خاطرههای کودکی؛ پلی برای پیوند نسل آینده با فرهنگ عاشورا
امیر خوراکیان با تأکید بر نقش تجربههای فرهنگی در دوران کودکی، گفت: برنامههای طراحیشده در این مجموعه تنها رویدادهایی مقطعی نیستند، بلکه میتوانند با ایجاد خاطرهای ماندگار، ارتباط کودکان با مفاهیم عاشورا، کتاب و میراث فرهنگی را در سالهای آینده استمرار ببخشند.
به گزارش خبرنگار ایکنا، برنامههای تخصصی ویژه «کودکان، نوجوانان و خانوادهها» در فضای فرهنگی «کتابخانه و موزه ملی ملک»، عصر امروز ۳۰ خرداد برگزار شد؛ این رویداد تلاش دارد موزه را از یک فضای صرفاً نمایش آثار تاریخی خارج کرده و آن را به بستری برای تجربه، مشارکت و ارتباط نسل جدید با میراث فرهنگی و هویت مذهبی تبدیل کند.
امیر خوراکیان، رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک، پیرامون این رویداد، اظهار کرد: هدف اصلی از اجرای این برنامه ایجاد پیوندی میان هویت تاریخی و مذهبی ملت ایران با نسل نو، نوجوانان و کودکان امروز بوده است.
وی با بیان اینکه نگاه این مجموعه به موزه فراتر از نمایش صرف آثار تاریخی است، افزود: ما موفقیت خود را در ایجاد ارتباط میان تاریخ و نسل جدید جستوجو میکنیم. بر همین اساس تلاش شد ترکیبی از ارائه آثار تاریخی مرتبط با محرم، عاشورا و نهضت امام حسین(ع) در کنار برنامههای مشارکتی و فرهنگی برای کودکان و نوجوانان شکل بگیرد تا مخاطبان بتوانند ارتباطی زنده و عمیقتر با این مفاهیم برقرار کنند.
خوراکیان با اشاره به بخشهای مختلف این رویداد، گفت: در این برنامه مجموعهای از آثار تاریخی مرتبط با آیینهای محرم و صفر که نشاندهنده سابقه دیرینه ارادت مردم ایران به اهل بیت(ع) و بهویژه حضرت سیدالشهدا(ع) است، در معرض دید قرار گرفته است. این آثار شامل اشیای تاریخی مورد استفاده در آیینهای عزاداری در دورههای مختلف از جمله صفویه و قاجار، نسخههای خطی قدیمی مرتبط با مناسبتهای عاشورایی و تصاویر تاریخی ارزشمند است.
رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک ادامه داد: در کنار این بخش تاریخی، تلاش کردیم یک فضای آیینی متناسب با نسل جدید طراحی شود و از همین رو برنامهای با عنوان «هیئت بچههای بهشت» شکل گرفت؛ برنامهای که در آن از شهدای کودک و نوجوان واقعه عاشورا تا شهدای کودک و نوجوان جنگهای معاصر و رخدادهای اخیر مورد توجه قرار گرفتهاند تا کودکان بتوانند ارتباطی ملموستر با مفهوم ایثار و شهادت برقرار کنند.
وی با تأکید بر مشارکت مستقیم کودکان در اجرای برنامهها، اظهار کرد: تلاش شده تا جای ممکن اجرای فعالیتها بر عهده خود بچهها باشد؛ از تصویربرداری و اجرای برنامهها گرفته تا قرائت زیارت عاشورا و اداره بخشهایی از مراسم. این مشارکت فعال باعث شده کودکان احساس تعلق بیشتری به برنامه داشته باشند و نقش مخاطب صرف را ایفا نکنند.
خوراکیان با اشاره به فعالیتهای جانبی این رویداد، افزود: بخش مهمی از برنامه به فعالیتهای هنری و آموزشی اختصاص پیدا کرده است. کودکان در قالب بازیها و کارگاههای متنوع با موضوعات مرتبط با موزه و میراث فرهنگی آشنا میشوند. برای نمونه بخشی از فعالیتها به شناخت سکههای قدیمی اختصاص دارد و کودکان از طریق بازی با تاریخ و هویت فرهنگی آشنا میشوند. همچنین برنامههایی مانند چاپ روی پارچه، نقاشی و فعالیتهای هنری دیگر طراحی شده که موضوعات آنها با فضای عاشورا و محرم پیوند خورده است.
وی با اشاره به اهداف بلندمدت این برنامه، اظهار کرد: هدف این نیست که آثار تاریخی در ویترینها و مخزنها محبوس بمانند؛ بلکه باید در خدمت ارتباطگیری نسل جدید قرار بگیرند. اگر کودکان بتوانند با این آثار ارتباط برقرار کنند، موزه از حالت ایستا خارج شده و به فضایی زنده و اثرگذار تبدیل میشود.
رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک در ادامه با اشاره به پیشینه برگزاری مراسم محرم در این مجموعه گفت: مرحوم حاج حسین ملک، بنیانگذار این مجموعه، در وقفنامه خود تأکید کرده بود که در ایام ماه محرم برنامهها و مراسم متناسب برگزار شود. امسال تلاش کردیم با بهرهگیری از شیوهای نو و متناسب با اقتضائات نسل امروز، این خواسته را به شکلی متفاوت اجرا کنیم.
خوراکیان درباره استقبال مخاطبان نیز بیان کرد: میزان استقبال فراتر از انتظار ما بود. با وجود محدودیتهایی که از نظر موقعیت مکانی و رفتوآمد وجود دارد، حضور خانوادهها و کودکان بیش از پیشبینیها بود و این موضوع نشان داد که اگر برنامهای متناسب با نیازها و علایق نسل جدید طراحی شود، میتواند مخاطب گستردهای جذب کند.
وی ادامه داد: یکی از دلایل استقبال، نقشآفرینی خود کودکان در برنامهها بوده است. زمانی که کودکان از برنامهای رضایت داشته باشند، به صورت طبیعی دوستان و اطرافیان خود را نیز به آن فضا دعوت میکنند. بر اساس نظرسنجیهای انجامشده در روزهای ابتدایی، برنامه توانسته رضایت قابل توجهی در میان کودکان ایجاد کند.
خوراکیان در بخش دیگری از سخنان خود به تأثیرات فرهنگی این نوع فعالیتها اشاره کرد و گفت: چنین برنامههایی صرفاً یک تجربه کوتاهمدت یا سرگرمی مقطعی نیستند؛ بلکه میتوانند به شکلگیری خاطرات ماندگار در ذهن کودکان منجر شوند. بسیاری از گرایشها و علاقهمندیهای فرهنگی افراد در آینده، ریشه در تجربههای دوران کودکی دارد و ارتباطی که امروز با مفاهیم عاشورایی ایجاد میشود، میتواند در سالهای بعد نیز تداوم پیدا کند.
وی افزود: کودکان در این فضا به صورت مستقیم یا غیر مستقیم با مفاهیم عاشورا، شخصیت امام حسین (ع) و آموزههای واقعه کربلا آشنا میشوند و این آشنایی در ذهن و قلب آنها ماندگار خواهد شد. برنامهریزی ما نیز بر این اساس است که چنین تجربههایی در مناسبتهای مختلف تکرار شود تا این ارتباط فرهنگی استمرار پیدا کند.
رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک همچنین از توجه ویژه به کتاب و کتابخوانی در این برنامه خبر داد و اظهار کرد: معرفی کتاب به کودکان بخشی از فعالیتهای جانبی این رویداد است و تلاش شده مسئله مطالعه در کنار برنامههای فرهنگی و هنری مورد توجه قرار گیرد. در کنار برگزاری برنامهها، ثبت اطلاعات مخاطبان و تشکیل باشگاه مخاطبان کودک و نوجوان نیز در دستور کار قرار گرفته تا ارتباط با شرکتکنندگان استمرار پیدا کند. همچنین چند عنوان کتاب کودک که تولید این مجموعه است، در آینده نزدیک منتشر خواهد شد و از طریق همین شبکه ارتباطی به مخاطبان معرفی میشود.
خوراکیان در پایان سخنانش تأکید کرد: کتابخانه و موزه ملی ملک تلاش دارد در کنار مأموریت اصلی خود، زمینهای برای گسترش فرهنگ مطالعه و ایجاد ارتباط پایدار نسل جدید با تاریخ، هویت دینی و میراث فرهنگی کشور فراهم کند.
در بخش دیگری از این آیین حسینی، محمدرضا هراتی، مشاور رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک با بیان اینکه برگزاری برنامههای دهه محرم در این مجموعه ریشه در وقفنامه مرحوم حاج حسین ملک دارد، بیان کرد: کتابخانه و موزه ملی ملک صرفاً یک مجموعه نگهداری آثار تاریخی نیست، بلکه از ابتدا با نگاه فرهنگی و اجتماعی شکل گرفته و در وقفنامه بنیانگذار آن نیز بر برگزاری مراسم و آیینهای مذهبی در ایام محرم و توجه به ترویج فرهنگ اهل بیت (ع) تأکید شده است.
وی با اشاره به سابقه فعالیتهای مذهبی در این مجموعه، افزود: حاج حسین ملک به عنوان یکی از برجستهترین واقفان فرهنگی کشور، همواره بر پیوند میان حفظ هویت ایرانی و ارزشهای اسلامی تأکید داشت و مجموعهای از آثار ارزشمند تاریخی، نسخههای خطی، آثار هنری و میراث فرهنگی را برای بهرهمندی نسلهای آینده وقف کرد. امروز نیز تلاش شده این نگاه در قالبی متناسب با نیازهای نسل جدید ادامه پیدا کند.
هراتی با اشاره به شکلگیری «هیئت بچههای بهشت» در این مجموعه اظهار کرد: امسال تصمیم گرفته شد با ابتکار جدید، برنامههای دهه محرم به صورت تخصصی با محوریت کودک و نوجوان طراحی شود؛ چراکه اگر قرار است در سالهای آینده شاهد تثبیت ارزشهای فرهنگی باشیم، باید سرمایهگذاری اصلی را بر نسل کودک و نوجوان انجام دهیم.
وی ادامه داد: در این طرح تلاش شده کودکان تنها مخاطب برنامه نباشند، بلکه در فرآیند اجرا نقش فعال داشته باشند. از آمادهسازی فضا، پذیرایی، اجرای برنامهها، فعالیتهای هنری، امور رسانهای، بخش صوت و تصویر و حتی برخی بخشهای آیینی، کودکان و نوجوانان با همراهی مربیان و خادمان مشارکت میکنند تا علاوه بر تجربه حضور در یک فضای فرهنگی، مسئولیتپذیری و کار جمعی را نیز تمرین کنند.
مشاور رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک با بیان اینکه این برنامه مبتنی بر مطالعات حوزه تربیت کودک طراحی شده است، افزود: برای اجرای این رویداد از تجربه کارشناسان حوزه کودک، آموزش و روانشناسی بهره گرفته شد تا فعالیتها متناسب با اقتضائات فرهنگی و نیازهای ذهنی کودکان ایرانی طراحی شوند.
وی تأکید کرد: بسیاری از برنامههای فرهنگی زمانی اثربخش خواهند بود که با ویژگیهای روانشناختی و هویتی کودک ایرانی هماهنگ باشند. نمیتوان صرفاً از الگوهای ترجمهای و وارداتی استفاده کرد، بلکه باید برنامهها بر پایه فرهنگ ایرانی ـ اسلامی و نیازهای واقعی کودکان طراحی شوند تا اثرگذاری عمیقتر و ماندگارتری داشته باشند.
هراتی درباره بخشهای مختلف این رویداد توضیح داد: پس از حضور خانوادهها در مجموعه و آشنایی با فضای موزه، کودکان وارد بخشهای تعاملی و کارگاهی میشوند. این بخشها شامل قصهگویی، نقاشی، بازیهای فکری، فعالیتهای تقویت ذهن، معرفی کتاب و برنامههای آموزشی متنوع است که همگی با رویکرد فرهنگی و تربیتی طراحی شدهاند.
وی افزود: در بخش هنرهای تجسمی نیز فعالیتهایی همچون چاپ روی پارچه، قلمکاری و اجرای کارهای هنری مبتنی بر روایتها و داستانهای فرهنگی و مذهبی برای کودکان اجرا میشود تا تجربه یادگیری تنها محدود به آموزش مستقیم نباشد و از مسیر هنر و تجربه نیز شکل بگیرد.
مشاور رئیس کتابخانه و موزه ملی ملک با اشاره به توجه ویژه به کتاب و مطالعه در این برنامه اظهار کرد: معرفی کتابهای مرتبط با کودکان، آثار مرتبط با سیره اهل بیت(ع)، شخصیت مرحوم حاج حسین ملک و موضوعات فرهنگی در دستور کار قرار گرفته و مشاوران کتاب نیز در کنار خانوادهها حضور دارند.
وی ادامه داد: در کنار برنامههای فرهنگی، بخش بازی و فعالیتهای حرکتی نیز برای کودکان پیشبینی شده تا فضای برنامه متنوع، بانشاط و متناسب با روحیه آنان باشد و کودکان بتوانند در کنار آموزش و تجربه فرهنگی، تحرک و نشاط لازم را نیز داشته باشند.
هراتی همچنین از حضور کارشناسان حوزه خانواده و تربیت کودک در حاشیه این برنامه خبر داد و گفت: جلسات مشاوره خانواده و گفتوگو با والدین بخشی از این رویداد است و متخصصان حوزه روانشناسی کودک و مسائل تربیتی در این زمینه خانوادهها را همراهی میکنند.
وی درباره بخش پایانی برنامه نیز بیان کرد: پس از فعالیتهای فرهنگی و کارگاهی، کودکان و نوجوانان وارد فضای حسینیه میشوند و برنامههایی همچون قرائت قرآن، زیارت عاشورا، سرود، منبر و مداحی توسط نوجوانان اجرا میشود تا تجربه حضور در هیئت نیز با مشارکت مستقیم نسل جدید شکل بگیرد. هدف نهایی این برنامه آن است که کودکان از مسیر تجربه، مشارکت، هنر و حضور در فضای آیینی، ارتباطی ماندگار با فرهنگ عاشورا، کتاب، موزه و هویت ایرانی ـ اسلامی برقرار کنند.
انتهای پیام
