پاسخ به شبهه حرمت قرائت مقتل امام حسین(ع)

در پهنه تاریخ اسلام حماسه‌ای جاودان و خونینی رقم خورد که نه‌تنها مسیر دینداری را دگرگون بلکه چراغ هدایت را برای همیشه در دل تاریکی‌ها روشن کرد. واقعه عاشورا و شهادت امام حسین(ع) و یاران وفادارش حماسه‌ای است که از یک‌سو، تجلی عظمت ایمان و ایثار بود و از سویی دیگر صحنه توطئه‌ها و کتمان‌های تاریخی را که دشمنان حق همواره کوشیدند آن را به فراموشی بسپارند یا تحریف کنند، برملا کرد.

امروز نیز پس از قرن‌ها، اندیشه‌های آلوده و شبهه‌افکنی‌های هدفمند به‌ویژه در ایام محرم و صفر و عزاداری سیدالشهدا(ع)، از رسانه‌های مختلف تکرار می‌شود. از این‌رو، ایکنای قم بر آن شده است تا در مجموعه یادداشت‌هایی به قلم آیت‌الله محمدجعفر مروجی طبسی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم پاسخی مستدل، متقن و روشنگر به برخی از این شبهات بدهد. در ادامه متن ششمین شبهه و پاسخ به آن با موضوع «حرمت قرائت مقتل امام حسین(ع)» تقدیم مخاطبان ایکنا می‌شود: 

بیشتر بخوانید: 

• پاسخ به دروغ‌پردازی وهابیان؛ تبرئه شیعیان از اتهام قتل امام حسین(ع) 
•  چگونه یک دروغ تاریخی، آب را بر لب‌تشنگان کربلا بست 
•  مستندات حضور برخی از صحابه پیامبر(ص) در سپاه عمر بن‌ سعد 
•  پاسخ به شبهه‌افکنی درباره «دست دادن امام حسین(ع) با یزید» 
•  آیه «تهلکه» بر قیام حسینی قابل تطبیق نیست 

ابن حجر هیتمی مکی شافعی می‌گوید: غزالی و دیگران گفته‌اند: بر واعظ و دیگران حرام است که مقتل حسین(ع) و نقل حوادث آن را روایت کنند، همچنین بازگو کردن نزاع و کشمکش میان صحابه حرام است؛ زیرا این کار، باعث برانگیخته شدن کینه و دشمنی نسبت به صحابه و طعن و عیب جویی در آنان می‌شود. در حالی که آنان پرچم‌های دین امامان اسلام هستند، دین را به صورت روایت از ایشان دریافت کردند و ما آن را از امامان به صورت فهم و درایت گرفتیم. بنابراین، هر که در آنان طعن بزند، خود مورد طعن است و به خود و دینش آسیب می‌زند. 

ابن صلاح و نووی گفته‌اند: همه صحابه عادل هستند، پس ابن حجر می‌گوید: آنچه باید در مورد عظمت صحابه و پاکی آنان از هرگونه نقصی معتقد بود، این است که آنان عادل و مورد اعتمادند. 

پاسخ سخن فوق آن است که پیش از هر چیزی، لازم است، هویت و جایگاه غزالی شناخته شود. حافظ ذهبی، او را در زمره پیروان مذهب شافعی بر شمرده است. شیخ عباس قمی درباره غزالی گفته است که وی کتاب «احیا علوم الدین» را به روش صوفیان تالیف کرده است و احادیث باطل فراوانی را در آن جای داده است در حالی که خود از بطلان آنها آگاهی نداشته است. 

نمی‌توان از غزالی انتظار داشت خواندن مقتل حسینی را جایز بداند، غزالی از کسانی است که لعن یزید را جایز نمی‌داند و او را از مومنان به شمار می‌آورد. بنابراین، از کسی مانند او نمی‌توان انتظار داشت که خواندن مقتل حسینی را جایز بداند. نکته مهم‌تر این است که دلیل او برای حرمت خواندن مقتل را بررسی کنیم. غزالی به جای آنکه برای اثبات حرمت، به کتاب، سنت، اجماع و عقل استدلال کند، دلیل حرمت را این دانسته که خواندن مقتل باعث ایجاد کینه و دشمنی نسبت به صحابه در میان مردم می‌شود. 

حق داریم از غزالی بپرسیم: هنگامی که او به کینه نسبت به صحابه اشاره می‌کند، گویی کسی که کشنده سرور جوانان اهل بهشت را به شهادت رساند، در زمره صحابه بوده است؛ با اینکه یزید در سال ۲۵ هجری متولد شد، یعنی پس از رحلت رسول اکرم(ص) به دنیا آمد.

نمی‌دانیم که آیا غزالی با ادعای حرمت خواندن مقتل حسینی، نظر شخصی خود را بیان کرده، یا این دیدگاه را به عنوان نظر تمام اهل سنت بیان کرده است، یا حداقل نظر شافعیان را توضیح داده است. بدون شک، سخن غزالی با عمل سایر اهل سنت و جماعت در تضاد است؛ چرا که ثبت ابن جوزی حنفی مذهب در روز عاشورا، بر منبر می‌نشست و مقتل امام حسین(ع) را می‌خواند و سپس چنانکه حافظ ابن کثیر دمشقی نقل کرده است، دستمالی بر سر خود می‌گذاشت و به عزاداری می‌پرداخت. پس آیا به گمان غزالی، سبط بن جوزی در روز عاشورا عملی حرام، مرتکب شده است؟ 

از سخن غزالی که درباره صحابه می‌گوید: «آنان پرچمداران دین هستند و امامان و دانشمندان، دین را از آنان گرفته‌اند و طعن زدن به هیچ یک از آنان جایز نیست.» بسیار شگفت زده می‌شویم؛ چرا که این سخن، مردود و نادرست است؛ زیرا هر کس که به زندگی برخی از صحابه بنگرد، رسوایی و ننگ را در آن می‌یابد. پس چگونه می‌توان چنین سخنی را درباره همه صحابه پذیرفت، با اینکه برخی از آنان فاسق بودند و کسانی مانند ولید بن عقبه شراب می‌نوشیدند و از حدود الهی تجاوز می‌کردند؟ 

ذهبی در مورد ولید بن عقبه که از صحابه بود می‌گوید: «او مدت کوتاهی مصاحب و همزمان با پیامبر(ص) بود و روایات کمی از او نقل شده است. او از طرف مادری، برادر امیر مومنان عثمان بود، وی شراب می‌نوشید.» علقمه نقل می‌کند: «ما در سرزمین روم بودیم و ولید فرمانده ما بود، او شراب می‌نوشید و ما می‌خواستیم حد شرعی را بر او جاری کنیم‌. اما حذیفه بن یمان گفت: آیا می‌خواهید امیر خود را مجازات کنید، در حالی که به دشمن نزدیک شده‌اید و این کار باعث طمع دشمنان در شما می‌شود؟» و خود ولید با گستاخی چنین شعر می‌خواند: «حتماً شراب خواهم نوشید، هرچند حرام باشد، و حتماً می‌نوشم، حتی اگر خشم هر که خشمگین شود را برانگیزم.» 

حضین بن منذر روایت کرده است: ولید بن عقبه در حالی که مست بود، نماز صبح را برای مردم به امامت خواند و به جای دو رکعت، چهار رکعت نماز به جای آورد. سپس به سوی مردم رو کرد و پرسید: «آیا می‌خواهید بیشتر برایتان بخوانم؟» این خبر به عثمان رسید. ولید را طلبید و حد شرعی را بر او جاری کرد. 

آیا با وجود این همه کارهای زشت و گناهان آشکار در کارنامه برخی صحابه، از هم می‌توان ادعای برخی ابن صلاح و نووی را پذیرفت که همه صحابه عادل و پاک و از هر عیبی و نقصی مبرا هستند؟ این ادعا به راستی که جای شگفتی دارد. 

نتیجه آنکه بی‌گمان، قرائت مقتل سیدالشهدا(ع) در روز عاشورا و حتی در روزهای دیگر سال، از برترین عبادات و وسیله‌های تقرب به درگاه خداوند متعال است. چرا که این عمل، خاطره مصائب جانسوز امام حسین(ع) در روز عاشورا و فجایعی که بر خواندن پاک پیامبر(ص) وارد شد را در دل‌ها زنده می‌کند.