نقد مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» در شماره جديد «قرآنپژوهی خاورشناسان»
مقاله «بررسی مقاله پلوراليزم دينی و قرآن» يكی از مقالات سيزدهمين شماره دوفصلنامه «قرآنپژوهی خاورشناسان» است كه در آن محمدجواد نجفی و جواد محمدی به بررسی و ارزيابی ساختاری و محتوايی مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» دايرةالمعارف قرآن ليدن پرداختهاند.
گروه انديشه: مقاله «بررسی مقاله پلوراليزم دينی و قرآن» يكی از مقالات سيزدهمين شماره دوفصلنامه «قرآنپژوهی خاورشناسان» است كه در آن محمدجواد نجفی و جواد محمدی به بررسی و ارزيابی ساختاری و محتوايی مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» دايرةالمعارف قرآن ليدن پرداختهاند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، مقاله «بررسی مقاله پلوراليزم دينی و قرآن» يكی از مقالات سيزدهمين شماره دوفصلنامه علمی ـ ترويجی «قرآنپژوهی خاورشناسان» است كه نويسندگان اين مقاله، محمدجواد نجفی و جواد محمدی به بررسی مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» از دايرةالمعارف قرآن ليدن و ارزيابی آن از دو بعد ساختاری و محتوايی پرداختهاند.
در اين مقاله پس از بيان اهميت پرداختن به آراء شرقشناسان پيرامون اسلام و قرآن و معرفی اجمالی نويسنده مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» در دايرةالمعارف قرآن ليدن، يعنی جين دمن مك اوليف، استاد الهيات دانشگاه جرج تاون آمريكا، خلاصهای از آن مقاله آمده است و بخش اصلی مقاله نيز به بررسی و نقد مقاله «پلوراليزم دينی و قرآن» اختصاص يافته است.
نويسندگان معتقدند كه با توجه به اين كه مقاله مذكور پيش از ورود به بحث اصلی، به معناشناسی مفردات قرآنی مرتبط مانند «دين»، «ملة» و «عبادة» پرداخته و گروهها و جوامع دينی موجود در محيط نزول قرآن و زندگی پيامبر(ص) را بررسی كرده است، به لحاظ ساختاری ورود خوبی به بحث تكثرگرائی از منظر قرآن داشته است، اما در همين بخش نيز اشكالاتی همچون طولانی بودن مباحث مقدماتی، فقدان يك بررسی منسجم و جامع در مورد ديدگاه قرآن، مسلم پنداشتن تكثرگرائی و جانبداری از برخی گروههای دينی خاص ديده میشود.
در بررسی محتوائی مقاله نيز نويسندگان ابتدا ضمن اشاره به اشكالات وارد بر معناشناسی ارائه شده از مفردات قرآنی از سوی خانم جين دمن مك اوليف، اتهامات مبالغهآميز بودن موضع قرآن در مقابل يهوديان و مسيحيان برای اقناع مخاطبان خود و كسب آگاهی وحيانی پيامبر(ص) از راهبان مسيحی و آموختن ايمان يهودی از كاتب خويش مورد نقد قرار گرفته و سپس بحث تكثرگرائی دينی و قرآن مورد بررسی قرار گرفته است.
نويسندگان مقاله انتقادی معتقدند كه نگارندگان مدخل «پلوراليزم دينی و قرآن» گرچه تا حدودی موفق شدهاند ديدگاه قرآن در مورد تكثرگرائی را دريابند، اما به نظر میرسد كه به دليل آن كه مبنای بحث و بررسی آنان، آن نوع تكثرگرائی است كه مبتنی بر نسبيتانديشی بوده است، در فهم ديدگاه صائب قرآن توفيق نداشته و آن چنان كه بايد نتوانستهاند به عمق مطلب راه يابند. از همين رو در ادامه مقاله نيز به تبيين بحث تكثرگرائی دينی و قرآن در سه بعد معرفتشناختی، عملی و رفتاری و نجات و رستگاری پرداختهاند.
بر اين اساس محمدجواد نجفی و جواد محمدی نويسندگان مقاله انتقادی معتقدند كه قرآن كريم با شك و ترديد و نسبيت در معرفت، فهم و انديشه موافق نيست و آن را با قاطعيت رد میكند؛ چرا كه پذيرش آن مردود دانستن مدعای خود قرآن است. اما در مرحله عمل و رفتار همگان را به زندگی مسالمتآميز فراخوانده و به حسن سلوك با ساير اديان قائل است.
به عقيده نويسندگان آزادی فكر و عقيده، صلحطلبی، دعوت به همزيستی مسالمتآميز، احترام به انبيای گذشته و كتب آسمانی پيشين، نفی نژادپرستی، پذيرش حقوق اقليتها و احترام به آن و سفارش به جدال احسن از جلوههای درخشان به رسميت شناختن تكثرگرائی در بعد رفتاری و عملی از سوی قرآن كريم است.
همچنين به بيان نويسندگان، قرآن تكثرگرائی را در باب نجات و رستگاری به رسميت شناخته و فقط قائل به رستگاری مسلمانان نيست؛ بلكه جاهلان قاصر از ساير اديان و مستضعفان فكری را نيز در زمره رستگاران میداند.
يادآور میشود كه مقاله «بررسی مقاله پلوراليزم دينی و قرآن» در شماره 13 دوفصلنامه «قرآنپژوهی خاورشناسان» به چاپ رسيده است كه دوفصلنامهای علمی ـ ترويجی است و به مديرمسئولی و سردبيری محمدعلی رضائی اصفهانی و از سوی مركز پژوهشهای قرآن كريم المهدی(عج) منتشر میشود.
