علت اصلی دروغ، خود كم‌بينی و دنياطلبی انسان است

گروه انديشه: عضو هيئت علمی دانشگاه بيرجند گفت: علت اصلی دروغ، عقده حقارت و خود كم‌بينی و دنياطلبی انسان دروغگو است كه به‌عنوان روانشناسی اخلاقی در كلمات و روايات معصومين به آن اشاره شده است.

حجت‌الاسلام هادی شهاب، عضو هيئت علمی دانشگاه بيرجند در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، با اشاره به آيه 77 سوره توبه «فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِی قُلُوبِهِمْ إِلَى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُواْ اللّهَ مَا وَعَدُوهُ وَ بِمَا كَانُواْ يَكْذِبُونَ؛ خداوند به كيفر آنكه وعدهايی را كه با خدا داشتند نقض نمودند و به سبب اينكه دروغ می‌گفتند، تا روزی‌كه خدا را ملاقات می‌كنند در دل‌هايشان نفاق انداخت»، گفت: از جمله بزرگ‌ترين گناهانی كه در دین اسلام مطرح شده، گناه دروغ يا كذب می‌باشد، اين گناه نيز از جمله گناهانی است که عقلاً آن را درك كرده و به عدم جواز و حرمت آن حكم می‌كنند، بدون آنكه لزوماً متعلق و وابسته به دين خاصی باشند، به همين جهت است كه این پديده فردی و اجتماعی مورد مذمت تمامی اهل خرد در تمام دنيا است.

وی ادامه داد: دروغ يا کذب در واقع اظهار آن چيزی است كه واقعيت ندارد، خواه يك امر صرفاً فردی باشد و خواه يك مقوله اجتماعی و مربوط به عموم افراد يك جامعه.

عضو هيئت علمی دانشگاه بيرجند با اشاره به اينكه در مورد دروغ و شخص گوينده آن علوم متعدد از جمله روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و يا انسان‌شناسی بحث كرده‌اند، اظهار كرد: آنچه قرآن بدان اشاره دارد بعد عقيدتی و دينی آن است يعنی قرآن بيان می‌دارد چه اتفاقی برای يك فرد می‌افتد كه او زبان كذب می‌گشايد.

وی با اشاره به اينكه گناهان نسبت به يكديگر جنبه تعليلی دارند و هر كدام از آن‌ها محصول عوامل بسيار نفسانی است و ريشه در افعال گذشته فرد دارد، عنوان كرد: در مورد اين گناه نيز اسلام می‌گويد كه «كذب» عامل نفاق در فرد می‌شود، يعنی به گفته قرآن عامل اينكه يك فرد دست به نفاق می‌زند و منافقانه رفتار می‌نمايد سرپيچی از وعده الهی و دروغ است.

حجت‌الاسلام شهاب يادآور شد: خداوند در آيه 3 سوره زمر نيز می‌فرمايد: «أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ؛ گاه باشيد كه آيين و اعتقاد و طاعت خالص از آن خداست، و كسانی‌كه به‌جای خدا سرپرستان و اربابی(‌از فرشتگان و اجنّه و قدّيسين بشر) اتخاذ كرده‌اند‌(می‌گويند) ما آنها را نمی‌پرستيم جز برای آنكه هر‌چه بيشتر ما را به خدا نزديك كنند، همانا خداوند ميان آنها(و مؤمنان) در آنچه اختلاف می‌نمايند‌(در روز قيامت) داوری خواهد كرد، البته خداوند كسانی را كه دروغگو و كافر و ناسپاسند هدايت نمی‌كند».

عضو هيئت علمی دانشگاه بيرجند با تأكيد بر اينكه خداوند علت دروغ گفتن را مسئله «شرك» عنوان می‌كند، خاطرنشان كرد: اين بدان جهت است كه زبان به كذب می‌گشايد ولی و سرپرستی غير از خدا برای خود اختيار کرده و به خاطر اوست كه لب به كلام ناصواب می‌گشايد چرا‌كه خدای متعال را قادر مطلق نمی‌داند.