گروه انديشه: ششمين نشست تخصصی همانديشی توليد ملی، حمايت از كار و سرمايه ايرانی و سومين نشست ارائه مقالات اقتصادی، در مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، حجتالاسلام نظرپور، مدرس اقتصاد دانشگاههای قم در اين نشست كه چهارم خردادماه برگزار شد، گفت: بررسی برنامههای توسعه بعد از انقلاب روشن مینمايد كه تئوری سرمايه اجتماعی در انديشه دينی با وجود نقش كليدی آن در توسعه اقتصادی، در برنامههای توسعه مورد توجه واقع نشده و دستاورد روشنی را به همراه نداشته است.
حجتالاسلام نظرپور تصريح كرد: اين در حالی است كه سند چشمانداز بيستساله كشور، يكی از ويژگیهای توسعه ايران به لحاظ اجتماعی را دستيابی به سرمايه اجتماعی بالا عنوان میكند.
وی ادامه داد: مفهوم سرمايه يكی از غنیترين چارچوبهای تبيينی در ملاحظات جامعهشناختی و اقتصادی معاصر است به طوری كه دستيابی به رشد و توسعه مستلزم به كارگيری و بهرهبرداری بهينه از انواع سرمايه است.
حجتالاسلام نظرپور گفت: پيام سالانه رهبر معظم انقلاب اسلامی آنجا كه بر حمايت از كار و سرمايه ايرانی تأكيد میكند، بر نقش كليدی سرمايه، در فرآيند پيشرفت اجتماعی ـ اقتصادی نظر دارد.
وی ادامه داد: اصولاً سرمايه به طور مطلق از ديد اقتصادی، عنصر پيشبرنده است البته سرمايه به طور سنتی عمدتاً شامل سرمايههای فيزيكی(ماشينآلات، كارخانجات، ساختمانها، ابزار و تجهيزات) و سرمايههای مالی(بازار پول و بازار اوراق بهادار) میشد.
نظرپور اضافه كرد: از دهه 1950 مقولهای به نام سرمايه انسانی نيز مطرح شد كه شامل تخصصها و توانمندیها و قابليتهای انسانی بود. سالها پس از تثبيت و تكامل سرمايه انسانی، سرمايه اجتماعی مورد توجه قرار گرفت. بنابراين شايد بتوان پذيرش نقش سرمايه اجتماعی در روند رشد و توسعه را به عنوان سومين حلقه از حلقههای تكاملی سرمايه تلقی نمود.
وی خاطرنشان كرد: سرمايه اجتماعی از جمله مفاهيم پيچيده، چندوجهی و بين رشتهای است، كه میتواند از ابهامات و دشواریهای نظری مباحث اقتصادی ـ اجتماعی بكاهد و به عنوان ابزاری در اختيار اقتصاددانان قرار گيرد تا با نقد نظريه متعارف اقتصادی از آن جهت كه ساختهای اجتماعی و سياسی را مورد غفلت قرار میدهند، صورتبندی مناسبتری از تحولات اقتصادی ارائه دهند.
اين مدرس دانشگاه ادامه داد: همگام با تحول نظريات توسعه اقتصادی، توجه دانشمندان علم اقتصاد توسعه نيز به مفهوم سرمايه اجتماعی گسترش يافت؛ به گونهای كه پس از گذشت كمتر از يك دهه از ورود اين مفهوم به ادبيات توسعه اقتصادی، حجم عظيمی از مقالات و مطالعات پيرامون بررسی عملكرد و نقش آن در رشد و توسعه اقتصادی سامان يافت.
حجتالاسلام نظرپور بيان كرد: در يك نگاه كلی به نظر میرسد با به كار بردن اين مفهوم در نظريات رشد و توسعه و برنامهريزیها و سياستگذاریهای اقتصادی بتوان صرفههای اقتصادی و اجتماعی فرآيند توسعه در ميان افراد، گروهها و جوامع را گسترش داد.
وی ادامه داد: كاربرد نظريه سرمايه اجتماعی بدون در نظر گرفتن محيط، ابعاد و شرايط اجرای آن، دارای نواقصی است؛ اين در حالی است كه بيشتر مطالعات اين حوزه در كشورمان نسبت به اين موضوع غفلت نموده، در پی كشف و شناسايی معيارها و شاخصهای سرمايه اجتماعی منطبق با فرهنگ كشورمان نبودهاند.
وی گفت: بازنگری در اين مفهوم و شناخت دقيق اجزای آن با توجه به فرهنگ دينی و ملی جهت تبيين نقش سرمايه اجتماعی در فرآيند توسعه اقتصادی ضروری است در اين راستا، شناسايی و كشف نماگرهای سرمايه اجتماعی از منظر اسلام به عنوان نقطه عزيمت چنين تلاشی مطرح است.