران بهشمار میرود. همچنین او استاد ممتاز دانشگاه شهید بهشتی بود. طهرانچی بیش از ۱۵۰ مقاله در نشریات معتبر بینالمللی منتشر کرد، بیش از ۳۰۰۰ ارجاع علمی دریافت کرد و شاخص h-index (عیاری بینالمللی برای سنجش میزان تأثیرگذاری و بهرهوری علمی یک پژوهشگر) او تقریباً ۲۹ است. همچنین ۱۲ عنوان کتاب نگاشت و ۸ اختراع را به ثبت رساند.
از جمله مسئولیتهای مدیریتی که طهرانچی برعهده داشت میتوان به ریاست دانشگاه شهید بهشتی در بازه زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵ و معاونت پژوهش و فناوری همان دانشگاه بعد از آن اشاره کرد. همچنین از آبانماه ۱۳۹۷ با حکم رهبر انقلاب اسلامی ریاست دانشگاه آزاد اسلامی را برعهده گرفت. افزون بر این، طهرانچی یکی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی بود. ۱۸ مارس ۲۰۲۰ وزارت خارجه آمریکا با انتشار بیانیهای رسمی تحت عنوان «محدودسازی دانشمندان هستهای ایران»، پنج نفر از دانشمندان هستهای این کشور از جمله او را در لیست تحریمی خود قرار داد. سرانجام این دانشمند هستهای کشورمان در حمله سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ رژیم صهیونیستی به تهران، در منزل مسکونی خود مورد هدف قرار گرفت و بههمراه همسرش به شهادت رسید.
