خلأ توجه به ابعاد شخصيتی حضرت امام(ره) در سينما

گروه هنر: سه دهه از پيروزی انقلاب می‌گذرد، اما هنوز پس سال‌ها سينمای كشورمان نتوانسته فيلمی با محوريت شخصيت حضرت امام (ره) بسازد؛ كاری كه در عين جذابت برای مخاطب، معرف صحيحی از بزرگی اين شخصيت برتر تاريخ معاصر باشد.

نمايی از فيلم «فرزند صبح»

چند روزی بيشتر به سالگرد ارتحال حضرت امام (ره) باقی نمانده است. در اين ايام كه با قيام پانزده خرداد نيز همزمان است، معمولا برنامه‌های مختلفی در تلويزيون می‌بينيم كه به انحای مختلف سعی دارند به شخصيت بنيانگذار كبير انقلاب اسلامی بپردازند. اين پرداخت‌ها از برنامه‌های مستند شروع شده و به برنامه‌های نمايشی تعميم پيدا می‌كند. اين آثار هر كدام به نوعی به شخصيت ايشان توجه دارند؛ كارهايی كه عمدتا بنا به سفارش سيما توليد شده است.

اينكه می‌گويم سفارش به خودی خود امری مذموم نيست، چون مسلما آثاری كه در سيما توليد می‌شوند بايد به سفارش و حمايت صدا و سيما توليد شوند، ولی انتظار می‌رود كه تلويزيون برای ساخت كارهايی با اين مضمون از افراد و فيلمسازانی استفاده كند كه اين حيطه را به خوبی بشناسند و در ضمن دغدغه اينگونه كارها را دارا باشند.

به هر حال تلويزيون با هر كيفيتی كه شده سعی كرده در اين زمينه قدم‌های موثری بردارد، هرچند ممكن است در اين مسير ضعف‌هايی نيز داشته باشد، اما بحث اصلی ما درباره سينماست كه مخاطب جهانی دارد و ما نتوانسته‌ايم از آن به خوبی برای معرفی ارزش‌های خود بهره بيريم.

اينكه از عدم توانايی سينما در پرداختن به شخصيت حضرت امام (ره) سخن می‌گويم تنها به اين موضوع ختم نمی‌شود، بلكه بسياری از موضوعات انقلابی هم در سينما مغفول مانده‌اند. برای مثال قيام پانزده خرداد و حتی 22 بهمن هيچ جايگاهی در سينمای سه دهه اخير نداشته‌اند به جز معدود كارهايی كه به صورت شعاری در ابتدای دهه شصت به وقايع‌نگاری انقلاب پرداخته بودند.

در اين زمينه اگر بخواهيم درباره چرايی اين كم كاری سخن گوييم دلايل بسياری را می‌توان متصور شد، اما مهم‌ترين دليل اين است كه حساسيت پيرامون اين حوزه به اندازه‌ای زياد است كه هيچ فيلمسازی به تنهايی اجازه ورود به اين حوزه را پيدا نمی‌كند، حتی برخی نهاد‌ها و سازمان‌های انقلابی هم از ورود به اين حوزه پرهيز دارند.

با توجه به توضيح فوق، مركزی چون مؤسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام خمينی (ره) قادر است كمك‌های شايان توجهی به سينما كند تا كارهايی توليد شود كه تمام بخش‌هايش مبتنی بر واقعيت باشد، البته كاری كه می‌خواهد با محوريت زندگی حضرت امام(ره) توليد شود هم می‌بايست از امكانات خوبی سود برده باشد تا حق مطلب به درستی ادا شود.

برای درك بهتر موضوع، فيلم «فرزند صبح» بهترين مثال است؛ فيلمی كه با تبليغات فراوان توليد شد، اما به هيچ وجه نتوانست رضايت مخاطبان سينما را در جشنواره بيست‌و‌نهم فجر به دست آورد، حتی اين فيلم در طراحی صحنه به اندازه‌ای ناشيانه رفتار كرده بود كه در برخی سكانس‌ها تصاويری مشاهده می‌شد كه در آن موقعيت زمانی وجود نداشت. پرداخت ضعيف اين فيلم نشان ‌داد كه فيلمساز كار با وجود اعتبار فراوانی كه در سينما دارد نتوانسته آن گونه كه انتظار می‌رفت از عهده كار بر آيد.

نقيصه فوق در شرايطی است كه سينمای جهان سعی می‌كند كه قهرمانان ملی و مذهبی را به بهترين شكل به تصوير بكشد. برای مثال از فيلم «عمر مختار» نام می‌بريم كه به سرمايه ليبی توليد شد، اما به اندازه‌ای اين كار خوش ساخت و شكيل از كار در آمده كه پس از 30 سال هنوز تماشای آن خالی از لطف نيست. از اين دست فيلم‌ها اثار زيادی در سينمای جهان ساخته شده، اما ما هنوز نتوانسته‌ايم يك فيلم با قابليت جهانی بسازيم كه در آن زندگی حضرت امام (ره) تصوير شود.

در پايان اين مطلب پيشنهاد می‌شود كه مسئولان سينمايی و دولت پيشقدم شوند تا با بهره بردن از تمامی امكانات موجود، فيلمی بر مبنای زندگی حضرت امام (ره) بسازند كه معرف واقعی اين شخصيت بزرگ باشد؛ امری كه قابل انجام است، همانگونه كه برای فيلم‌هايی چون؛ «ملك سليمان» و... انجام شد.