فهرست جامع مطالعات قرآنی در زبان‌های اروپایی منتشر شد

گروه ادب: «کتاب‌شناسی مطالعات قرآنی در زبان‌های اروپایی» کتابی است که به کوشش مرتضی کریمی‌نیا و با پیشگفتاری از «اندرو ریپین» توسط مؤسسه‌ فرهنگی ترجمان وحی در 800 صفحه به چاپ رسیده است.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، «کتاب‌شناسی مطالعات قرآنی در زبان‌های اروپایی» کتابی است که به کوشش مرتضی کریمی‌نیا و با پیشگفتاری از «اندرو ریپین» توسط مؤسسه‌ فرهنگی ترجمان وحی در 800 صفحه به چاپ رسیده است.

از میان حوزه‌های مختلف در اسلام‌پژوهی، امروزه مطالعات قرآنی و تفسیر یکی از مهم‌تر‌ین و پررونق‌ترین شاخه‌های علمی در سراسر جهان شده است. هم در میان عالمان کشورهای اسلامی و هم در میان محققان مسلمان و غیرمسلمان در سایر کشورها، سالانه حجم انبوهی از کتب و مقالات مرتبط با این حوزه انتشار می‌یابد که اطلاع از آن‌ها برای دیگر محققان و دانشمندان سودمند و حتی لازم است. از زبان‌های اسلامی چون عربی، ترکی، فارسی، اردو و مالایی و اندونزیایی که بگذریم، بخش مهمی از منابع قدیم و جدید در زبان‌های اروپایی انتشار یافته‌اند.

پس از 15 سال پژوهش مستمر در حوزه مطالعات قرآنی و تفسیر در زبان‌های اروپایی، «کتاب‌شناسی مطالعات قرآنی در زبان‌های اروپایی» به همت مرتضی کریمی‌نیا و از سوی مؤسسه فرهنگی ترجمان وحی در قم منتشر شد. مؤلف در این کتاب کوشیده است تا فهرست جامع، دقیق و همه‌جانبه‌ای از مطالعات قرآنی و تفسیری طی پنج قرن گذشته و در فاصله‌ سال‌های 1500 تا 2012 میلادی در 7 زبان اروپایی (انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، اسپانیولی، ایتالیایی، هلندی و لاتینی) را ارائه دهد.

این اثر که نخستین و تنها کتاب‌شناسی جامع در این زمینه در سراسر جهان است، در قدم اول، راهنمایی است برای تمامی علاقه‌مندان و محققان مطالعات قرآنی و در درجه بعد، ابزاری پژوهشی برای عموم پژوهشگران دانشگاهی علاقه‌مند به مطالعات اسلامی در داخل و خارج کشور است.

این اثر به ویژه برای محققان علوم قرآنی در دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه که نیازمند پژوهش جدی و اطلاع‌یابی از مهم‌ترین مطالعات قرآنی به روز در جهانند ابزاری ضروری در پژوهش به شمار می‌آید تا همگان بتوانند ضمن بهره‌گیری از آخرین پرسش‌ها، روش‌ها، نظریه‌ها و دستاوردهای مطالعات قرآنی در فضای آکادمیک و دانشگاهی جهان، به نقد و ارزیابی صحیح‌تر این اندیشه‌ها بپردازند.

متن کتاب به زبان لاتین است و تمامی عناوین کتب و مقالات همراه با ترجمه فارسی و به ترتیب الفبایی مؤلفان مرتب شده‌اند. برای کارآمدی بیشتر، نمایه‌ای تفصیلی (از اعلام، اماکن، سوره‌ها، اصطلاحات، کتب و ...) در یکصد صفحه برای کتاب تنظیم شده است که با رجوع به آن می‌توان دریافت کدام کتاب یا مقاله طی 5 قرن اخیر در زمینه‌های مختلف قرآنی و تفسیری انتشار یافته است.

به ‌استثنای ترجمه‌های قرآن در زبان‌های اروپایی، در این اثر، کتاب‌ها و مقالات مرتبط با یکی از موضوعات زیر فهرست می‌شوند: کلیات و کتاب‌شناسی، علوم قرآنی (با تمامی شاخه‌ها از قبیل، وحی‌شناسی، تاریخ نزول، اسباب النزول، مکی و مدنی، نسخ، اعجاز و ...)، تاریخ قرآن، تفسیرپژوهی، مفسران و تاریخ تفسیر، مخطوطات کهن قرآنی، ترجمه‌پژوهی و مترجمان قرآن، واژگان قرآن، آیه‌پژوهی، سوره‌پژوهی، اَعلام و مفاهیم قرآن، قرآن‌‌پژوهان جهان، قرآن و چالش‌های عصر جدید، پژوهش‌های موضوعی در قرآن، نقد و بررسی آثار قرآنی خاورشناسان.

محتوای این کتاب‌شناسی طی 15 سال (از 1376 تا 1391) با پژوهش مستمر در منابع کتابخانه‌ای در مهم‌ترین کتابخانه‌های سراسر جهان از جمله کتابخانه‌های ملی فرانسه(پاریس)، دانشگاه لایدن(هلند)، استرالیا(ملبورن)، ایتالیا(رم)، اسپانیا(مادرید) و بریتانیا(لندن)، دولتی آلمان(برلین)، دولتی آلمان(مونیخ)، مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی(دانشگاه لندن)، کنگره(واشینگتن)، دانشگاه مک‌گیل (مونترآل، کانادا)، دانشگاه برلین، دانشگاه مونیخ، دانشگاه گوته(فرانکفورت)، کتابخانه‌های ملی اندونزی، مالزی، هندوستان، پاکستان، ترکیه و برخی کتابخانه‌های داخل ایران گردآوری و تنظیم شده است.

یادآور می‌شود، که این اثر علاوه بر آن که نیاز بسیاری از محققان و علاقه‌مندان داخلی را برآورده می‌کند، در بازار نشر بین‌المللی، به ویژه در دانشکده‌های مطالعات خاورمیانه، شرق‌شناسی و اسلام‌شناسی در جهان عرب و دنیای غرب قابل ارائه است. «انجمن بین‌المللی مطالعات قرآنی» در آمریکا در فاصله کوتاهی پس از انتشار کتاب، خبر حضور آن را در میان آثار انتشاریافته روز مهم تلقی کرده و به نقل پیشگفتار انگلیسی اندرو ریپین بر این کتاب پرداخته است.

پاره‌ای از مشخصات درونی کتاب به شرح زیر است: کتاب حاوی 8 هزار و 812 مدخل قرآنی و تفسیری همراه با ترجمه عناوین و نمایه تفصیلی به زبان فارسی در 800 صفحه با فونت ریز و دو ستونه انتشار یافته است.

مقالات منتشر شده در اینترنت و دائرة‌المعارف‌های عمومی و تخصصی در این اثر مورد نظر نیستند، مگر آنکه پیشتر در یکی از نشریات علمی به چاپ رسیده باشند. هیچ‌یک از مقالات به طور خاص به معرفی کتاب (review book) مربوط نمی‌شوند. کتاب به ترتیب الفبایی نام پدیدآورنده در ضبط لاتینی (از A تا Z) تنظیم یافته است. تمامی نام‌های غیر ‌اشهَر به ضبط لاتین و اَشهَر مؤلف ارجاع می‌شوند.

سال تولد و وفات پدیدآورنده هر اثر، در حد امکان و با جستجو در منابع مختلف، افزوده شده است. اطلاعات تفصیلی هر اثر شامل نام کامل و مشهور مؤلف، نام مترجم یا ویراستاران احتمالی، نام کامل اثر، مشخصات ناشر، محل و سال نشر، تعداد صفحات، همراه با مشخصات کامل کتاب یا نشریه‌ای که مقاله در آن به چاپ رسیده است.

عنوان هر مقاله یا کتاب برای سهولت خوانندهی ایرانی، به زبان فارسی ترجمه شده و مشخصات کتاب‌شناختی کتاب‌هایی که چاپ‌های متعدد و با تجدیدنظر و اضافات داشته‌اند، و همچنین مشخصات کامل مقالاتی که گاه در زمان‌های مختلف در دو یا سه نشریه یا کتاب انتشار یافته‌اند، ذیل مدخل واحد ذکر می‌شوند.

مشخصات کتاب‌شناختی کتاب‌ها و مقالاتی که به یکی از زبان‌های اسلامی(عربی، فارسی، اردو، ترکی، مالایی و اندونزیایی) ترجمه یا تلخیص شده‌اند، ذیل هر مأخذ در پانویس ذکر شده است. مشخصات کتاب‌شناختی کتاب‌ها و مقالاتی که از یکی از زبان‌های اسلامی(مانند عربی، فارسی و اردو) به این زبان‌های اروپایی ترجمه شده‌اند، ذیل هر مأخذ در پانویس ذکر شده است.

مهم‌ترین بخش کتاب نمایه‌های تفصیلی کتاب به زبان فارسی است. این نمایه‌ها عبارتند از: نمایه اَعلام، اماکن، آیات، سوره‌ها، مفاهیم و موضوعات، اصطلاحات تفسیر و علوم قرآنی، کتاب‌ها و مؤلفان. با مراجعه به این بخش کتاب، به‌سهولت می‌توان دریافت که درباره هر موضوع و یا مسئله قرآنی، کدام مقالات یا کتاب‌ها (به چه زبان و در کجا) انتشار یافته‌اند.

آزاده غلامی