اربعین؛ نمادی از تداوم مسیر انقلاب اسلامی است

حجت‌الاسلام والمسلمین مسعود آذربایجانی؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با ایکنا، در پاسخ به این پرسش که تحلیل اربعین از منظر روان‌شناسی چه ویژگی‌هایی دارد، گفت: اربعین را باید مقداری عمیق‌تر و دقیق‌تر تحلیل کنیم زیرا اربعین ریشه در دینداری مردم و محبت قلبی نسبت به امام حسین(ع) دارد. همانطور که توحید و اعتقاد به خداوند بخشی از دین است و معاد هم همین‌طور و هر کدام نمادهای خاص خود را دارد و مردم با خواندن نماز و عبادت و قرائت قرآن عشق و علاقه خود را به خداوند نشان می‌دهند باور به امامت هم ریشه در همین اعتقادات دارد.

‌وی اضافه کرد: ما برای نشان‌دادن باورمندی به معاد خودمان را برای مرگ آماده می‌کنیم؛ در تشییع جنازه مؤمنین شرکت می‌کنیم و یکی از اصول اعتقادی ما هم باور به امامت به عنوان محور هدایت انسان است. خداوند در آیه شریفه فرموده است: وَكَذَٰلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ؛ و این گونه فرمانروایی و مالکیّت و ربوبیّت خود را بر آسمان ها و زمین به ابراهیم نشان می دهیم تا از یقین‌کنندگان شود.

‌عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه تصریح کرد: خدا به حضرت ابراهیم(ع) ملکوت آسمان و زمین را نشان داد تا او به یقین برسد؛ حضرت ابراهیم(ع) در حالی که به مقام نبوت رسیده بود ابتلائات فراوانی را پشت سر گذاشت تا به مقام امامت برسد؛ خدا به او دستور داد تا اسماعیل(ع) را به قربانگاه ببرد که البته او سربلند از این آزمون بیرون آمد و اسماعیل(ع) هم زنده ماند. بعد از طی شدن همه این مراحل خدا فرمود: وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ؛ حالا من مقام امامت را به تو می‌دهم و شرط اعطای آن به ذریه تو هم این است که آنان جزء ظالمین نباشند.

وی ادامه داد: علامه طباطبایی در ذیل این آیه گفته است که امام کسی است که مردم را در مسیر معنویت و خدا همراهی و هدایت می‌کند و ایصال الی المطلوب دارد یعنی امامت صرفا هدایت به معنای عام آن نیست بلکه رساندن به سرمنزل مقصود است. پس نقش اصلی امام در ظلمات دنیا هدایتگری است؛ امروز با وجود همه پیشرفت‌های بشر در علم و فناوری و تکنولوژی و ... باز آرامش از بشر سلب شده است زیرا زورمندان و ظالمان بر عالم مسلط شده‌اند و ولایت طاغوت سبب شده است تا مردم از نور به سمت تاریکی کشیده شوند. یخرجونهم من النور الی الظلمات و امام کسی است که بشریت را به هدایت معنوی سوق می‌دهد.

نقش اربعین در هدایت انسان

‌آذربایجانی بیان کرد: انبیاء فقط هدایت می‌کردند و امام کسی است که ایصال به مطلوب دارد و دست مردم را می‌گیرد تا به قرب الهی برسند و ما با توسل و تمسک به امام به حقیقت خواهیم رسید. بنابراین باید با این زاویه نگاه به اربعین هم بنگیریم در این صورت امام حسین(ع) بیشترین نقش را در هدایت معنوی برعهده دارند.

‌وی افزود: حدیث نبوی فرموده است: ان الحسین مصباح الهدی و سفینه النجاه به همین معناست و زیارت اربعین هم همین است و مردم با عشق و ارادت گام برداشته و در پیاده‌روی اربعین با وجود همه مشکلات حضور پیدا می‌کنند.

‌آذربایجانی افزود: راهپیمایی اربعین را نباید صرفا در یک چارچوب کنشی و پیاده‌روی تحلیل کنیم بلکه ریشه در باور به مقام هدایتگری امام حسین(ع) دارد و مردم به رغم گرما و مسائل اقتصادی با عشق و دلدادگی و شیفتگی به این سفر می‌روند و با اخلاص و خلوص خاصی به این سفر می‌روند و این سلوک رفتاری زمینه خاصی برای سلوک معنوی و الهی است.

‌وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به وقوع چند جنگ و شهادت رهبری چه تفاوتی اربعین امسال با سالیان قبل دارد؟ گفت: امسال این بحث مطرح است که باید کمتر به پیاده‌روی اربعین برویم چون ممکن است خیابان و میادین خالی بمانند ولی به نظر بنده این مسئله قابل مدیریت است تا بخشی از مردم که می‌روند بخشی هم حضو رداشته باشند و یا سفر را کوتاه کنند و زود به وطن برگردند تا این مسئله جبران شود.

‌جایگاه تمدنی اربعین

‌آذربایجانی اظهار کرد: اربعین از صحنه‌های مهم معنویت تمدنی ما شیعیان است؛ اربعین بروزی از تمدن اسلامی است که فراتر از یک کشور خاص مانند ایران و عراق است زیرا افرادی از دورترین نقاط دنیا مانند آمریکا و استرالیا و کشورهای اروپایی به این پیاده‌روی می‌آیند. طبق آمارهای امسال از بیش از 70 کشور در اربعین حضور دارند و این پدیده بین‌المللی شده است.

‌وی ادامه داد: این راهپیمایی مرهمی بر درد شهادت رهبر عظیم و حکیم انقلاب و حوادثی است که رخ داد تا تالمات روحی مردم را کاهش دهد و این پیام را به مردم دیگر کشورها منتقل کند و آنان به ملت ایران تسلیت بگویند همچنین راه و مرام و مکتب رهبر شهید را باید در این مناسک مهم به غیرایرانیان منتقل کنیم.

‌عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه تصریح کرد: به خصوص بعد از شهادت رهبر معظم انقلاب که برخی رسانه‌‎های غربی القا می‌کردند باعث شکست و توقف انقلاب اسلامی شده است این حرکت می‌تواند پاسخ محکمی علیه این تفکر باشد و ثابت کند که مسیر انقلاب با سرعت بیشتری در حال حرکت است و خون شهدا محرک قوی برای این حرکت محسوب می‌شود و از این پس سرعت تحولات هم در مسیر تعالی انقلاب اسلامی و تمدن اسلامی بیش از گذشته خواهد شد.