وفاق ملی؛ بزرگترین سرمایه جوامع برای عبور از بحرانها
به قلم اسدالله اسدیگرمارودی، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان تهران
۲۳ خردادماه در تقویم ملی جمهوری اسلامی ایران به نام «روز شهدای اقتدار و اتحاد ملی» مزین شده است؛ روزی برای پاسداشت یاد و خاطره مردان و زنانی که با ایثار، فداکاری و نثار جان خویش، عزت، استقلال، امنیت و پیشرفت کشور را تضمین کردند. این روز تنها یادآور یک حادثه تاریخی نیست، بلکه نماد پیوند میان شهادت، اقتدار ملی، وحدت اجتماعی، پیشرفت علمی و امید به آینده است.
شهادت؛ اوج بندگی و سرچشمه حیات جاودان
فرهنگ اسلامی، شهادت را پایان زندگی نمیداند، بلکه آن را آغاز حیاتی برتر و جاودانه معرفی میکند. خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید: «وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ» (آلعمران: ۱۶۹) و نیز تأکید میکند: «وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَكِن لَّا تَشْعُرُونَ» (بقره: ۱۵۴)
شهید با گذشتن از بزرگترین سرمایه خود یعنی جان، راه عزت و کرامت جامعه را هموار میکند. از همین رو رسول خدا صلیاللهعلیهوآله فرمود: «اَشْرَفُ الْمَوْتِ قَتْلُ الشَّهادَة؛ شهادت برترین مرگهاست». (بحارالانوار، ج67، ص8، حدیث4). همچنین پیامبر اکرم(ص) جایگاه شهادت را بالاترین مرتبه نیکی معرفی کرده و فرمودهاند: «فَوْقَ كُلِّ بِرٍّ بِرٌّ حَتَّى يُقْتَلَ الرَّجُلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ» (كافی، ثقة الاسلام كلینی ج2، ص348، ح4). شهدای اقتدار و اتحاد ملی با نثار جان خویش نشان دادند که امنیت، استقلال و عزت یک ملت، ثمره مجاهدت انسانهایی است که مصالح جامعه را بر منافع فردی ترجیح میدهند.
اقتدار ملی؛ محصول ایمان، عزت و آمادگی
اقتدار حقیقی از نگاه قرآن، تنها به تواناییهای مادی محدود نمیشود، بلکه ریشه در ایمان، خودباوری، دانش و آمادگی همهجانبه دارد. خداوند میفرماید: «وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ» (منافقون: ۸) و نیز خطاب به مؤمنان میفرماید: «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ» (آلعمران: ۱۳۹)
از سوی دیگر قرآن بر ضرورت آمادگی و توانمندی تأکید کرده و میفرماید: «وَأَعِدُّوا لَهُم مَا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ» (انفال: ۶۰)
«دشمن کوتهبین به هدف خود نرسید. آینده نشان خواهد داد که هر دو حرکت نظامی و علمی شتابندهتر از گذشته به سمت افقهای بلند پیش خواهد رفت انشاءالله. ... ایران اسلامی به توفیق الهی روز به روز قویتر خواهد شد باذن الله». (بیانات رهبر انقلاب، ۳ مرداد ۱۴۰۴)
اقتدار ملی زمانی شکل میگیرد که جامعه در عرصههای علمی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و دفاعی به توانایی و اعتماد به نفس دست یابد. امیرالمؤمنین(ع) میفرمایند: «الْمُؤْمِنُ أَعَزُّ مِنَ الْجَبَلِ؛ مؤمن از کوه استوارتر و عزیزتر است». همچنین راه دستیابی به عزت را در علم و ادب معرفی میکنند: «مَنْ أَرَادَ الْعِزَّ فَبِالْعِلْمِ وَالْأَدَبِ». شهدای اقتدار ملی با فداکاری خود، پایههای این عزت و استواری را مستحکم کردند و به ملت آموختند که استقلال و امنیت بدون مقاومت و ایستادگی به دست نمیآید.
اتحاد ملی؛ رمز ماندگاری و پیشرفت ملتها
تجربه تاریخی ملتها نشان میدهد که هیچ جامعهای بدون وحدت و انسجام به پیشرفت پایدار دست نمییابد. قرآن کریم مؤمنان را به چنگ زدن به ریسمان الهی و پرهیز از تفرقه فرا میخواند: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» (آلعمران: ۱۰۳) و هشدار میدهد: «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ» (انفال: ۴۶) همچنین میفرماید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» (حجرات: ۱۰)
پیامبر اکرم(ص) جامعه مؤمنان را به ساختمانی تشبیه میکنند که اجزای آن یکدیگر را استحکام میبخشند: « ألْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيانِ الْمَرْصُوصِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضَا؛ مؤمن نسبت به مؤمن مانند بناى استوارى است كه اجزاى آن، يكديگر را استحكام مىبخشند»؛ لذا «مهم آن است که ما از این حقیقت، و از تکلیفی که از سوی آن بر دوش ماست، غفلت نکنیم. حفظ اتحاد ملی وظیفه یکایک ما است. (بیانات رهبر انقلاب، ۳ مرداد ۱۴۰۴)»
روز شهدای اقتدار و اتحاد ملی یادآور این حقیقت است که دشمنان همواره از شکافها و اختلافات برای تضعیف ملتها بهره میبرند؛ اما وحدت، همدلی و وفاق ملی بزرگترین سرمایه هر جامعه برای عبور از بحرانها و رسیدن به قلههای پیشرفت است.
علم و جهاد علمی؛ ستون اقتدار آینده
یکی از مهمترین جلوههای اقتدار ملی در عصر حاضر، پیشرفت علمی و فناوری است. قرآن کریم جایگاه دانش را بسیار والا معرفی کرده و میفرماید: «قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ» (زمر: ۹) و نیز: «يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ» (مجادله: ۱۱) قرآن حتی به پیامبر اکرم(ص) دستور میدهد که همواره از خداوند افزایش دانش را طلب کند: «وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا» (طه: ۱۱۴) در روایات نیز علم، سرچشمه قدرت معرفی شده است. امیرالمؤمنین(ع) میفرمایند: «الْعِلْمُ سُلْطَانٌ»؛ دانش، اقتدار و سلطه است. همچنین پیامبر اکرم(ص) طلب علم را بر هر مسلمان واجب دانستهاند.
امام خامنهای شهید فرمودند: «شتاب لازم در پیشرفت دانش و فناوری در همه بخشها وظیفه نخبگان علمی است. ... مجهز کردن روزافزون کشور با ابزارهای حراست از امنیت و استقلال ملی، وظیفه فرماندهان نظامی است.» (بیانات رهبر انقلاب، ۳ مرداد ۱۴۰۴). امروز ادامه راه شهدا تنها در میدانهای نظامی معنا نمیشود، بلکه در عرصه علم، فناوری، پژوهش و نوآوری نیز جلوه مییابد. جوانان دانشمند و پژوهشگران کشور با جهاد علمی خود، مسیر اقتدار و استقلال را ادامه میدهند.
خودباوری و امید؛ سرمایه حرکت به سوی آینده
ملتهایی که به تواناییهای خود ایمان دارند، میتوانند بزرگترین موانع را پشت سر بگذارند. قرآن کریم ناامیدی را نشانه ضعف ایمان دانسته و میفرماید: «إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ» (یوسف: ۸۷)و وعده میدهد: «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا* إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا» (شرح: ۵ و ۶)؛ همچنین قانون تحول جوامع را چنین بیان میکند: «إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ» (رعد: ۱۱) امیرالمؤمنین(ع) میفرمایند: «مَنْ طَلَبَ شَيْئًا وَجَدَّ وَجَدَ؛ هر کس چیزی را بخواهد و برای آن تلاش کند، به آن دست خواهد یافت.» (غرر الحكم و درر الكلم، 7 جلدي، دانشگاه تهران - تهران، چاپ چهارم، 1366ش، ج4، ص494. )
شهدای اقتدار ملی با عمل خود به ما آموختند که هیچ مانعی در برابر اراده ملتهای باایمان و امیدوار پایدار نخواهد ماند.
ایثار و مسئولیت اجتماعی؛ میراث ماندگار شهدا
اساس فرهنگ شهادت بر ایثار و ترجیح منافع عمومی بر منافع شخصی استوار است. خداوند در توصیف بندگان شایسته میفرماید: «وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ» (حشر: ۹) این روحیه ایثار است که جامعه را در برابر تهدیدها مقاوم میسازد و زمینهساز همبستگی و پیشرفت میشود. شهدا عالیترین جلوه این فداکاری را به نمایش گذاشتند و به همه نسلها آموختند که مسئولیتپذیری اجتماعی و توجه به مصالح عمومی، ضامن سربلندی کشور است. رهبر شهید در دیداری که با عنوان «خانوادههای معظم شهدای اقتدار» برگزار شد، به تبیین ماهیت جنگ نرم دشمن پرداختند و قدرت و اتحاد ملی را حاصل خون شهدا دانستند که دشمن را به حیرت واداشته است.
روز شهدای اقتدار و اتحاد ملی، روز تجلیل از انسانهایی است که با ایمان، ایثار، علم، شجاعت و ازخودگذشتگی، مسیر عزت و استقلال کشور را هموار کردند. این مناسبت یادآور آن است که اقتدار ملی بدون وحدت، پیشرفت علمی، خودباوری و مسئولیتپذیری اجتماعی پایدار نخواهد ماند. بزرگداشت شهدا تنها یادآوری یک خاطره تاریخی نیست؛ بلکه تجدید پیمان با ارزشهایی است که میتوانند آیندهای روشن، مقتدر و متحد برای جامعه اسلامی رقم بزنند.
انتهای پیام
