لزوم اصلاح شيوه تدريس در حوزه/ فقه از فردمحوری خارج شود

گروه حوزه‌های علميه: مدرس حوزه علميه با اشاره به برخی نقاط ضعف در حوزه تاكيد كرد: بايد نقطه اصلی اين ضعف را در مسئله شكل تدريس كتب و محتوای آن و نحوه سير علمی طلاب جست‌وجو كرد.

حجت‎الاسلام والمسلمين محمدتقی اكبرنژاد، مدير موسسه فقاهت و تمدن در گفت‎وگو با خبرگزاری بين‎المللی قرآن(ايكنا) گفت: پس از 34 سال از انقلاب اسلامی وقتی می‎بينيم حوزه ظهور و بروز قوی در عرصه‎های مختلف نداشته است بايد نقطه اصلی اين ضعف را در مسئله شكل تدريس كتب و محتوای آن و نحوه سير علمی طلاب و مجهز شدن آنان به توانايی‎های خاص دانست.

وی افزود: وقتی طلاب در موسسات تخصصی فقهی حاشيه حوزه حضور می‎يابند و حس می‎كنند كه گمشده خود را يافته‎اند زيرا اين كتب، هم كاربردی هست و هم قدرت انديشه آنان را در موضوعات خاص ارتقا می‏‎دهد از اين رو طلابی داريم كه توانستند در سال‎های اول تحصيل در چنين مراكزی اقدام به نگارش مقالات علمی و تخصصی كنند.

مدير موسسه فقاهت و تمدن سازی، تصريح كرد: در بيان شهيد صدر، فقه شيعه در دوره انزوای فقهای شيعه شكل گرفته است؛ يعنی فقهای شيعه در راس حاكميت قرار نداشتند؛ يا تحت تعقيب بودند يا مورد بغض بودند و بسياری از آنها هم به همين دليل شهيد شدند همين مسئله باعث شد كه مردم در سئوالات اجتماعی به فقهای ما مراجعه نكنند؛ طبيعی است كه وقتی سوالی مطرح نشود جريان فكر كمی ساكن می‎شود و سئوال است كه به فكر ما جهت می‎دهد و فعال می‎شود.

اكبرنژاد عنوان كرد: چون فقهای شيعه در راس حكومت نبودند و از طرفی پيرامون اين مسايل حاكميتی سئوالی نيز از آنان نمی‎‌شد، فقه ما تا حدودی فرد محور شد و بدتر از آن ذهن فقهی ما نيز فردمحور شد و بيشتر در خصوص مباحثی چون خمس و زكات و... بحث شد.

وی گفت: به طور قطع اگر تجربه حاكميتی شيعيان و حضور فقها در عرصه حاكميت بيشتر بود، فقه حكومتی و اجتماعی شيعه بسيار مترقی‎تر از امروز بود و قطعا امروز ما پاسخ‎های بسيار زيادی در حوزه مسايل اجتماعی و سياسی در ابعاد خرد و كلان آن داشتيم.

اكبرنژاد عنوان كرد: بسی جای تاسف دارد كه پس از انقلاب با توجه به فرصت‎های طلايی كه انقلاب در اختيار ما قرار داد حوزه نتوانست از اين فرصت استفاده كند و عامل عمده آن هم اين بود كه فقهی كه در كنج حجره‎ها توليد شده است شايد نتواند مشكلات اقتصادی ريز جامعه امروز را كه بسيار هم پيچيده شده است حل كند.

لزوم روزآمد شدن فقه

وی ادامه داد: فقه ما همان‌گونه كه رهبر معظم انقلاب و مراجع عظام نيز بر آن تاكيد دارند بايد به روز شود و توان پاسخگويی به همه مشكلات امروز را داشته باشد.

مدير موسسه فقاهت و تمدن گفت: فقيهی كه با اين دغدغه‎ها زندگی می‎كند راحت‎تر می‎تواند اين كار را انجام دهد؛ بايد عرصه را برای حضور گسترده‎تر طلاب در عرصه‎های مختلف بازكنيم؛ نبايد اتفاقی بيافتد كه يك حوزوی در دانشگاه شريف يا تهران يا خواجه نصير، احساس تنهايی كند.

اين پژوهشگر عرصه فقه حوزه، عنوان كرد: انتقاد از حوزه بايد از درون حوزه و توسط خود حوزويان انجام شود و قطعا اين نقد به عملكرد و يافتن راه‎های تازه برای كشف فرمول‎های پيشرفت، دوام حوزه را ماندگارتر و فراگيرتر از امروز خواهد كرد؛ پذيرش برخی ضعف‎های علمی، پژوهشی، تبليغی و... از سوی حوزويان نه ‎تنها باعث نااميدی نمی‎شود بلكه آنان را به تحول در حوزه اميدوارتر می‎كند.

وی گفت: تحول در عرصه آموزش و پژوهش و فقه و اصول در حوزه، وقتی روی می‎دهد كه به خوبی اين مسايل را آسيب‎شناسی كنيم؛ بايد ظرفيت‎های عظيم حكومت اسلامی را باور كنيم و وقتی كه به اين زاويه نگاه نرسيم نمی‎توانيم شاهد تحول عظيم باشيم.

اكبرنژاد عنوان كرد: مديريت در حوزه و تغيير روند دروس و كتب آموزشی در حوزه روند پيچيده‎ای دارد كه در شهرستان‎ها نيز اين روند به همين شكل است و تغيير اين مسئله بايد با روند خاص خود حوزه انجام گيرد.

شیوه آموزش حوزه اصلاح شود

وی بر لزوم برخورداری از شيوه‎های نوين در آموزش حوزه تاكيد كرد و گفت: به قول فرمايش اميرمومنان(ع) بايد فرزندان را با آداب زمانه خويش تربيت كرد چون آنان فرزند اين زمان هستند؛ امروز وقتی طلاب در دبيرستان كتبی با حال و هوای امروز را مطالعه می‎كنند بايد در بدو ورود به حوزه نيز كتب و سيستمی آشنا برای ادامه تحصيل در حوزه داشته باشند؛ طبيعی است كه وقتی كسی درس آكادميك عربی را در دبيرستان با زبان خاص امروز مطالعه می‎كند طبيعی است وقتی در حوزه به او گفته می‎شود بايد سيوطی را مطالعه كند، در اوايل انس گرفتن او با اين محيط و ادبيات علمی بسيار دشوار است كه البته بزرگان حوزه هستند كه بايد در اين امر پيشقدم شوند.

وی گفت: مقام معظم رهبری نيز همواره بر ساده نوشتن و ساده گفتن مطالب علمی و دوری از پيچيده كردن بيهوده علوم و دروس تاكيد دارند و به نظر من هم بايد اين شيوه در حوزه به شكلی انجام شود كه طلاب تخصص محور شده و بتوانند تا سن 25 سالگی به درجه اجتهاد برسند و از آن به بعد در شاخه‎های تخصصی فقه و كلام و... به فعاليت بپردازند.