مسجد صخرهای «الخلیفه»؛ نمونهای نوآورانه از معماری بومی عرب
مسجد صخرهای «الخلیفه» در شهرستان الرس در منطقه قصیم، نمونهای نوآورانه از معماری بومی به شمار میرود.
به گزارش ایکنا به نقل از خبرگزاری عربستان سعودی، مسجد صخرهای «الخلیفه» در زیر سطح زمین و به شکل غاری سنگی ساخته شده و طراحی آن بر پایه راهکارهای مهندسی برای تأمین نور و تهویه طبیعی استوار است؛ ویژگیهایی که آن را به مقصدی برای بازدیدکنندگان و علاقهمندان به مهندسی و معماری تبدیل کرده است.
این مسجد با طراحی و اجرای مهندس محمد الخلیفه ساخته شده و تکمیل آن چندین سال به طول انجامیده است. این بنا که در سال ۲۰۱۰ بهطور رسمی افتتاح شد با استفاده از سنگ و بتن مسلح، بدون نیاز به ستونهای داخلی، احداث شده است؛ طراحی و ساخت این مسجد در زیر زمین و به شکل غاری سنگی با هدف بهرهگیری از ویژگیهای خاک برای حفظ دمای معتدل در تمام طول سال، ایجاد محیطی آرام و مناسب برای نمازگزاران و محافظت از ساختمان در برابر شرایط سخت آبوهوایی انجام شده است؛ الگویی معماری که نوآوری و پایداری را در کنار هم قرار داده است.
از مهمترین ویژگیهای مهندسی این مسجد، ساخت کامل آن در زیر سطح زمین و نبود ستونهای داخلی است که فضای شبستان را گسترده و یکپارچه کرده است؛ این مسجد از سامانه تهویه طبیعی نیز بهره میبرد؛ بهگونهای که مناره، هوا را به داخل میکشد و آن را از طریق کانالی در دل خاک عبور میدهد تا پیش از ورود به مسجد خنک شود و در نتیجه نیاز به سامانههای متداول تهویه مطبوع کاهش یابد.
طراحی مسجد بر پایه هفت نورگیر فوقانی است که با دقت و بر اساس مسیر حرکت خورشید جانمایی شدهاند تا در ساعات روز، نور طبیعی را به فضای داخلی برسانند. این نورگیرها همچنین به گردش هوا و ایجاد تهویه طبیعی مداوم کمک میکنند و موجب کاهش مصرف برق برای روشنایی و سرمایش میشوند. مسجد علاوه بر این، برای تأمین بخشی از نیازهای روشنایی خود در مواقع لازم، از انرژی خورشیدی بهره میگیرد.
ایده ساخت این مسجد، بیانگر رویکردی در بهکارگیری مفاهیم پایداری در معماری بومی است؛ رویکردی که با استفاده از ویژگیهای محیطی محل، کاهش مصرف انرژی و ارائه الگویی عملی از ساختمانهای سازگار با محیط زیست، در عین حال هویت معماری الهامگرفته از محیط بیابانی را حفظ کرده است.
