شكلگيری فقه رسانه با نگاه سادهانگارانه، لغزيدن در لبه پرتگاه است
رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی تأكيد كرد ذهنيتهای اوليه، عمومی و غير منقح كلامی و نگاه سادهانگار به رسانه دو وضعيت جاهلانهای هستند كه اگر فقه رسانه بر اساس آنها شكل بگيرد، به پرتگاهها فرو میلغزد.
گروه انديشه: رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی تأكيد كرد: ذهنيتهای اوليه، عمومی و غير منقح كلامی و نگاه سادهانگار به رسانه دو وضعيت جاهلانهای هستند كه اگر فقه رسانه بر اساس آنها شكل بگيرد، به پرتگاهها فرو میلغزد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، حجتالاسلام والمسلمين احمد مبلغی، رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی 28 ارديبهشتماه در سومين نشست فقه رسانه در دانشكده صدا و سيمای قم گفت: رسانه به دليل داشتن ابعاد و لايههای كاملا مستحدث، نبايد بر اساس «ذهينتها و برداشتهای ابتدايی از دين در خصوص مقوله ارتباطات انسانی» شكل گيرد؛ چرا كه اين ذهنيتها و برداشتها در فضاهای غير مربوط به ابعاد پيچيده رسانه تحقق يافته است.
وی تأكيد كرد: ذهنيتهای اوليه، عمومی و غير منقح كلامی و نگاه سادهانگار به رسانه دو وضعيت جاهلانهای هستند كه اگر فقه رسانه بر اساس آنها شكل بگيرد، به پرتگاهها فرو میلغزد.
مبلغی با اشاره به اينكه آيا میتوان نسبت به رسانه هم نظريهپردازی كلامی كرد؟ و آيا رسانه در موضوع كلام جای میگيرد؟ گفت: اگر انديشه بودن رسانه برای انسان را بپذيريم؛ انسان رسانهای، بخشی از انسانشناسی خواهد بود و در اين صورت سخن گفتن از نظريه كلامی رسانه، امری معقول خواهد بود؛ چه آن كه بر اين اساس به بررسی فعل خداوند(ابعاد فطری منتهی به رسانه) دست زدهايم.
وی يادآوری كرد: در اين صورت اگر نظريهای راجع به رسانه در اين حدود «جنبههای فطری آن و اقتضائات تكوينی و لوازم اجتماعی گريزناپذير آن» ارائه كرديم، نظريه كلامی میشود.
رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس ادامه داد: برای ارائه نظريه كلامی انسان رسانهای، دو بحث پيشينی را ناگزير بايد ارائه كرد كه عبارت از مراحل كنش و واكنش بين رسانه و جامعه و عوامل بيرونی مؤثر بر روند چرخه كنش و واكنش ميان رسانه و جامعه است.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی ادامه داد: ارائه اين دو بحث برای اين است كه نصوص دينی در خصوص مراحل كنش و واكنش چه میگويند آيا اين مراحل قابل تغيير هستند يا نه؟ و نيز درباره عوامل تأثيرگذار بر روند كنش و واكنش چه میگويند؟.
مبلغی افزود: انتقال كالای رسانه به جامعه، فرآوری شدن سريع كالای انتقال يافته توسط جامعه، بازگشت وضعيت فرآوری شده از جامعه به رسانه و تراكمی شدن نتائج تكرار اين چرخه را مراحل چهارگانه كنش و واكنش بين جامعه و رسانه معرفی كرد.
وی در خصوص مرحله دوم گفت: به دليل اينكه رسانه در سطح بالا و گستردهای دست به انتقال كالای خود میزند و از طرف ديگر دريافت آن كالا از سوی مخاطبان نيز دريافتی حداكثری و همزمان است، پروسهای ايجاد میشود كه كالای رسانه به سرعت، ابعادی اجتماعی پيدا كند.
وی ادامه داد: پيام وقتی در رسانه است گفتهای، نكتهای، سليقهای و انديشهای بيش نيست، كه انتقال پيدا میكند؛ ولی وقتی به جامعه میآيد، به دليل اينكه در فضای جامعه و اجتماع و دست به دست دادن افراد جامعه در كاركرد دادن به آن، تحولاتی رخ میدهد كه از ناحيه فرد نيست.
رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس، بازگشت وضعيت فرآوری شده توسط مردم به رسانه را سومين مرحل كنش و واكنشی ميان جامعه و رسانه دانست و گفت: رسانه بخشی از جامعه است و آنچه در جامعه وجود دارد به رسانه منتقل میشود.
مبلغی به مرحله چهارم اين وضعيت كنش و واكنشی ميان جامعه و رسانه اشاره كرد و گفت: مرحله چهارم، تكرار اين وضعيت كنش و واكنش است و با انبوه شدن ارتباط رسانه و مخاطب، تحول ايجاد خواهد شد.
