«قاریان و حافظان قرآن» پرچمدار احیای معارف دینی در متن زندگی مردم

به گزارش ایکنا از قم، حجت‌الاسلام والمسلمین محمداسماعیل خورشیدی، استاد و قاری قرآن کریم و سخنران حرم بانوی کرامت، ظهر امروز ۳۰ مردادماه در مراسم غبارروبی جامعه قرآنی کشور که در حرم حضرت فاطمه معصومه(س) برگزار شد، ضمن گرامیداشت حضور جامعه قرآنی در این مراسم، به تبیین برخی از آیات مهدوی قرآن کریم پرداخت و اظهار کرد: آیه ۱۷ سوره حدید «اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یُحْیِی الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا» از جمله آیات مهدوی قرآن است و انتخاب آن برای این مراسم نیز به دلیل پیوند آن با سنت‌های قطعی الهی، پیشگویی قرآن برای مخاطبان خود و همچنین مناسبت امروز، یعنی شهادت امام حسن عسکری(ع) و آغاز امامت حضرت ولیعصر(عج)، صورت گرفته است.

وی افزود: مرحوم علامه مجلسی در جلد ۵۱ بحارالانوار، ۷۷ آیه از آیات قرآن کریم را در ۶۶ حدیث به‌عنوان آیات مهدوی گردآوری کرده است. این اقدام، یکی از نخستین تلاش‌های علمی در دسته‌بندی آیات مهدوی قرآن به شمار می‌رود و از جهت جایگاه علمی علامه مجلسی، کاری بسیار ارزشمند است؛ بنابراین توصیه می‌کنم علاقه‌مندان به این موضوع به جلد ۵۱ بحارالانوار مراجعه کنند.

استاد و قاری قرآن کریم گفت: «أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ ۖ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ؛ آیا برای اهل ایمان وقت آن نرسیده که دل هایشان برای یاد خدا و قرآنی که نازل شده نرم و فروتن شود؟ و مانند کسانی نباشند که پیش از این کتاب آسمانی به آنان داده شده بود، آن گاه روزگار [سرگرمی در امور دنیا و مشغول بودن به آرزوهای دور و دراز] بر آنان طولانی گشت، در نتیجه دل هایشان سخت و غیر قابل انعطاف شد، و بسیاری از آنان نافرمان بودند.» (حدید/۱۶) خداوند در این آیه به مؤمنان هشدار می‌دهد که مانند اهل کتاب نباشند؛ همان کسانی که خداوند برای آنان پیامبر و کتاب فرستاد، اما به مرور زمان از پیامبر خود فاصله گرفتند و در نهایت گرفتار فسق شدند.

وی ادامه داد: این آیه یک هشدار جدی برای مخاطبان قرآن است که اگر از مسیر اولیای الهی و انبیاء فاصله بگیریم، ممکن است به همان سرنوشتی گرفتار شویم که برخی از امت‌های پیشین به آن مبتلا شدند؛ یعنی فاصله گرفتن از راه الهی و سپس تحریف و فسق.

خورشیدی بیان کرد: «اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ؛ بدانید که خدا زمین را پس از مردگی اش زنده می‌کند. همانا ما نشانه‌ها [ ربوبیت و قدرت خود] را برای شما بیان کردیم تا بیندیشید.»؛ باید توجه کنیم که مرگ و حیات در این آیه صرفا مرگ و حیات جسمانی نیست.

وی تصریح کرد: مراد از مرگ و حیات در این آیه، مرگ و حیات حقیقی است و پرسش این است که آیا منظور از مرگ، همین است که انسان از دنیا می‌رود و زیر خاک قرار می‌گیرد و منظور از حیات نیز این است که انسان متولد شود و زندگی مادی پیدا کند؟ قطعا آیه در مقام بیان چنین معنایی نیست، بلکه از حیات حقیقی سخن می‌گوید.

خورشیدی با اشاره به روایات مورد استناد علامه مجلسی در تبیین این آیه، گفت: امام باقر(ع) در تفسیر این آیه می‌فرمایند «یُحْیِی اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا»؛ یعنی خداوند پس از مرگ، حیات را بازمی‌گرداند و مراد از این مرگ، مرگ ارزش‌ها و معارف دینی و فاصله گرفتن انسان از دین است.

حیات حقیقی زمین با دین و عدالت پیوند خورده است

استاد و قاری قرآن کریم افزود: گاهی انسان از نظر جسمانی زنده است، نفس می‌کشد و زندگی می‌کند، اما حقیقتا مرده است؛ زیرا ارزش‌های الهی و دینی در وجود او از بین رفته است. بنابراین حیات حقیقی، حیات انسان و جامعه بر مدار دین و ارزش‌های الهی است.

وی با اشاره به روایت امام موسی کاظم(ع) درباره مفهوم حیات، بیان کرد: امام هفتم(ع) حیات زمین را صرفا به باریدن باران و سرسبز شدن زمین تفسیر نمی‌کنند، بلکه حیات واقعی زمین را با زنده شدن دین و عدالت پیوند می‌دهند.

وی افزود: امام موسی کاظم(ع) می‌فرمایند خداوند در هر زمانی مردانی را برمی‌گزیند که با حضور و حرکت خود، روح جامعه و دینداری را زنده می‌کنند، بنابراین احیای زمین در نگاه قرآن و اهل‌بیت(ع)، تنها یک حیات طبیعی نیست، بلکه حیات جامعه، ارزش‌ها، عدالت و دین است.

خورشیدی با تأکید بر اینکه خداوند اجازه نمی‌دهد دین به‌صورت کامل از بین برود، گفت: هنگامی که مردم در جامعه از دین فاصله می‌گیرند و ارزش‌های دینی کم‌رنگ می‌شود، خداوند دین خود را رها نمی‌کند و اجازه نمی‌دهد حقیقت دین به‌طور کامل از بین برود، بلکه در هر زمان، از آستین قدرت الهی افرادی را برای احیای دین و جامعه برمی‌گزیند.

وی ادامه داد: یکی از نمونه‌های این سنت الهی را می‌توان در آیات پایانی سوره محمد(ص) مشاهده کرد؛ آنجا که خداوند به پیامبر(ص) می‌فرماید اگر مردم از مسیر ایمان و اصلاح فاصله بگیرند، خداوند قومی دیگر را جایگزین آنان خواهد کرد؛ قومی که دین را زنده می‌کند.

استاد و قاری قرآن کریم اضافه کرد: در تاریخ اسلام نیز نمونه‌هایی از این سنت الهی را مشاهده می‌کنیم. سلمان فارسی در کنار پیامبر اکرم(ص) قرار داشت و در روایات نیز درباره نقش ایرانیان در احیای دین سخن گفته شده است. بنابراین باید این آیات را در کنار یکدیگر قرار دهیم و ببینیم که سنت الهی در طول تاریخ چگونه تحقق پیدا کرده است.

وی با اشاره به نقش امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی در احیای دین و جامعه، اظهار کرد: از دوره‌های مختلف تاریخ تشیع، عالمانی همچون شیخ کلینی، استادش علی بن ابراهیم، ابراهیم بن هاشم، محمد بن حلی، علامه حلی، علامه مجلسی و دیگر بزرگان تا دوران معاصر و امام(ره)، عالمانی برای احیای دین تلاش کرده‌اند.

خورشیدی افزود: این بزرگان تنها احیاگر دین نبودند، بلکه در یک بازه تاریخی، جامعه را نیز زنده کردند. یکی از نمونه‌های برجسته آن در زمان ما، انقلاب اسلامی ایران است که با رهبری حضرت امام خمینی(ره) و استمرار این مسیر توسط رهبر شهید، توانست دین را در عرصه اجتماعی و سیاسی به میدان بیاورد.

وظیفه جامعه قرآنی در شرایط کنونی

وی با بیان اینکه احیای جامعه توسط قرآن یکی از رسالت‌های مهم جامعه قرآنی است، گفت: امروز یکی از ابزارهای مهم احیای جامعه، جذب قلوب مردم و بازگرداندن آنان به قرآن و معارف دینی است. همان‌گونه که امام حسین(ع) در روز عاشورا قرآن تلاوت کردند، امروز نیز قرآن باید در متن زندگی و حرکت جامعه حضور داشته باشد.

خورشیدی تصریح کرد: جامعه قرآنی کشور، به‌ویژه در شرایط امروز، مسئولیت سنگینی بر عهده دارد. همه ما باید تلاش کنیم در زمره احیاگران دین باشیم و اجازه ندهیم قرآن و معارف اهل‌بیت(ع) از متن جامعه فاصله بگیرد.

استاد و قاری قرآن کریم با اشاره به ویژگی رهبر شهید انقلاب اسلامی، بیان کرد: امتیاز رهبر شهید ما این بود که در کنار فقه، قرآن و اهل‌بیت(ع)، به مسئله احیای جامعه نیز توجه داشت، همان‌گونه که امام خمینی(ره) دین را از عرصه فردی خارج و به متن جامعه آورد، این مسیر در دوران رهبری ایشان نیز دنبال شد.

نقش قرآن در حکومت حضرت ولی‌عصر(عج)

وی به مسئله ظهور و نقش قرآن در حکومت حضرت ولی‌عصر(عج) اشاره کرد و گفت: احیای واقعی زمین در نهایت و به‌صورت کامل در دوران ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) اتفاق خواهد افتاد. در دعای ندبه نیز هنگامی که درباره ظهور و تحقق وعده الهی سخن گفته می‌شود، بار دیگر مسئله قرآن و اهل‌بیت(ع) در کنار یکدیگر مطرح می‌شود.

خورشیدی افزود: حقیقت زمین زمانی به حیات کامل خود می‌رسد که دین الهی و هدایت قرآنی در جامعه به‌صورت کامل تحقق پیدا کند و این وعده الهی با ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) به کمال خواهد رسید.

وی با تأکید بر اینکه تا پیش از ظهور نیز مسئولیت احیای دین بر عهده مؤمنان است، اظهار کرد: نباید تصور کنیم که تا ظهور حضرت حجت(عج)، دین تعطیل است و ما وظیفه‌ای نداریم؛ بلکه همه ما وظیفه داریم در دوران غیبت، در مسیر احیای دین و جامعه حرکت کنیم.

خورشیدی با اشاره به روایتی از حضرت ولی‌عصر(عج) درباره جایگاه احیاگران دین، گفت: در روایتی که درباره یکی از بانوانی که محضر امام زمان(عج) را درک کرده نقل شده، حضرت ولی‌عصر(عج) خطاب به ایشان، از احیاگران دین سخن گفته‌اند و این نشان می‌دهد که مسئله احیای دین تا پیش از ظهور نیز یک رسالت جدی و مستمر است.

وی یادآور شد: امروز جامعه قرآنی رسالت مهمی بر عهده دارد و باید بداند که دشمن نیز اهمیت این مسئله را می‌داند؛ زیرا اگر ابزار دین و قرآن در جامعه به‌درستی به کار گرفته شود، می‌تواند جامعه را زنده و در برابر آسیب‌ها و مشکلات مقاوم کند، بنابراین باید این امانت را به نسل‌های آینده منتقل کنیم و در مسیر احیای قرآن، دین و جامعه گام برداریم.