بازگشت از سفر حج، به معنای پایان این مأموریت معنوی نیست؛ بلکه آغاز دورانی است که حاجی باید دستاوردهای این سفر را در زندگی روزمرهاش حفظ و عملی کند. حج، درواقع یک برنامه جامع برای خودسازی و جامعهسازی است که هر دو بُعد را دربرمیگیرد.
حج از یکسو، بعدی فردی دارد؛ یعنی فرصتی است که انسان با دور شدن از دغدغههای مادی و تمرکز بر بندگی، جان خود را صیقل دهد و به صفاتی چون صبر، اخلاص و تواضع مجهز شود. از سوی دیگر، حج بعدی اجتماعی دارد؛ این سفر به ما یاد میدهد که چگونه در کنار سایر مسلمانان، با روحیه برابری، همبستگی و همدلی عمل کنیم و دغدغه مسائل امت اسلامی را داشته باشیم. درواقع، زائر بیتاللهالحرام با بازگشت به وطن، باید این روحیه را با خود بیاورد. حاجی واقعی کسی است که اثر این سفر، هم در اصلاح اخلاق شخصی و هم در بهبود روابط او با مردم و جامعه دیده شود؛ بهگونهای که او به فردی مسئولیتپذیر، خیرخواه و وحدتبخش در محیط زندگی خود تبدیل شود.
بهمنظور چگونگی حفظ و استمرار معارف کسب شده از این رویداد جهان اسلام و چگونگی بروز و ظهور اعمال حج پس از بازگشت از این سفر معنوی، خبرنگار ایکنا از همدان با حجتالاسلام والمسلمین سجاد جمشیدی عضو هسته علمی مؤسسه کلامی احیای همدان گفتوگویی کرده است که مشروح آن را در زیر میخوانیم:
اسلام هم دین فردی و هم دین اجتماعی است، از اینرو هم تعالیمی برای فرد و هم تعالیمی برای اجتماع دارد. تعالیمی برای اصلاح و ارتباط با خدا و تعالیمی نیز برای اصلاح و ارتباط فرد با جامعه دارد.
یکی از تعالیم دین اسلام در این رابطه حج است؛ حج اعمال خاصی دارد که فرد انجام میدهد و فقط بعد فردی آن مطرح است. بهطور نمونه سعی بین صفا و مروه و قربانی، یا طواف دور کعبه، جنبههای فردی دارد که رابطه شخص را با خدا تقویت میکند، اما همین که در اجتماع عظیم حج، مسلمانان شرکت میکنند و یک اجتماعی را تشکیل میدهند و این جریان به شکل جمعی از مسلمانان برگزار میشود، این بعد اجتماعی در دین مبین اسلام را نشان میدهد. بر این اساس حج در تقویت وحدت اجتماعی انسان مؤثر است.
بهطور نمونه در حج بهواسطه حضور جمعی از مسلمانان وحدت بین آنها شکل گرفته و اگر حج به شکل صحیح آن انجام شود اصلاح باورها و عقاید بهواسطه ارتباط مسلمانان با یکدیگر شکل خواهد گرفت و اتحاد در برابر دشمنان صورت میگیرد.
بنابراین، این تجمع، حج را از بعد فردی به یک بعد اجتماعی تبدیل میکند که از بزرگترین تجمعات مردم در جهان است و قدرت بینالمللی جهان اسلام را نشان میدهد.
در اعمالی که در حج اجرا میشود، قطعاً اسرار بسیاری نهفته است. بهطور نمونه در حج سعی صفا و مروه اتفاق میافتد و طواف و قربانی انجام میشود که هر یک اسرار و فلسفههایی دارند که اگر بخواهیم معنای حج را بفهمیم باید اسرار آن را بدانیم.
در حقیقت انسان در حج باید چشم خدابین را تقویت کند، نه اینکه در کنار خدا خودت را هم ببینی و منیتها و خواستههای نفس را هم داشته باشی. حج، دیدن خداست و انسان وقتی گرد خانه خدا میگردد دیگر نباید گرد هوای نفس خود باشد و فقط خدا را ببیند نه آرزوهای نفسانی را.
اینکه در اعمال حج میبینیم انسان سر میتراشد از این جهت است که غرور را از سر به در میکند، چراکه مو و محاسن از زینتهای انسان است که در اعمال حج همه این زینتها کنار گذاشته میشوند و اینها همه مواردی هستند که مایه تفاخر انسان است.
ذبح گوسفند در قربانگاه نیز نمادی از قربانی نفس و تعلقات است، گویا که انسان نفس خود را قربانی میکند. بنابراین، کسی که با فلسفههای حج آشنا باشد تلاش میکند روح توحیدی و روح خدامحور و خدامدار را با خود به ارمغان بیاورد.
حجاج همانگونه که در انجام اعمال حج در همه امور خدابین بودند و تعلقات نفسانی خود را کنار گذاشتند باید همان روحیه توحیدی را هم پس از بازگشت از حج حفظ کنند. به همین جهت اگر کسی بخواهد حج واقعی داشته باشد، وقتی از حج بازگشت باید سوغاتی مهم ایشان مزین شدن خود به روح توحیدی باشد و آن را در زندگی خود جاری کند و همه امور خود را خدامحور قرار دهد نه خودمحور، چراکه در قربانگاه خواستههای نفسانی خود را ذبح کرده و در منا منیتها و آرزوهای خود را کنار گذاشته است و مزین شدن به این اخلاقیات است که انسان را حاجی میکند و اگر صرفاً یک سری اعمالی انجام دهد و بازگردد اینگونه حجی مورد تأیید اسلام نیست.
حاجی واقعی کسی است که اگر در گرد خانه خدا لبیک گفت باید وقتی بازگشت در اداره، در منزل و در محل کسب و کار خودش لبیک به نفس و شیطان نگوید؛ اگر کسی در بازار دچار کمفروشی، احتکار، ربا و نزول شد و یا کمکاری در اداره خود شد، لبیک به شیطان گفته و معارف حج را بهخوبی متوجه نشده است.
مراقبت از دستاوردهای حج وظیفه سنگینتری است که بعد از بازگشت از حج بیتالله الحرام بر عهده حاجیان است. حفاظت از نتایج حج مقبول و سعی مشکور زمانی امکانپذیر خواهد بود که حجگزار به اهداف بلند حج معرفت کافی داشته و برای وصول به آنها تلاش کرده باشد.
انتهای پیام