ادبيات جنگ برای عبور از مرزها نوشته میشود
رئيس دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنری با بيان اينكه ادبيات جنگ يك ادبيات انسانی است گفت معمولاً مردم جهان میخواهند بدانند كسانی مثل خودشان در شرايطی مثل جنگ چگونه تاب آوردهاند و به همين خاطر به خواندن اين آثار علاقه نشان میدهند، پس اگر بگوييم ادبيات جنگ برای عبور از مرزها نوشته میشود، شايد بیراه نگفته باشيم.
گروه سياسی: رئيس دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنری با بيان اينكه ادبيات جنگ يك ادبيات انسانی است گفت: معمولاً مردم جهان میخواهند بدانند كسانی مثل خودشان در شرايطی مثل جنگ چگونه تاب آوردهاند و به همين خاطر به خواندن اين آثار علاقه نشان میدهند، پس اگر بگوييم ادبيات جنگ برای عبور از مرزها نوشته میشود، شايد بیراه نگفته باشيم.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) به نقل از پايگاه اطلاعرسامی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتالله العظمی خامنهای، «ادبيات جنگ متولد میشود؛ ساخته نمیشود. ارزش كلمهها در اينگونهی نوشتاری بيش از هر چيزی انسانی است. انسانها پس از تحمل جنگهای طاقتسوز و خانمانبرانداز به خلوت خود میآيند و بدون اينكه آگاهی حرفهای از چگونه نوشتن داشته باشند، دست به قلم میبرند.»۱ يكی از فعالترين مراكز گردآوری، تنظيم و انتشار خاطرات دوران دفاع مقدس، دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزهی هنری است. مرتضی سرهنگی، رئيس اين دفتر همان كسی است كه به همراه هدايتالله بهبودی، سالها در نشريهی كمان۲ همين رسالت را دنبال میكرده است. فعاليتهايی كه تحسين رهبر معظم انقلاب را برانگيخت تا آنجا كه ايشان در جلسهای گفتند: «اگر بنده شاعر بودم، يقيناً در مدح شماها، در مدح آقاى سرهنگى، در مدح آقاى بهبودى، ... در مدح همين خاطرهسازان و خاطرهانگيزان قصيده مىساختم؛ حقيقتاً جا دارد؛ چون كارِ بسيار بزرگ و بااهميتى است».
برهمين اساس اين پايگاه اطلاعرسانی گفتوگويی كوتاه با مرتضی سرهنگی دربارهی ادبيات جنگ و كتاب لشكر خوبان انجام داده است:
روايتنگاری و تدوين كتاب «لشكر خوبان» در كجا و چگونه صورت گرفت؟
دفتر ادبيات و هنر مقاومت تبريز اوايل دهه هفتاد در اين شهر با تلاش جناب آقای سيدقاسم ناظمی و چندتن از دوستان ايشان راهاندازی شد. تقريباً همه كارهای كتاب لشكر خوبان همانجا صورت گرفت. يعنی از سوژهيابی، مصاحبه، پيادهسازی نوارها، بازنويسی، تدوين و حتی عنوان كتاب هم انتخاب دوستان تبريزی بود. انصافاً تلاش سركار خانم سپهری برای سامان دادن به اين كتاب ستودنی است. آمادهسازی نهايی و چاپ كتاب هم در تهران انجام شد.
چرا كتابهای تازه دفتر از رزمندگانی است كه شناخته شده نيستند و از راويان ساده جنگ است؟
میدانيد ادبيات جنگ از زندگی مردمی كه با جنگ روبرو بودهاند، سرچشمه میگيرد. به همين خاطر با تودهی مردم پيوند محكمی دارد. در دفاع هشت سالهمان، هم فرماندهان از مردم عادی بودند و هم رزمندگان. ذات جنگهای دفاعی مردمی است و خالق آن مردم عادی هستند. ناگفته نماند آثار خوبی هم از فرماندهان شناخته شده منتشر شده است.
به نظر شما متن كتابهای تازهی حوزه هنری در زمينهی جنگ كمی مطول و بلند نيست؟ چرا ما بايد زندگی عادی يك راوی ناشناس را از ابتدا تا انتها بدانيم؟
بعضی از اين كتابها، زندگینامه هم هست. لازم است زمينههای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی راوی را بدانيم. از كودكی با او بزرگ شويم و او را بيشتر و بهتر بشناسيم و دوستش داشته باشيم. از رفتار و معرفت او تأثير بگيريم. عكسها، اسناد و پانوشتها و پینوشتها كه گاهی در پايان كتاب و گاهی در ميانههای متن میآيد به استحكام سندی و علمی كتاب كمك میكند و اطلاعات تازه و مستندی به مخاطب میدهد. همهی فصول اين كتابها منطقی و با يك نظم روايی در پی هم میآيد و خاطره را به يك پيكرهی واحد تبديل میكند. وقتی اين جذابيت و نظم در يك كتاب خاطره بود ديگر مطول بودن يا نبودن كتاب ملاك نيست.
كارهای شما با نمونههای ادبيات جنگ در دنيا چه تفاوتها و شباهتهايی دارد؟
ادبيات جنگ يك ادبيات انسانی است. در جنگ پای انسان در ميان است. معمولاً مردم جهان میخواهند بدانند كسانی مثل خودشان در شرايط دشواری مثل جنگ چگونه تاب آوردهاند. به همين خاطر به خواندن اين آثار علاقه نشان میدهند. اگر بگوييم ادبيات جنگ برای عبور از مرزها نوشته میشود، شايد بيراه نگفته باشيم. در اين آثار هم تفاوتها به چشم میآيد و هم شباهتها. نكتهی اصلی برمیگردد به جهانبينی و تلقی راوی از جنگی كه با آن درگير شده است. مخاطب هم با خطكش خودش اندازهی اين شباهتها و تفاوتها را با آثاری كه مطالعه كرده است میسنجد.
پینوشتها:
۱. سرهنگی، مرتضی، ۱۳۸۸، حرف ما (گزيده سرمقالههای كمان)، تهران، سورهی مهر
۲. نشريهی تخصصی فرهنگ و ادبيات پايداری كه بين سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۳ به مديرمسئولی هدايتالله بهبودی و سردبيری مرتضی سرهنگی منتشر میشد. گردانندگان اين نشريه پس از ۸ سال، با انتشار دويستمين شماره به كار آن پايان دادند.
