معرفت؛ ریشه صبر امام حسین(ع)

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و صاحب تفسیر مشکاة، در سلسله نشست‌های مجازی تفسیر سوره فصلت، به تبیین جایگاه راهبردی صبر در قرآن کریم پرداخت و با بازخوانی آیه ۳۵ سوره مبارکه فصلت و آیه شریفه «وَمَا یُلَقَّاهَا إِلَّا الَّذِینَ صَبَرُوا وَمَا یُلَقَّاهَا إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِیمٍ»، اظهار کرد: صبر، تنها یک ویژگی اخلاقی منفعلانه نیست؛ بلکه حقیقتی است که باید در جان آدمی متولد شود و با ریاضت مستمر مسیر کمال را بپیماید. اگرچه ظرفیتِ صبر در نهاد همه انسان‌ها به صورت بالقوه وجود دارد، اما بالفعل شدن و تعالی آن، نیازمند حظ عظیم یا همان بهره‌مندی والای انسانی است.

 

وی در تحلیل مقامِ صبوری امام حسین(ع) در واقعه عاشورا، بیان کرد: معصوم(ع) تجسم عینی این آیه شریفه است. مقام استقامت حضرت اباعبدالله(ع) در روز عاشورا به گونه‌ای بود که فرشتگانِ آسمان و زمین، در برابر عظمت این صبوری مبهوت ماندند. این ابراز شگفتی از سوی ملائک، نشان‌دهنده آن است که صبرِ حسینی، ریشه در معرفتی دارد که فراتر از فهمِ مراتبِ هستی است و تنها در سایه حظ عظیم قابل درک است.

 

انصاری با اشاره به این نکته که مفسران معمولاً صبر را در کنار تقوا تحلیل می‌کنند، اظهار کرد: در کنار تقوا، عنصری کلیدی به نام معرفت وجود دارد که به انسان قدرتِ تحمل می‌دهد. در حکایت لقمان و خربزه تلخ، آن‌جا که لقمان در پاسخ به سؤال صاحب‌خانه دلیل خوردن خربزه تلخ را دست نعمت‌بخش صاحب‌خانه می‌داند، در واقع به این حقیقت اشاره دارد که وقتی انسان طعم شیرین فیض الهی را چشیده باشد، تلخی‌های زندگی در نظرش ناچیز می‌شود.

 

این مفسر قرآن با تأکید بر اینکه هرچه سطح معرفت انسان نسبت به ساحتِ قدسیِ پروردگار افزایش یابد، سطح صبر او در برابر ناملایمات ارتقا می‌یابد، گفت: فریادِ «وَاللهِ إِنْ قَطَعْتُمْ یَمِینِی، إِنِّی أُحَامِی أَبَداً عَنْ دِینِی» یا عبارتِ «هَوَّنَ عَلَیَّ مَا نَزَلَ بِی أَنَّهُ بِعَیْنِ اللَّهِ» در کربلا، تجلیِ همین معرفت است. امام حسین(ع) به این دلیل صبور است که می‌داند در محضرِ کیست و برای چه هدفی به میدان آمده است؛ این معرفت، موتور محرک صبر و پایداری در تمام حوزه‌های زندگی است.